Камбоджадин қайтурулуп муддәтсиз кесиветилгән мутәллип мамут һәққидә мәлумат

Хитай камбоджадин қайтурулған уйғурларниң саламәтлик әһвали, қамалған йери, учриған җаза һөкүмлири қатарлиқ сот тәртипигә аит ачқучлуқ учурларнила әмәс, уларниң әқәллий кимлик мәлуматлириниму хәлқара җамаәттин йошуруп кәлмәктә.
Мухбиримиз шөһрәт һошур
2012.02.02
mutellip-mamut-305.jpg Камбоджадин хитайға қайтурулған мутәллип мамут, 1980-йили 07-өктәбир туғулған. 2010-Йили 14-өктәбир, вйетнам.
RFA/Shohret Hoshur

Уйғур тәшкилатлири илгири, камбоджадин қайтурулған уйғурларниң исим-фамилилири һәққидә мәлумат елан қилған. Мухбиримизниң йеқинқи игиләшлиридә, уларниң көп қисминиң туғулған йери, олтурақ орни, оқуш тарихи вә шуғулланған кәспий қатарлиқ биографик мәлуматлар ашкариланди. Төвәндә буларниң ичидики мутәллип мамутниң кимлики һәққидә мәлумат беримиз.

Мутәллип мамут; бу йил 32 яш болуп, мәкит наһийисидин. У 1999-йили мәкиттә оттура мәктәпни пүттүрүп, шинҗаң педагогика университетиға қобул қилинған. У бу университетта уйғур тили вә әдәбияти оқуған. У алий мәктәпниң 4-йиллиқида намаз оқушни башлиған. У бу сәвәблик мәктәп сақчилири тәрипидин бир қанчә қетим сораққа тартилған вә намазни тохтитишқа буйрулған. Әмма у ибадәттин ваз кәчмигән.

Мутәллип, 2003-йили алий мәктәпни пүттүрүп, юрти мәкиттики бир башланғуч мәктәпкә оқутқучилиққа имтиһан бәргән. У имтиһандин биринчи болуп өткән; бирақ у хизмәт тохтамини көрүп чиқип хизмәттин ваз кәчкән. Чүнки тохтамнамидә, оқутқучи болған кишиниң намаз оқумаслиқи, оқуғучилириниңму намаз оқушиға йол қоймаслиқи шәрт қилинған.

Мутәллип мамут, 2004-йили юртини ташлап, үрүмчигә йетип кәлгән; у алий мәктәптики чеғида дәрстин сирт вақитлирида инглиз тили өгәнгән. У инглиз тили алаһидиликигә тайинип туруп, үрүмчи җәнубий шинхуа йолидики фулихуа намлиқ бир бәш юлтузлуқ меһманханида мулазимәтчи болуп ишлигән. У бу меһманханида 6 ай ишлигәндин кейин, үрүмчи шәһәрлик қатнаш сақчи идарисигә қатнаш сақчиси болуп ишқа чүшкән. У қатнаш сақчи хизмитидики һәқсизләрни көрүп бу хизмәттиму раһәт болалмиған.

У 3 айдин кейин қатнаш сақчилиқидин ваз кечип, кочида яймичилиқ қилип қол телефони сатқан. Бир йил ичидә униң тиҗарити ронақ тепип, мәхсус қол телефони дукини ачқан, 2007-йилиға кәлгәндә у дукинини иккигә көпәйткән; дуканлирида 6 нәпәр хизмәтчи ишләткән. 2008-Йилиға кәлгәндә у қол телефон ширкитини хитайниң шенҗен шәһиригә йөткигән. У бу җайдин үрүмчидин башқа йәнә, қазақистан вә русийигә қол телефони йоллиған. 2009-Йилиниң бешида, униң қазақистанлиқ бир херидари униңдин 86 миң доллар қиммитидә мал алған. Тохтам бойичә херидар 20 миң доллар пулни нәқ бәргән; 66 миң доллар пулни сатқандин кейин беридиғанға келишкән; бирақ херидар мални алғандин кейин дейишкән вақитта қайтип кәлмигән. Мутәллип мамут, қазақистанға берип пулини сүрүштә қилиш үчүн, паспортқа илтимас сунған. Хитай һөкүмити униңға паспорт бәрмигән. У мал елип пулини бәрмигән херидариниң үрүмчигә кәлгәнликини аңлап 2009-йили 7-айниң 5-күни шенҗендин айропилан билән үрүмчигә чүшкән.

У үрүмчидики намайишни көрүп өзини чәткә алалмиған. Намайишчилар қатарида шавгүәндә өлтүрүлгән қериндашлири үчүн һәқ вә адаләт тәләп қилған. У шу күнки вә әтисидики паҗиәләрни өз көзи билән көргәндин кейин, үрүмчидин айрилишқа қарар қилған. У бир гуруппа достлири билән бирликтә бир қатар мушәққәтлик сәпәрләрни баштин кәчүрүп, 7-айниң 16-күни шенҗенға, 9-айниң 17-күни вйетнамға вә 10-айниң 19-күни камбоджаға йетип кәлгән.

Камбоджаға келип, аридин нәқ икки ай өткәндә хитайға қайтурулған. У 2010-йили 10‏-айниң 24-күни сотқа тартилип муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинған. Толуқсиз мәлуматлардин ашкарилинишичә, мутәллип сот күни һөкүмәт тәрәптин бәлгиләнгән адвокатларниң ақлишини рәт қилған. Һөкүм 2011 ‏-йили сентәбирдә иҗра қилинған. У нөвәттә үрүмчидики 1-түрмидә җаза муддитини өтимәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.