Тарихта йүз бәргән аләмшумул вәқәләр вә пакистан билән талибанлар һазир урушуватқан район

Пакистан қисмлири билән талибанлар оттурисда вәзиристанда уруш болуватқили бүгүн үч күн болди. Хәвәрләрдин мәлум болушичә, пакистан 30 миң әскәр топлап бу раюнға қарита һәрбий һәрикәт қолланди, уларниң бу һәрикитигә урушчи айрупиланлар маслишиватиду.
Мухбиримиз вәли
2009-10-19
Share
Amerika-omiki-Pakistanda-ziyarette-305.jpg Сүрәттә, 19 - өктәбир күни, пакистанда зийарәттә болуватқан америка йуқири кеңәш әзаси җон керрий әпәнди америка өмикини пакистан баш министири йүсүп раза гиланиға тонуштурмақта.
AFP Photo

Қарши тәрәптин 10 миң қораллиқ адәм вә 1500 дин артуқ адими бар чәтәллик һәрбий қисим униңға қаршилиқ көрситиватиду. Бундақ вәзийәттә, 'бошун тор бети' бүгүн тарихта бу районда йүз бәргән чоң вәқәләрни вә тарихий шәхсләрни тунуштурди.

Франсийә агентлиқиниң баян қилишичә, пакистан қисимлири билән талибанлар оттурисда вәзиристанда уруш болуватқили бүгүн үч күн болди. Пакистан 30 миң әскәр топлап вәзиристандики қәбилиләр райониға қарита һәрбий һәрикәт қолланған. Бу, пакистанниң 2001 ‏ - йилидин буян бу районға қарита йәр йүзидин қозғиған 3 ‏ - қетимлиқ һуҗуми болуп һесаблиниду. Бу қетим уларниң бу һәрбий һәрикитигә урушчи айрупиланлар маслишиватиду.

Хәвәрдә ейтилишичә, бу һәрбий һәрикәт асасән, талибанларниң башлиқи бәйтулла мәхсут игиләп туруватқан 3 миң квадират километирлиқ бир районға қаритилған. Пакистан һазир бу районда һәрбий һаләт йүргүзүп, бу райондики пүтүн телефон қатарлиқ алақә торлирини пүтүнләй үзивәткән. Учур вастирилириниң һес қилишичә, пакистан бу қетим пүтүн дөләтни бирдәк сәпәрвәр қилип, қар қаплап кәткичә урушни түгитип, бу райондики рәқиплирини үзүл - кесил тазилашқа бәл бағлиған.

Шинхуа агентлиқиниң баян қилишичә, вәзиристан талибанларниң муһим базиси болуп, бу районда һазир 10 миң қораллиқ хәлқ вә 1500 дин артуқ чәтәллик һәрбий күчләр уларға қаршилиқ көрситиватиду. Пакистан қисимлириниң шитап башлиқи ашфақ фәрвиз кияниниң ейтишичә, талибанлар бу райондики мәктәпләрни гөрүгә еливалған.

Б б с ниң баян қилишичә, пакистан билән талибанлар оттурисидики уруш үчинчи күнигә қәдәм қойғанда, бу райондин 100 миңдин артуқ хәлқ маканлирини ташлап, мусапир болуп сртқа кетип болған. Пакистан қисимлири бу районға йеқин болған исламабад қатарлиқ шәһәрләрдә пүтүн мәктәпләрни тақиған.

FBIS Учурлирида баян қилинишичә, түнүгүн иран ички ишлар министири муһәммәд наҗҗар мухбирларниң соаллириға җаваб бәргәндә 'биз пакистанниң һуҗумиға қарита башқа бир шәкил арқилиқ ипадә билдүримиз' дегән иди. Бүгүн шинхуа агентлиқиниң теһрандин баян қилишичә, иран президенти әхмәди ниҗат билән түкийә баш министири рәҗәп тайип әрдуған телефон арқилиқ сөзлишип, террорчилиққа қарши турушта район даирилик һәмкарлиқни йолға қойидиғанлиқини ипадилигән.

Талибанлар билән пакистан оттурисидики тоқунуш вәзиристанда җиддий түс еливатқан мушундақ вәзийәттә, 'бошун тор бети' тарихта бу районда йүз бәргән чоң вәқәләрни вә тарихий шәхсләрни тонуштурди.

Униңда баян қилинишичә, 1336‏ - йилидин 1405‏ - йиллириғичә болған мәзгилдә, түркләшкән моңғул ханлиридин темор оттура асиядин һиндистанғичә әскәр тартип, икки милйон квадират километирдин артуқ даиридә емпирийә қуруш җәрянида, мушу районда уруш қилған. Бабурму 1483‏ - 1531 ‏ - йиллирида мушу районда уруш қилған.

Милади 971‏ - йилидин 1030 ‏ - йилиғичә болған мәзгилдә, султан мәһмуд қара ханиларниң әскирини башлап самани ханлиқи вә һиндистанниң панҗап районини бойсундуруп, афғанистанда канишка ханлиқини қурғанда мушу районда уруш қилған.

Милади 433‏ - йилидин 453‏ - йилиғичә болған мәзгилдә, һун падишаһи атилла хан сиберийиидин явропаға созулған бир милйон 450 миң квадират километирлиқ даиридә бир чоң емпирийә қуруш җәрянида мушу районда уруш қилған.
 
Миладидин бурун 559‏ - йилидин 539‏ - йилиғичә болған мәзгилдә, парс падишаһи криос 2 ирандин кичик асия, оттура асияларғичә созулған 2 милйон 90 миң квадират километирлиқ даиридә бир чоң емпирийә қуруш җәрянида мушу районда уруш қилған.

Миладидин бурун 334 ‏ - йилидин 326‏ - йилиғчә болған мәзгилдә, искәндәр зулқәрнәйинму балқан йерим араллиридин мисир, кичик асия, оттура шәрқтин һинидстанғичә созулған икки милйон 180 квадират километирлиқ даиридә бир чоң емпирийини қуруш җәрянида мушу районда уруш қилған. Бу һәқтә, 1882‏ - йили йәркәндә йезилған 'искәндәрнамә' ниң аптори, сәмәрқәнттә туғулуп йәркәндә өсүп йетилгән зайит ахун пазилбай 'искәндәрниң ғәлибиси оттура асияға йәткәндә, инсанийәткә балайи ‏ - апәт йәткүзидиған йәиҗүҗ - мәҗүҗ дегән әң қәдимии бәдивий қәбилиләрни мәңгу қоршап туруш үчүн, хитайниң сәддичин сепили соқулған' дәп ривайәт қилған иди.

Һазир пакистан билән талибанлар оттурисида уруш болуватқан бу районниң әтрапида, тарихита йүз бәргән аламшумул вәқәләрниң боран - чапқунлиридин мустәсна болмиған кәшмир, аруначал, ақсайчин, таҗикистан, пәрғанә ойманлиқи вә тарим вадиси бар.
 
Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт