Уйғур алими мәрһум аббас бурһан әпәнди үрүмчидә вапат болди

Уйғур елидики тунҗи әвлад уйғур тәбиий пән алими, пәнни омумлаштуруш йетәкчиси, алий муһәррир вә җамаәт әрбаби аббас бурһан әпәнди, мушу айниң 22 ‏- күни үрүмчи вақти кәч саәт 5 тә аләмдин өтти.
Мухбиримиз әқидә
2010.05.24
Merhum-Abbas-Burhan-305.jpg Сүрәт, уйғур елидики тунҗи әвлад уйғур тәбиий пән алими, пәнни омумлаштуруш йетәкчиси, алий муһәррир вә җамаәт әрбаби аббас бурһан әпәндиниң һайат вахтидики сүрәтлиридин бири.
Сүрәтни рушән аббас ханим тәминлигән.

Уйғур елиниң ичи ‏- сиртида тонулған алим мәрһум аббас бурһан әпәнди, 1932 ‏- йили 10 ‏- айда атушниң иксақ кәнтидә бир мәрипәтпәрвәр аилидә дуняға кәлгән.

Өсмүрлүк чағлиридин башлапла илим - пәнгә күчлүк иштияқ бағлиған аббас бурһан әпәнди башланғуч вә оттура мәктәпләрни өз юртида вә қәшқәрдә тамамлиғандин кейин, шинҗаң пидагогика институти шуниңдәк бейҗиң пидагогика уневирситетлирида биологийә кәсиплири бойичә билим тәһсил қилған.

Профессор вә алий муһәррир аббас бурһан әпәнди уйғур дияридики әң алий билим юртлиридин һесабланған шинҗаң университети биологийә факултетиниң мудири, 12 йил пән - техника җәмийитиниң рәиси вәзиписини өтигән.
Abbas-Borhan-we-hanimi-Mariya-Abliz-305.jpg
Сүрәт, мәрһум аббас бурһан әпәндиниң айали мәрһум марийа аблиз ханим билән 2000 - йили чүшкән хатирә сүрити.
Сүрәтни рошән аббас ханим тәминлигән.

Аббас бурһан әпәнди алий мәктәпләрдә оқуғучиларни тәрбийиләш, пән ‏- техникини омумлаштуруш һәмдә уйғур елидики пән - техника җәмийитини әслигә кәлтүрүш, қайта қуруш хизмәтлиридә муһим рол ойниған.

80 Йилға йеқин һаят мусаписида, билим дунясида уйғурларға өрнәк тиклигән аббас бурһан әпәнди, пәнни омумлаштуруш мақалилиридин397 парчини елан қилған вә "билим күч" вә "пән вә турмуш" намидики илмий журналларниң нәшрдин чиқишиға бивастә йетәкчилик қилған. Илим - пән саһәси бойичә уйғур тилида 10 нәччә парчә китаб язғандин башқа, тәрҗимә қилған вә тәһрирлигән китаб вә мақалилириниң сани 400 парчиға йәткән.

1984 ‏- Йили мәрһум аббас бурһан әпәндиниң тиришчанлиқ көрситиши вә тәшкиллиши нәтиҗисидә үрүмчидә тунҗи пән - техника сарийи қурулуп қәд көтүргән, аббас бурһан әпәнди йәнә америка, франсийә қатарлиқ дөләтләрдики унверситет вә пән - техника тәшкилатлириниң тәклипигә бинаән өткүзүлгән биологийә саһәсидики илмий муһакимә йиғинлирида "қурғақ районлардики йешиллиқ йеза игилики" намлиқ илмий мақалисини оқуп, алаһидә юқири баһаға еришкән.

Аббас бурһан әпәнди йәнә шу йиллири, италийә рим университети вә дуня нәзәрийә физикиси тәтқиқат мәркизиниң рәиси, нобил мукапатиға еришкән физика алими доктор муһәммәд абдусалам әпәндиниң шәхси тәклипи билән зиярәттә вә илмий паалийәтләрдә болған.

Болупму, мәрһумниң "һаятлиқниң сири", "қушлар инсанларниң дости", "ирсийәт вә ирсийәт қурулуши", "микро организм вә йеза игилик", "һаятлиқ вә муһит" қатарлиқ иҗадий әсәрлири уйғурлар әң яқтуруп оқуйдиған китаблар болуп, "ирсийәт вә ирсийәт қурулуши" дегән әсәр хитай бойичә мунәввәр китаб болуп баһаланған.

Мәрһумниң йәнә, йеза ‏- игилик саһәси бойичә язған китаблири уйғур деһқанлириниң деһқанчилиқ техникилирини игилишидә илмий көрсәтмилик ролини ойнап, уйғур деһқанлириниң алқишиға сазавәр болған.

Мәрһум аббас бурһан әпәнди, 83 ‏- йили пән - техника нәшрияти қурулушида муһим рол ойниған вә "пән вә турмуш" вә "билим күч " журналлирини тәсис қилдурған. Бу журналлар нәшрдин чиққандин кейин уйғур хәлқиниң пән ‏- техникини омумлаштуруш ишлири тәрәққиятиға алаһидә тәсир көрсәткән.

Уйғур елидин туғқан йоқлаш үчүн америкиға кәлгән пешқәдәм маарипчи заһир әпәнди, зияритимизни қобул қилип аббас бурһан әпәндиниң иш - паалийәтлиригә юқири баһа бәрди.

Америкидики даңлиқ харвард университетида оқуған уйғур зиялий қәйсәр миҗит әпәнди, мәрһум аббас бурһан әпәндиниң өзигә тәсир қилған есил пәзиләтлирини әслиди.

Қәйсәр миҗит йәнә, аббас бурһан әпәндиниң шунчә көп нәтиҗиләрни қазанған алим болушиға қаримай, толиму кичик пеил, хушчақчақ вә ярдәм сөйәр хисләтлири билән җамаәтчиликниң һөрмитигә сазавәр болғанлиқини тәкитлиди.

Қәйсәр миҗит сөзиниң ахирида, инсан һаман бу дунядин айрилиду, лекин униң кишиләр арисида нам ‏- шәрипи қалиду, болупму аббас бурһан әпәндигә охшаш һаятини әһмийәтлик өткүзгән, хәлқигә мәнпәәт йәткүзгән алимлар мәңгү яд етилиду дәп көрсәтти.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.