Pakistan amérikidin yüz örüp xitaygha yüz achti

Roytrs agéntliqining yazghuchiliri qasim nawman, wéysüyli, zéhin heyderlerning islam'abadtin we béyjingdin yollighan xewerlirige qarighanda, pakistan rehberliri bügün xitaygha mislisiz köp medhiye yaghdurghan.
Muxbirimiz weli
2011.09.27
pakistan-raxman-malik-meng-jianzhu-305.jpg Pakistan ichki ishlar ministiri réxman malik ming jenjuni qizghin kütüwaldi we medhiyilidi. 2011-Yili 26-séntebir.
AFP

Tünügün xitayning dölet ishliri komissari, jama'et xewpsizlik ministiri ming jenju pakistanni ziyaret qilish üchün kelgende, amérika pakistan'gha, amérikigha hujum qilghan qoralliq guruppilar bilen alaqisini üzüsh heqqide jiddiy bésim ishletken idi. Bügün pakistan bash ministiri yüsüf réza gilani xitayning jama'et xewpsizlik ministiri ming jenjugha medhiye oqup, pakistan-xitay dostluqi heqiqiy dostluq, biz bir-birimizge eng ishench qilidighan döletler, biz xitayning pakistanning izzet-hörmitini we dölet pütünlükini qoghdap qalghanliqigha aliy éhtiram bildürimiz dep jakarlighan.

Washin'gton buningdin bir nechche kün burun pakistanning jasusluq orgini, afghanistandiki talibanlarning ittipaqdishi bolghan “Heqqaniy” dégen teshkilatni biwasite qollap, 13‏-séntebir küni amérikining kabuldiki organlirigha hujum qozghidi dep eyibligende, amérika otturigha qoyghan delillerge téniwélipla qalmay, belki amérikigha, buningdin kéyin pakistandek bir ittipaqdishidin ayrilip qélip éghir bedel töleydu dep tehdit salghan pakistan prézidénti asif éli zerdari bügün, xitayning jama'et xewpsizlik ministiri ming jenjugha medhiye oqup, pakistan éghir riqabetke duch kélip, qéyin ehwalgha chüshüp qalghanda, xitayning yardem bérishini qizghin qarshi alimiz, dep jakarlighan. Pakistan herbiy qisimlirining bash qomandani général ashfaq kayanimu, xitayning pakistanni qollighanliqi we bériwatqan yardimini “Tewrenmes qollash” dep medhiyiligen.

Yillardin buyan mol néfit bayliqigha ige Uyghur rayonida muqimliqni saqlash üchün, sherqiy türkistan islam herikiti dégen teshkilat xitaygha hujum qozghawatidu, bu teshkilat pakistanda herbiy telim éliwatidu, dep jakarlap pakistanni eyiblep kéliwatqan, bu yil 7‏-aydimu, qeshqerde xitayning köchmen yötkesh siyasitige bolghan ghezipini ipadilesh üchün hujum qozghighan Uyghurlarni, pakistanda herbiy telim alghan dep pakistanni eyibligen xitayning tashqi ishlar ministirliqi bayanatchisimu bügün pakistanni, térrorchilargha qarshi urushta intayin muhim töhpe qoshuwatqan dölet dep maxtap chiqqan.

Fransiye agéntliqining bayan qilishiche, xitayning jama'et xewpsizlik ministiri ming jenju pakistan ziyaritide, pakistan prézidénti zerdari bilen 250 milyon amérika dolliriliq iqtisadiy we téxnika kélishimi imzalighandin kéyin, pakistanning prézidénti, bash ministiri, herbiy qisim qomandani qatarliq hemme chong emeldarliri otturigha chiqip xitayni, yillardin buyan térrorchilargha qarshi jeng qiliwatqan dölet dep medhiyiligen. Shundaqla, xitay yillardin buyan siyasiy jughrapiye mesilisige duch kéliwatqan Uyghur rayonini, pakistan bilen xitayning ortaq menpe'iti bar rayon, pakistan buningdin kéyin xitay bilen térrorchilargha qarshi turushta bir septe turidu, dep jakarlighan.

Bügün, pakistan amérikidin yüz örüp, xitayning qoynigha özini atqan mushundaq bir peytte, amérika dölet ishliri sékrétari hélariy kilinton xanim xitay tashqi ishlar ministiri yang jéchini amérika bilen xitay otturisida pakistan mesilisi boyiche di'alog élip bérishqa chaqirdi.

Bügün “Washin'gton pochtisi” gézitide élan qilin'ghan mulahizilerde bayan qilinishiche, hazir amérika-pakistan munasiwiti eng töwen nuqtigha chüshüp qaldi. Emma bu ikki dölet bir-biridin waz kéchelishi asan'gha toxtimaydu. Bu waqitta xitayning pakistanni amérikidin tartiwélish üchün térishchanliq körsitishi mumkin.

Mulahizilerge qarighanda, pakistanning jughrapiyilik orni amérika üchünmu, xitay üchünmu nahayiti muhim. Amérika üchün éytqanda, pakistan amérikining afghanistandiki herbiy qisimlirining arqa sep teminati liniyisi üchün ehmiyetlik bolupla qalmay, amérika hazir asiyada tesirini qaytidin tiklesh üchün, hindistan, pakistanlar bilen teng hemkarliq lazim bolidu. Xitay üchün éytqanda, pakistan xitayning hel qilghuch menpe'iti bar Uyghur rayonigha chégridash dölet, xitay Uyghurlarni tinchitish üchün pakistandin paydilanmay mumkin emes. Xitay hindistan'gha taqabil turush üchünmu pakistandin paydilanmay mumkin emes. Eger pakistan her yili amérikidin kélidighan 2 milyard amérika dolliriliq iqtisadiy yardemdin ayrilip qalsa, tosattin kontrolluqni yoqitish hadisisi yüz bérishi mumkin. Eger shundaq bolup qalsa, pakistanning yadro qoralliri térrorchilarning qoligha ötüp kétish éhtimali bar, bu, amérika üchünmu, xitay üchünmu tinchliq élip kelmeydu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.