Өзбек сиясәтчилири уйғурларниң нөвәттики вәзийитигә қандақ қарайду ?

Өзбекистан һокумитиниң уйғурлар мәсилисигә тутқан позитсийиси нөвәттә өзбәк сиясәтчилири вә җамаитиниң наразилиқини мәйданға кәлтургән, болупму 5 - июл урумчи вәқәсиниң қораллиқ бастурулуши һәққидә ипадә билдурмигән өзбәк һокумитиниң өзбекистанда юз бәргән кшилик һоқуқ мәсиллириниму охшаш шәкилдә бир тәрәп қилидиғанлиқи илгири сурулмәктә.
Мухбиримиз әқидә
2009-11-10
Share
Urumqi-Uyg-momay-xitay-tankasi-305 7 - Айниң 7 - күни бир түркүм уйғур айаллири намайиш өткүзүп тутқун қилинған балилирини қойуветишни тәләп қилған болуп, сүрәт, һаса тутқан бир уйғур момайниң хитайниң бровниклириниң алдини сосуп һурпийип турған көрүнүши.
www.nytimes.com Дин елинди. Photo: David Gray/Reuters

1992‏ - Йили дипломатик алақә орнатқан өзбекистан ‏- хитай мунасивәтлири күндин  - күнкә кучийиш билән биргә, икки доләт бир - бириниң ички ишлириға арилашмаслиқ сияситини йорутуп кәлмәктә.

Өзбекистан мудапиә министири қобил бәрдийиф откән ай бейҗиңдики зияритидә икки доләт арисидики һәмкарлиқни техиму раваҗландуруш һәққидә музакириләр елип барған болуп, шинхуа агентлиқи бу һәқтики баянатида, хитай мәркизи һәрбий кеңишиниң муавин рәиси го бойүнниң хитай ‏- өзбәк мунасивитигә бәргән юксәк баһасини шуниңдәк икки доләтниң буниңдин кейин иқтисадий, сиясий вә һәрбий җәһәттә мунасивитини техиму кучәйтидиғанлиқи тоғрисидики келишимләрни елан қилған иди.

Хәвәрдә йәнә, го бойүнниң өзбәк һокүмитиниң тәйвән, тибәт вә шинҗаң мәсилисидә тутқан позитсийисини қәдирлигәнлики алаһидә тәкитләнгән.

Өзбек һөкүмити хитай билән һәр қайси җәһәттә қоюқ мунасивәт елип бериватқан бу пәйтләрдә, өзбек демократлири уйғурларниң нөвәттики вәзийитигә қандақ қарайду? өзбекистан бирлик партийисиниң рәиси абдуреһим полат әпәнди, уйғурлар мәсилисни өзиниң мәсилисидәк көридиғанлиқини билдүрди.
 
Өзбекистан һөкүмити 5 - июл урумчи вәқәсиниң қораллиқ бастурулушида авазини чиқармиған болуп, өзбәк сиясәтчиләр, һөкүмәтниң әзәлдин буян уйғур мәсилисдә хитайни қоллаш мәйданини ипадиләп келиватқанлиқини, уйғур паалийәтчиси һусәйин җелилниң 2003 ‏- йили канада дөлитиниң пуқраси туруқлуқ, өзбек һөкүмити тәрипидин хитайға тутуп берилиш әһвали буниң испати икәнликини билдүрди.

Өзбек сиясәтчиләр йәнә, новәттә өзбекистанда кишилик һоқуқ еғир дәриҗидә дәпсәндичиликкә учраватқанлиқини, әгәр өзбекистанда, 5 - июл урумчи вәқәсигә охшаш наразилиқ вәқәси юз бәрсә,һөкүмәт башқа доләтләрниң арилишишини тосуп, өзи бир тәрәп қилидиғанлиқини, әндиҗан вәқәси буниң яхши мисали икәнликини, әндиҗан вәқәси йүз бәргән пәйттә, һөкүмәт ғәрб дөләтлириниң қаттиқ тәнқидигә писәнт қилмиған, хитай болса өзбәкистан қолланған тәдбирни тоғра дәп етирап қилғанлиқини билдүрмәктә.

5 ‏- Июл вәқәси йүз бәргәндин кейин, бирлик партийә рәиси абдуреһим полат әпәнди бу вәқә үстидә паалийәтләр елип берип, хитайға болған наразилиқини билдүрүду.

Уйғурларниң мәркизи асия аһалиси ичидә хели көп салмақни тәшкил тапидиғанлиқини қәйт қилған өзбек сиясәтчилири, өзбекистанда уйғурларниң санини нәччә юз миңдин артуқ дәп мөлчәрләйдикән. Әмма улар уйғурларниң вәтән ичи вә сиртида миллий азадлиқи үчун елип бериватқан күрәшлириниң өзбәкистан җамаәтчилики вә мәтбуатида чәкләнгән мавзуларниң бири һесаблинидиғанлиқини көрсәткән.

Абдуреһим полат әпәнди ахирида, өзбек хәлқиниң гәрчә мүстәқил дөлити болған тәқдирдиму, демократийә вә кишилик һоқуқлириниң қилчиму капаләткә игә қилинмайватқанлиқини, өзбекистан һөкүмитиниң диктатур дөләтләр билән бирлишип, түрк дунясини парчилашқа урунуватқанлиқини билдүрди.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикирләр (3)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Anonymous says:
Nov 11, 2009 03:26 AM

......... Узбәкестан әмәлдарларе, ﯪдәмнң әқледн отмәйду десә .

Anonymous says:
Nov 11, 2009 05:09 AM

Това

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт