Liwiye weziyiti heqqidiki bügünki yéngi uchurlar

Bügün xelq'arada eng köp tarqilidighan sekkiz gézit liwiye heqqide mexsus xewer we obzor élan qilip, kazafiyning küchining ajizlawatqanliqini bildürdi.
Muxbirimiz weli
2011.03.01

Kanada uchur agéntliqining bayan qilishiche, tünügün liwiyining ottura déngiz buyidiki 9 sheherning  ichide tripoli, sirli dégen ikki sheherla kazafiyning kontrolluqida qalghan,  ben'ghazi, misrata qatarliq  5 sheher alliqachan hökümetke qarshi namayish qiliwatqan xelqning qoligha ötüp bolghan, zuwara, janzor dégen ikki sheherde jiddiy toqunush boluwatqan idi.  

Xewerde éytilishiche, kazafiyning qolidiki esker sani namelum, emma oq-doriliri kem ikenliki éniq, uning bir qisim eskiri yüz örüp bolghan idi. Kazafiygha qarshi turuwatqan namayishchilar terepte bolsa resmiy herbiy telim körgen pida'iylarning sani 5 mingdin ashqan.  Fransiyining yardem eshyaliri (doxtur, séstra, dora , dawalash üsküniliri) mu  ben'ghazi shehirige kirip bolghan idi. 

Bügün xelq'arada eng köp tarqilidighan amérikida chiqidighan  “Washin'gton post”, “Nyu-york taymis” géziti, en'gliyide chiqidighan “Teymis”,  “Pul -mu'amile waqit géziti”,  teywende chiqidighan  “Teywen boghuzi waqit géziti”, “Merkez géziti” qatarliq sekkiz gézit liwiye heqqide mexsus xewer we obzor élan qildi. Melum bolushiche, amérika bügün liwiye hökümitining 30 milyard amérika dolliriliq mülkini tonglatti.  Awstriye 1 milyard 200 milyon oyroluq mülkini tonglatti. En'gliye 20 milyard fond (ottuz ikki milyard 524 milyon amérika dollirigha teng) mülkini tonglatti. Gérmaniyimu bélgiye bilen birlige menbesi kazafi hökümitige chétilidighan pul menbelirini tosushqa bashlidi.

Amérikida turuwatqan xitay démokratik herikiti pa'aliyetchiliridin lyu yingchu'enning  bügün “Atlantik okyan ayliq mejmu'e” tor gézitide  élan qilghan obzorida bayan qilinishiche, kazafi yéqinda, xitayda déngshawping buningdin 22 yil burun “Ikki yüz mingni qirsa, yigirme yilliq tinchliq qolgha kélidu” dep yolyoruq bergendin kéyinla yüz bergen tyen'enmén qirghinchiliqigha baha bérip “Eyni waqitta xitay tyen'enméndiki heriketlerni tanka bilen basturup,  wetenning birlikini saqlighanliqi bir ülge”  dep jakarlap, özining liwiyide xelqqe qirghinchiliq qilidighanliqini ipadiligendila  xitaygha ot tutashqan idi. Hazir xitay hökümitining  xelqqe qirghinchiliq qilghan we qiliwatqanliqigha qarshi küreshler yene bir pelle yuqiri kötürüldi.

Amérikida turuwatqan xitay démokratik herikitining pa'aliyetchiliridin jin sünjuning bayan qilishiche, kazafi hazir yenila  xitay hökümitining xelqni basturidighan nezeriye we  héli-neyrenglirini liwiyide nahayiti ustiliq bilen qolliniwatidu.  Tünügün kazafi  s n n we el jezire téléwiziyilirining ziyaritini qobul qilghanda  dölet, xelq, hökümet dégen atalghularda xitaygha oxshash gep oyuni qildi. Kazafi özini xelqqe wekillik qilidighan dahiy dep körsetti, hetta xitay hökümitidek op‏-ochuq yalghanchiliq qilip  “Liwiyide héchqandaq xelq hökümetke qarshi namayish qilmidi” dédi we bundaq déyish arqiliq xelqqe qirghinchiliq qilish niyitidin yanmighanliqini ipadilidi.

Amérika awazining bayan qilishiche, en'gliye bash ministiri kamiron bügün,  en'gliyining hazir liwiye asminida uchushni cheklesh rayoni layihilewatqanliqini jakarlidi.

B b s ning bayan qilishiche, bügün xitayda tyen'enmén weqeside öltürülgen yashlarning aniliridin  128 ana  ding ziling xanimning bashchiliqida ,89‏- yilidiki  tyen'enmén démokratik herikitini aqlash, ziyankeshlikke uchrighanlargha tölem bérishni telep qilip memliketlik xelq qurultiyi we siyasiy kéngeshke telep sundi.

Merkizi agéntliqning bayan qilishiche, amérika tashqi ishlar ministiri hilari klinton xanim bügün muxbirlargha,  amérika hazir liwiye toghrisida otturigha qoyuluwatqan teshebbuslarning her qandighini nezerdin saqit qilmay, her éhtimalgha qarshi etrapliq teyyarliq qilip boldi. Amérikining hazirqi herbiy orunlashturushi, liwiyini bésiwélish yaki néfit urushi qilish üchün emes, liwiyidiki amérika puqraliri bixeter we tuluq chékindürülüp bolghanda emeldin qaldurulidu dep jakarlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.