' Qeshqer qedimiy shehirining chéqilishi bir tarixni dunya xeritisidin öchürüwétishtur '

Qeshqer qedimiy shehirining chéqilishigha yéqindin köngül bolup kéliwatqan shexslerdin biri, kaliforniyilik miri'am j wodis xanimdur. Qeshqerning chéqilishi heqqide xewerler meydan'gha chiqqandin kiyin, miri'am j wodis xanim qedimiy qeshqerni chéqilishtin tosup qélish uchun, amérika prézidénti obama we bir qisim palata ezalirigha mektup yollash we torda imza toplash qatarliq pa'aliyetlerni élip barmaqta idi.
Muxbirimiz jüme
2009.06.10
Miriam-j-Woods-Qeshqerni-Qoghdash-305 Sürette, qeshqerni chéqilishtin saqlap qélishta jamaet pikiri toplash üchün imza toplash paaliyitini bashlighan, kaliforniyide turushluq miriam wodis xénim.
Sürettni Miriam J. Woods Xénim temnligen, aptor jume.


Qeshqer qedimiy sheher rayonining chéqilish kölimi bu yil kirgendin bashlap téximu zor derijide kéngeytilgen bolup, xitay axbaratlirigha qarighanda xitay hökümiti mezkur sheher rayonidin 200 ming nopusning köchürülidighanliqini ilgiri sürmekte.

Qeshqerni chéqilishtin saqlap qélish Üchün pa'al heriket qiliwatqan, amérikining kaliforniye shtatida turushluq miri'am j wodis xanim, gerche qeshqer muhim sheher bolsimu, nurghun ademning bu rayon'gha bolghan tonushining anche yuqiri emeslikini, shunga qeshqerning chiqilishini tosup qélishta jama'et pikir toplash üchün ushbu pa'aliyetni qanat yaydurghanliqini bildürdi.

 "Miri'am xanim: men qeshqerning chéqilip kétishini xalimaymen. Qeshqer muhim sheher we u muhim rayon. Shundaqtimu, bu rayon köpinche hallarda gherb dunyasida sel qarilip kélindi we kishiler bu rayon'gha köp étibar bérilmidi."

Miri'am wodis xanim: " bu chariler xitayni qiliwatqan ishidin xijil qildurup, élip bériwatqan qurulushini toxtitalisa we yaki pilanini özgertishke heydekchilik qilalisila shu kupaye."

Miri'am wodis xanim yene, öziningmu qeshqerning chéqiliwatqanliqi heqqidiki xewerdin nyuyork waqit gézitide bu heqte bérilgen maqale arqiliq waqip bolghanliqini, hemde amérika prézidénti we bir qisim munasiwetlik awam palata ezalirigha bu heqte mektup yollighanliqini, gerche bulardin bek zor ümid kütüp ketmisimu, ularning bashqa amérikiliqlarni bu heqte xewerlendürüshini ümid qilidighanliqini bildürdi.

"Men hazir ularning qeshqerning chéqilishi heqqide jama'et aldida pikir bayan qilishini ümid qilimen. Meyli qandaq usul qollinishidin qet'iy nezer, eger bu chariler xitayni qiliwatqan ishidin xijil qildurup, élip bériwatqan qurulushini toxtitalisa we yaki pilanini özgertishke heydekchilik qilalisila shu kupaye."

Xitay yerlik hökümiting qeshqer qedimiy sheher rayonini chéqishqa körsetken bahanisi, qeshqer qedimiy sheher rayonining xeterlik ikenliki, eger yer tewreshke oxshash tebi'iy apetler yüz berse berdashliq bérilmeydighanliqi, shunga bu sheherni pütünley chéqip ornigha yéngiche olturaq öylerni berpa qélish idi.

Miri'am j wodis : "qeshqer qedimiy shehirining chéqilishi bolsa bir medeniyetni süpürüp tashlash we bir tarixni dunya xeritisidin uchuruwétishtin ibaret"

Bu heqte öz köz qarshini otturigha qoyghan miri'am wodis xanim, "bu peqet asassiz seweb. Chünki bu öyler bu rayonda nechche yüz yillardin béri mewjut idi. Buningda choqum bir seweb bar. Menche bu hergizmu yer tewreshtin saqlinish uchun élip bériliwatqan chéqip yötkesh emes. Bu yerdiki yoshurun qozghatquch küch bolsa, bir medeniyetni süpürüp tashlash we bir tarixni dunya xeritisidin uchuruwétishtin ibaret. Bu ademning könglini tolimu ghesh qilidu. Lékin ademni uningdinmu öte ümidsizlendüridighan yéri shuki, buni tosup qilish uchun héchkimning birer ish qilmasliqi," dédi.

Uning bildürüshiche yene, qeshqerning chéqilishi pütünley siyasiy meqsette élip bériliwatqan bolup, buningda xitayning shu arqiliq xitay medeniyitini bashqilargha téngish gherizi ashkarilan'ghan.

Miri'am wodis xanim qedimiy qeshqer rayonining chéqilishi shekil we siyasiy mewqe jehettin élip éytqanda 2001 - yili taliban hökümiti teripidin partlitip tüzliwétilgen budda bamyan ( bamyan buddiliri) gha oxshap ketmisimu, tarixi yoqitish jehettin oxshap kétidighanliqini ilgiri surup " bularning axirqi netijisi oxshash. Pütün dunya tarixning bu qismidin ayrilidu. Pütün dunya ötmüsh bilen hazirni baghlap turidighan bir rishtidin ayrilidu. Yerliklermu shuninggha yarisha ziyan tartidu. Bu orunlar sayahetgahlardin idi," dédi.

Miri'am wodis xanim bu heqte yene izdinidighanliqini bildürdi

Miri'am wodis xanim qeshqerni qoghdap qélish üchün yéqindin buyan dawamlashturuwatqan torda imza toplash muraji'etnamisi heqqide toxtilip, mezkur mesilige köngül boluwatqanlar anche köp bolmisimu, emma imza qoyghuchilarning barghanche köpiyiwatqanliqidin xushal ikenlikini ilgiri sürdi we "emdi meqset, bu muraji'etnamigha 1000 imza toplash. Bundin kéyin men yene, kaliforniye tewesidin bolghan amérika dölet mejlisi ezaliri, awam palata ezaliri we kaliforniye wekillirige mezkur mesile xususida téléfon qilishini pilan qiliwatimen. Belkim bu muraji'etname qeshqer mesiliside ularning diqqitini jelp qélishqa yétip qala," dédi.
 
Miri'am wodis xanim ilgiri origon shtatigha jaylashqan rid institutida sélishturma dinshunasliq boyiche bakalawrliq unwani alghan bolup, u nöwette pashtun tilliri boyiche aspirantliqta oqush üchün izdenmekte. Miri'am wodis xanim hazir kaliforniyide yashaydu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.