Пәрзәнт тәрбийиси

Балиниң әң дәсләп көридиғини өй вә аилидур. Бала йоруқ дуняға көз ачқандин башлап көзигә челиққан һәр қандақ нәрсә униң зеһнигә орнап кетиду. Униң характериму зеһнидә қалған нәрсиләргә қарап шәкиллиниду. Бу басқучта һәр қандақ нәрсә балиға тәсир көрсәткүч амил болиду.
Мухбиримиз өмәрҗан тохти хәвири
2008-07-08
Share

 Абдурахман һаҗим билән сөһбәт

Сәуди әрәбистаниниң мәдинә мунәввәр шәһиридә турушлуқ яш алим абдурахман һаҗим бала тәрбийиси һәққидә мундақ деди:" имам ғазали мундақ дегән:" бала ата - аниға аманәттур. У йеңи туғулғанда, униң қәлби һечнеминиң тәсиригә учримиған сап гөһәргә охшайду. Бу мәзгилдә у көзигә челиққан яки тәсир қилған һәр қандақ нәрсиниң қияпитини зеһнидә қалдуриду. Майил қилинидиған һәр қандақ нәрсигә дили майил болиду. Немигә өгитилсә шуниңға адәтлинип чоң болиду. яхшилиққа өгитилсә яхшилиқ үстидә чоң болиду. Буниң сәвәби билән ата - аниси, тәрбийилигүчиси икки аләмдә яхшилиққа еришиду. Навада, у яманлиқ үстигә көндүрүлсә, униң тәрбийисигә сәл қаралса, у яман тәбиәтлик адәм болуп чиқиду. Буниңдин уни тәрбийилигәнләр җавабкар болиду. Бала тәрбийиләш худди деһқанниң ишиға охшап кетиду. Зираәтләрниң сағлам өсүп йетилиши үчүн бағвән зираәт арисида үнгән ява отларни вә тикәнләрни юлуп еливетиду".

Балиларға яхши үлгә болуш керәк

Абдурахман һаҗим балиларға яхши ишларда үлгә болушниң зөрүрлүки һәққидә мундақ деди:" яхши ишларда балиларға үлгә болуш уларниң қәлбидә наһайити зор тәсиргә игә. Бала көп һалларда ата - анисини дорайду. Һәтта ата - ана балиға әң күчлүк тәсирләрни қалдуралайду. Шуңа балиларға камалиға йәткән гүзәл әхлақ вә әң есил кәйпият билән муамилә қилиш тәләб қилиниду. Балилар алдида биравға еғизини бузуш, ғәйвәт қилиш, ялған сөзләш бәкму әйиб иштур. Пәйғәмбәр әләйһиссалам бир һәдистә:" бирав балисини чақирип бир нәрсә беримән дәп қоюп, андин униңға вәдә қилған нәрсини бәрмисә, у ялғанчидур," дәп көрсәткән. Көпинчә ата - анилар бу ишқа диққәт қилмайду. Улар балиларниң сәзгүсини вә әқлини толиму адди чағлайду. Әмәлийәттә кичик балилар ата - анилар тәсәввур қилғандинму бәк сәзгүр вә әқиллиқтур. Биравниң өзи ялған сөзләп туруп, балилирини ялған сөзләштин тосқини, өзи яман иш қилип туруп балилирини яман ишлардин тосқини пайдисиздур. Чүнки балилар үчүн тәсир қилидиған нәрсә ата - аниниң йүрүш - туруши, гәп - сөзлири вә барлиқ һәрикәтлиридур. Өзиниң әмәлийитигә уйғун кәлмәйдиған вәз - нәсиһәт вә тәлим - тәрбийә үнүм бәрмәйду. Шуңа аллаһ таала муһәммәд әләйһиссаламни" аиләңдикиләрни намазға буйриғин вә өзүңму уни орундашта чидамлиқ болғин" дәп буйриған. Әгәр муһәммәд әләйһиссалам өзи намаз оқумай туруп башқиларни оқушқа буйриған болса иди. Аллаһниң намаз оқуш буйруқи әмәлгә ашмиған вә муһәммәд әләйһиссаламниң вәз - нәсиһәтлири пайдисиз болуп қалған болатти. Мана бу, үнүмлүк тәрбийиниң бирдинбир асасидур."

Нәсиһәт қилишқа мунасип вақит таллаш лазим

Абдурахман һаҗимниң ейтишичә, ата - анилар балилириға нәсиһәт қилмақчи болғанда чоқум мувапиқ вақитни таллиши лазим. Чүнки мувапиқ пурсәттә қилинған тәрбийә балиға бесим вә зерикиш туюлмастин, нәқ қәлбигә бариду. Балиларға достлириниң алдида, роһий - кәйпияти яхши болмиған вақитта нәсиһәт қилмиған яхши. Нәсиһәт қилиш үчүн әң мунасип вақит сәйли - саяһәт қилған, дастиханға олтурған вақитлардур.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт