Адвукатлар обамаға мәктуп йоллап, гуәнтанамо мәһбуслирини һөрлүккә ериштүрүшкә чақирди

Гуәнтанамо һәрбий түрмисидә тутуп турулуватқан уйғур қатарлиқ 20 нәпәр мәһбусниң адвукатлири, америка президенти барак обамаға мәктуп йоллап, униңға мәзкур мәһбуслар мәсилисини қайта әсләтти.
Мухбиримиз җүмә
2009-02-27
Share
Obama-guantanamo-305 Йеңи сайланған америка президенти барак обама сайлам риқабити җәрйанидила, президент болуп вәзипә тапшурувалғандин кийин гуантанамони тақайдиғанлиқини оттуриға қойған иди.
AFP Photo

Адвукатлар мәктубида, президент барак обамани америка сотлири бу тутқунлар үстидин чиқарған һөкүмләргә әстайидил қарап чиқип, уларни дәрһал һөрлүккә ериштүрүшкә чақирди.

"Бу вәдиләр гуәнтанамо мәһбуслириға техичә ақмай кәлди"

26 - Феврал, гуәнтанамо түрмисидики мәһбусларниң адвукатлири, бирликтә америка президенти барак обамаға йоллиған мәктубида, обаманиң 21 - январ гуәнтанамо түрмисини тезликтә тақаш буйруқи чүшүрүлгәнлики, бу йәрдики мәһбусларни қийнаш яки начар муамилә қилишини чәкләпла қалмай, бу хил қилмишлардики қануни йочуқларниму етивәткәнлики һәмдә гуәнтанамо мәһбуслириниң һейбийәс корпәс йәни ( бу җавабкарларниң сотқа әрз сунуш) һоқуқи барлиқини әтрап қилиш арқилиқ, қанун билән идарә қилиш йолиға қучақ ачқанлиқини баян қилип өтиду.

Мәктупта мундақ дейилиду: " бу вәдә вә принсипларниң муһимлиқи буниңдинму өтә тәкитләнмәйду. Һалбуки, биз бүгүн, бу вәдиләр техичә қуруқ пети ақмай келиватқан гуәнтанамо мәһбуслириға вакалитән мәктуп йоллаватимиз."

Сусән бәйкер мәнниң: "бу йәргә қамалған бигунаһ уйғурлар обамаға мирас қалдурулған мәсилә"

26 - Феврал президент обамаға йолланған мәктупқа имза қойғучилардин бири гуәнтанамо түрмисидики уйғур мәһбусларниң 6 нәпириниң вакаләтчиси сусән бәйкер мәнниң(Susan Baker Manning) болуп, у мәктупни президент обамаға гуәнтанамо мәсилисини һәл қилидиған пәйти кәлгәнликини тәкитләш мәқситидә йоллиғанлиқини билдүрүп мундақ деди: "биз әдлийә министири ерик һолдер вә президент обама қатарлиқларға гуәнтанамо мәсилисиниң, нөвәттә уларниң қол илкидики иш икәнликини, бу түрмә вә бу йәргә қамалған бигунаһ уйғурларниң обамаға мирас қалдурулған мәсилә икәнликини, обаманиң һакимийәт бешиға чиққиниға бир нәччә болғанлиқи, шуңа бу мәсилисини һәл қилидиған пәйт кәлгәнликини тәкитләп мәзкур мәктупи йоллидуқ."

Сусән бәйкер мәнниң бу һәқтә тохтилип йәнә мундақ деди: "шуңа биз обама һөкүмитигә давалиқ чақириқ йоллап, бу уйғурларни америкиға қоюветиштин ибарәт, қилишқа тегишлик ишниң чоқум қилиниши керәкликини тәкитләп келиватимиз."

Америкиниң гуәнтанамо һәрбий түрмисидә 20 нәпәр мәһбус "дүшмән җәңчиси әмәс" дәп ақлинип, қоюп берилишкә буйрулған болуп, буларниң ичидә 17 нәпири уйғур тутқунлардур.

" Бундақ бигунаһ кишиләр қамалған бу түрмә, дөлитимизниң номусидур"

Бу нөвәт президент обамаға йолланған мәктупта, юқириқи 20 нәпәр мәһбусниң вакаләтчи адвукатлири бирликтә йоллиған болуп, мәктупта: " буларниң һечқайсиси америкиниң дүшмини әмәс туруп, әмма әксичә булар йәнила дуняда рәзги нами пур кәткән бу түрмидә қамақта" дәп оттуриға қоюлған.

Мәктупта, америка сотчилириниң нөвәттә гуәнтанамо түрмисигә қамалған омумий мәһбуслар саниниң 10 пирсәнтини тәшкил қилидиған бу 20 мәһбусни аллиқачан қоюветиш буйруқи чиқарғанлиқи, әмма уларниң инсаний қәдир қиммәткә һақарәт кәлтүридиған муһит ичидә, техичә бу түрмидә икәнлики көрситилип обамаға мундақ тәклип берилгән: "бундақ бигунаһ кишиләр қамалған бу түрмә, дөлитимизниң номусидур. Биз адвокат болуш салаһийитимиз билән буларниң йәнә қамақта йетишиға вә яки уларниң давамлиқ хорлинишиға чидап турмаслиқиңизни тәләп қилимиз." Дейилгән.

