Хитай, пиланлиқ туғут сияситиниң өзгәрмәйдиғанлиқини билдүрмәктә


2005-06-14
Share

Хитай шинхуа агентлиқиниң хәвиридин мәлум болушичә, хитай һөкүмитиниң юқири дәриҗилик әмәлдари - хитай дөләтлик пиланлиқ туғут комитетиниң мудири пән гүййү 9 - июн күни, йәни вашингтондики америка дөләт мәҗлисидә ечилған хитайниң пиланлиқ туғут сиясити һәққидики испат бериш йиғининиң әтиси, хитайда өткүзүлгән ахбарат елан қилиш йиғинида, хитай һөкүмитиниң 30 нәччә йилдин буян йүргүзүп келиватқан пиланлиқ туғут сияситиниң қисқа муддәт ичидә өзгәрмәйдиғанлиқини һәмдә бу хил сиясәтниң дуня нопусини контрол қилишқа зор төһпә қошқанлиқини мәлум қилди.

Пән гүййүн мухбирларни күтүвелиш йиғинида "хитайда пиланлиқ туғут сиясити йүргүзүлгәндин буян, бовақларниң туғулуш нисбити зор дәриҗидә төвәнлиди һәтта бәзи җайларда бу җәһәттә чекиниш һалити шәкилләнди. Мәзкур сиясәт бекитилгәндин буянқи 30 нәччә йилдин бери, хитайда аз дегәндә 300 милйон адәм аз туғулди. Бу яврупа нопусиға тәң инсанниң кәмәйгәнликини көрситип бериду. Демәк бундақ зор үнүм, хитай һөкүмитиниң пиланлиқ туғут сияситидин һасил болди" дәп көрсәтти.

Хитай һөкүмити йезилардики бир пәрзәнтлик аилиләрни мукапатлаш түзүмини йолға қоймақчи

Хитай дөләтлик пиланлиқ туғут комитетиниң мудири пән гүййү мәзкур ахбарат елан қилиш йиғинида йәнә хитай һөкүмитиниң бундин кейин пиланлиқ туғут сияситини иҗра қилишта, йезилардики бир пәрзәнтлик аилиләрни мукапатлаш, йәни бир пәрзәнтлик яшанған әр - аялға балиси 16 яшқа киргәндин кейин, өмриниң ахириғичә һөкүмәт тәрипидин һәр айда аз дегәндә 600 йүәндин ярдәм пули бериш сияситини йолға қойидиғанлиқини мәлум қилған.

Мутәхәссисләрниң мукапатлаш түзүмигә болған қариши

Бир бөлүм хитай мутәхәссислири хитай һөкүмитиниң пиланлиқ туғут сияситини иҗра қилишта қолланмақчи боливатқан бу хил мукапатлаш түзүмини илгирики башқа чарә - тәдбирлиригә селиштурғанда, бир хил илгириләш дәп билдүрмәктә.

Бейҗиң пән - техника университетидики иқтисадшунас ху хинду әпәнди " йезиларда йүргүзмәкчи боливатқан бу хил мукапатлаш түзүми яшанған деһқан әр - аяллар үчүн елип ейтқанда, уларниң кәлгүси турмушиға капаләтлик қилиш ролини ойнайду. Чүнки бу хил түзүм арқилиқ, йезидики яшанған әр- аялларниң кәлгүсидә пәқәт йәр яки бала-чақисиға тайинип қалидиған әһвали ахирлишиду" дәп көрсәтти.

Хоңкоңдики сиясий анализчи хе ляңляңму мәзкүр мукапатлаш сияситини қоллиған һалда "мәнчә бу йеза хәлқи үчүн елип ейтқанда, кишини наһайити җәлп қилидиған сиясәт" дәп билдүрди.

Хитай мутәхәссислириниң пиланлиқ туғутқа болған қариши

Хитай һөкүмитиниң пиланлиқ туғут сиясити йиллардин буян, ғәрб әллириниң тәнқидигә учрап кәлмәктә. Лекин бир қисим хитай мутәхәссис вә анализчилири " пиланлиқ туғут сиясити һәққидә, ғәрб дөләтлири вә кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң хитайни әйиблишини пүтүнләй тоғра дегили болмайду, чүнки хитайда һазир мәвҗут болуватқан әң чоң мәсилә нопусиниң һәддидин ташқири көпликидин келип чиқиватқан мәбләғ йетишмәслик вә ишсизлиқ мәсилиси" дәп билдүрди.

Уйғурларниң қариши

Уйғурларниң атақлиқ кишилик һоқуқ паалийәтчиси рабийә қадир ханим " хитай һөкүмитиниң хитай миллитиниң нопусини азайтимиз дәп, уйғур қатарлиқ аз санлиқ милләтләрниң нопусини бирдәк азайтиши әқилға сиғмайдиған интайин хата вә йолсиз бир иш" дәп, хитай һөкүмитини әйиблиди вә хитай һөкүмитиниң пиланлиқ туғут арқилиқ уйғурларниң нопусини азайтиватқанлиқи, зораванлиқ билән елип берилған пиланлиқ туғутта нурғун уйғур аяллириниң һаятидин айриливатқанлиқини билдүрди. Рабийә қадир ханим хитайниң йезилирида йолға қоймақчи болуватқан пиланлиқ туғут һәққидики мукапатлаш түзүмини " пүтүнләй бир хил алдамчилиқ түзүм " дәп көрсәтти.

Чәтәлләрдә яшаватқан уйғур паалийәтчилириму "хитайда аз санлиқ милләтләр наһайити аз санни игиләйду. Улар миң көпәйгәндиму, һечқанчә санни игилийәлмәйду. Шуңа пиланлиқ туғут мәсилисидә, хитай һөкүмити уйғур қатарлиқ аз санлиқ милләтләргә хитай миллитигә қоллиниватқан сиясәтни қолланмаслиқи керәк. Уларға мәйли қанчә пәрзәнтлик болушидин қәтийнәзәр йол қоюши керәк " дәп билдүрмәктә. (Меһрибан)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт