Пакистанда 3-әвлад уйғур яшлири арисида миллий кимлик вә сиясий истәк қизғинлиқи йүксәлмәктә

Уйғурларниң пакистанға көчүш вә йәрлишиш тарихи гәрчә 19-әсирләрдә башланған болсиму, пакистанда актип паалийәт елип бериватқан уйғур яшлири өзлирини бу дөләттики 3-әвлад уйғурлар дәп тонуйду.
Мухбиримиз шөһрәт һошур
2011.09.08
ghenijan-rozi-pakistan-305.jpg Пакистанниң равалпинди шәһиридики бир тиҗарәтчиләр уюшмисиниң рәисликигә сайланған уйғур ғәниҗан рози. 2011-Йили июл.
RFA/Shohret Hoshur

Тарихий мәлуматларда көрситилишичә, уйғурларниң пакистанға чиқиш вә олтурақлишиш тарихий бүйүк британийә дәвридила башланған. У чағлардики муһаҗир уйғурлар өзлириниң һәшәмәтлик карван- сарайлири, сода тиҗарәтлири билән өз миллий мәвҗудийитини намаян қилған; 50-йиллардин кейин чиққан уйғурлар асаслиқи зулум вә хәвп хәтәрдин қечип чиққини үчүн тирикчилик һәләкчилики уларға миллий вә сиясий ғайиләр үчүн ойлишишқа вә күрәш қилишқа асасән пурсәт бәрмигән. Нөвәттә 3-әвлад уйғурлар өзлирини бу җәһәттә алаһидә әвзәл имканларға игә дәп қаришиду.

omer-uyghur-turkiye-bash-elchisi-385.jpg
Өмәр уйғур вәхпиниң мәсули өмәрҗан, түркийиниң исламабадтики баш әлчиси мустафа бабур һизлан билән көрүшмәктә. 2011-Йили авғуст.
RFA/Shohret Hoshur

Аңлиғиниңлар, пакистандики өмәр уйғур вәхпиниң мәсуллиридин әкбәрҗанниң баянлири. Ана тил, ана вәтән вә азадлиқ темиси нөвәттә пакистандики 3-әвлад уйғур яшлириниң асаслиқ сөһбәт темиси. 10 Йилдин бери равалпиндидики тиҗарәтчиләр уюшмисиниң рәисликини өтәп келиватқан абдуғениҗан, өз замандашлириниң юқириқи алаһидиликлиридин пәхирлинип мундақ дәйду.

Ай юлтузлуқ көкбайрақ қизғинлиқи вә вәтән миллити үчүн қолидин келишичә бир ишларни қилиш һәвиси, уларниң күндилик турмушиға мәнә вә һаятиға әһмийәт қазандуруватқан амиллар.

Мана бу арзу, мана бу қизғинлиқ, пакистандики уйғур яшлириниң бир қатар аваричиликләрдин өзини қачурмаслиқиға, һәтта хәвп-хәтәрләргиму көкрәк керишигә сәвәб болмақта. Йеқинқи йиллардин бери хитай әмәлдарлириниң һәр қетимлиқ хитай зиярити пакистандики өмәр уйғур вәхпиниң һәр хил шәкилдә вә чоң-кичик көләмдә изчил һалда қаршилиқиға дуч кәлмәктә. Пакистандики 3-әвлад уйғур яшлириниң миллий кимлик сиясий истәк қизғинлиқи, пакистандики хитай әлчиханисиниңму диққитидин қачмиған. Шуңа улар пакистандики җуңголуқлар җәмийити намида тәшкилат қуруп, пакистанда баш көтүрүватқан уйғур миллий һәрикитиниң алдини тосмақта. Нөвәттә хитай әлчиханисиға әгишип паалийәт елип бериватқан ризахан, абдуқейим, сийит султанхан қатарлиқ кишиләрму бар. Буларниң йеши 50 вә 60 ниң үстидә.

Йеқинда қәшқәр вә хотән вәқәсидин кейин, пакистан билән хитайниң уйғур миллий һәрикитигә қарши һәмкарлиқида йәнә бир балдақ илгириләш барлиққа кәлди. Әмма пакистандики яшлар, бу вәзийәтниң өзлирини меңиватқан һәқ йолидин ваз кәчтүрәлмәйдиғанлиқиға ишиниду.

Хитай һөкүмитини әндишигә селиватқан йәнә бир муһим күч, пакистан вә афғанистан тағлирида һәрбий тәлим еливатиду дәп қариливатқан шәрқи түркистан ислам һәрикити тәшкилатиниң әзалиридур. Хитай тағдики уйғур пидаийлар билән пакистан вәтәндиши уйғурларниң өз- ара тәшкилий вә һәмкарлиқ мунасивәт орнитип қелишидин һәммидин бәк әндишә қилмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.