Мәктубиниң уйғур мәһбусларғила ақартилған қисмида гуәнтанамо түрмидики 17 нәпәр уйғурниң һөкүмәт тәрипидин дүшмән җәңчиси әмәс дәп ақланғанлиқи көрситилип: "буларниң көпинчиси бәш йил илгирила қоюп берилишкә һазирланған иди" дейилгән һәмдә бу йил язда пәрһат һозәйфә вә йәнә башқа 4 нәпәр уйғурниңму америка әрзийәт соти тәрипидин "душмән җәңчиси әмәс дәп" ақланғанлиқи вә уларни қоюп бериш, башқа йәрләргә йөткәш вә яки буларниң делосиға йәнә бир мәртә қарап чиқиш буйруқи чиқирилғанлиқи көрситилип: "бу уйғурларниң һечқайсисиниң дүшмән җәңчи әмәслики, һәмдә уларниң йәттә йил түрмидә ятқанлиқидәк һәқиқәтни етирап қилишниң орниға, әмма һөкүмәт буларниң делосиға қайта қаримаслиқ қарарини алди. Бу уйғурлар һелиһәм америка һәрбий түрмиси тикәнлик симлириниң арқисида яшимақта. Ениқки бу һәргизму һөрлүктин дерәк бәрмәйду." Дейилгән.

Сусән мәнниң: "бу уйғурларниң мәсилиси анчә қийин мәсилиму әмәс"

Бу һәқтә тохталған сусән бәйкер мәнниң ханим гуәнтанамо түрмисидики уйғурларниң қандақтур "террорчилиқ әйибкарлири" әмәс бәлки пүтүнләй тасадипийлиқ билән тутулуп бу йәргә қамалған кишиләр икәнликини буларниң йәнә түрмидә йетишини пәқәт қобул қилишқа болмайдиғанлиқини билдүрди: " буларниң мәсилиси анчә қийин мәсилиму әмәс. Улар хата һалда тутулуп бу йәргә қамалған. Пәқәт буни һәл қилиш чариси тапалмиғанлиқимиз үчүнла, булар хата һалда тутулуп қалғанлиқи сәвәблик, мәйли гуәнтанамоға вә мәйли һәр қандақ бир җайға өмүрлүк мәһкум қилинмаслиқи керәк"

18 Феврал, америка әрзийәт соти мәзкур 17 нәпәр уйғурни америкиға қоюп бериш һөкүмини әмәлдин қалдурғандин кийин, бу уйғурларниң адвукатлири, буларниң хәлқара қанунлардики һоқуқлирини қолға кәлтүрүш үчүн давамлиқ тиришидиғанлиқини билдүргән.

Сусән мәнниң:"бигунаһ уйғурларни бу түрмидә йәнә тутуп туруш пут тәрәп туралмайду"

Адвокат сусән мәнниң ханимниң билдүрүшичә, улар һазир иккинчи қәдәмни қандақ елишта өзиниң қайси хилдики қануний васитиларни ишқа салидиғанлиқи үстидә баһалаш елип бармақта һәм обама һөкүмитиниң мунасивәтлик органлири билән алақини күчәймәктә икән.

У бу һәқтә тохтилип мундақ деди: "обама һөкүмитиниң биз йоллиған мәктупларға җаваб қайтурупла қалмай бәлки, бигунаһ уйғурларни бу түрмидә йәнә тутуп турушниң пут тәрәп туралмайдиғанлиқини узунға қалмай һес қилидиғанлиқиға ишәнчим камил."

Хәттә оттуриға қоюлушичә, 17 нәпәр уйғурдин башқа, ақлинип қоюп берилишкә буйрулған қалған 3 нәпәр мәһбус чад, сәуди әрәбистани, вә боснийә қатарлиқ дөләтләрниң пуқраси болуп, улар йәнила айрим камерларға қамалған икән. Адвукатлар бу нөвәт йоллиған мәктупта, мәзкур мәһбусларниму әркинрәк муһитқа ериштүрүш, буларға қаритилған қийнашни аяғлаштуруш тәлипини оттуриға қойған.

Мәлум болушичә, 2008 - йили 7 - өктәбир сотчи урбина әпәнди 17 нәпәр уйғурни гуәнтанамо түрмисидин азат қилип америкиға йәрләштүрүш һөкүмини чиқарғандин кийин, бу уйғурлар айрим өйләрдин бошитилип әркин һәрикәт қилғини болидиған 4 - лагер йәни игуана лагериға йөткәлгән.

Мәктуп ахирида адвукатлар президент обамадин, "биз сизниң америка сотлириниң һөкүмлиригә әстайидил қарап чиқип, бу кишиләрниң һөрлүкини дәрһал әслигә кәлтүрүшиңизни, буларни мәйли чад, сәуди әрәбистани, боснийә вә америкиға вә мәйли уларни қобул қилишини халайдиған һәр қандақ бир дөләткә йәрләштүрүшиңизни тиләймиз," дәп тәләп қилинған.


Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт