Қирғизистанда вәзийәт йәнә җиддийлишип кәтти

Қирғизистандики вәзийәт йәкшәнбә вә дүшәнбә күнлири мәйданға кәлгән вәқәләр билән қайтидин җиддийлишишкә башлиди. Дүшәнбә күни бешкәкниң шәрқидики майофка райони қирғизларниң һуҗумиға учриған, майофкида яшайдиған аһалиләр билән қирғизлар арисида тоқунуш мәйданға кәлгән.
Мухбиримиз ирадә
2010.04.19
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Otta-koyduruwetilgen-Bazar-binasi-Bishkek-Qirghizistan-305.jpg Сүрәт, қирғиз пайтәхти бишкәктә 7 - апрел күни йүз бәргән намайиш вә тоқунуш җәрйанида көйдүрүветилгән чоң базар бинасидин бир көрүнүш.
AFP Photo

Бешкәкниң сиртиға тоғра келидиған майофка мәһәллиси ахиска түрклири көпрәк олтурақлашқан район болуп, бу йәрдики өй вә йәрләрниң игилириму асасән шулар иди. Ахиска түрклири грузийиниң машәт районида яшайдиған мусулман түркий хәлқләргә берилгән исим болуп, улар "машәт түрклири" дәпму атилиду. Нопуси 900 миң әтрапида болған ахиска түрклирини 1944 - йили сталин оттура асияға сүргүн қилған болуп, ахиска түрклири һазир қазақистан, өзбекистан вә қирғизистанларда яшимақта.

Игилинишичә, дүшәнбә күни мәйданға кәлгән вәқәдә ахиска түрклириниң өй вә җайлири миңдин ошуқ қирғизниң һуҗумиға учриған болуп, икки тәрәп арисидики тоқунуш 6 саәт әтрапида давам қилған. Таш - тоқмақлар билән қоралланған қирғизлар ахиска түрклириниң өйлиригә бесип кирип, уларниң йәрлирини тартивалған, өйлиригә от қойған. Йәрлик сәһийә тармақлириниң билдүрүшичә, тоқонушларда һазирғичә бир киши өлгән, 11 киши яриланған. Һуҗумға учриған ахиска түрклири һазир қошна мәһәллиләргә қечип барған. Қирғизлар қоршавға еливалған мәһәллиләргә қутқузуш аптомобиллири вә башқа аптомобилларниң киришигә рухсәт қилмиған.

Әркин явропа радиосиниң қирғизистандин бәргән мәлуматидин қариғанда, қирғизистан даирилири вәқәни контрол қилиш үчүн тоқунуш йүз бәргән районға 600 дин артуқ сақчи йөткигән. Бешкәк шәһириниң башлиқи әйса омуркулоф қалаймиқанчилиқ пәйда қиливатқан бу кишиләрниң бешкәк әтрапида олтурақлашқан өй - макансиз кишиләр икәнликини, уларниң қирғизистандики һазирқи вәзийәттин пайдилинип башқиларниң мал - мүлкини булап, дөләттә қалаймиқанчилиқ пәйда қилишқа урунуватқанлиқини билдүргән вә "бу кишиләр чоқум җазалиниду" дәп вәдә бәргән.

Буниң билән бирликтә, дүшәнбә күни қирғизистанниң җәнубидики җалалабадтиму қурманбек бақийефниң қоллиғучилиридин тәркип тапқан миңдин ошуқ киши намайиш өткүзгән. Улар һазирқи вақитлиқ һөкүмәткә наразилиқ билдүргән. Вә "қурманбек бақийеф қайтип кәлсун"дәп тәләп қилған. Бақийфниң қоллиғучилири йәрлик һөкүмәтниң бинасини ишғал қиливалған. Игилинишичә, йәрлик һөкүмәт бинаси һелиһәм уларниң қолида икән.

Қирғизистанда йүз бериватқан вәқәләрдә сақчиларниң күчиниң аҗиз кәпқалғанлиқи бир һәқиқәт болуп, қирғизистанниң ош вә батикәнт қатарлиқ шәһәрлиридиму кишиләр һөкүмәттин дәрһал дөләттә муқимлиқни бәрпа қилишни, хәлқни қоғдашни тәләп қилип намайиш қилған. Йәкшәнбә күни бешкәк шәһиридә йәнә сақчилар намайиш өткүзүп, 4 - айниң 6 - вә 7 - күнлиридики хәлқ намайишлирида 765 сақчиниң яриланғанлиқиға наразилиқ билдүргән. Улар елан қилған баянатида, "биз бу шәһәрдики оғри - янчуқчи, қара гуруһлар вә қатилларни бир тәрәп қилайли, силәр инқилабқа бизни арилаштурувалмаңлар" дегән.

Анадолийә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, қирғизистанда вәзийәт интайин кәскин болуп, һөкүмәт қалаймиқанчилиқларни контрол қилалмиғанлиқтин хәлқ аммиси өз алдиға қоғдиниш тәдбирлирини елишқа башлиған. Қирғизистанниң җәнубида яшайдиған өзбекләрму бу қалаймиқанчилиқтин сақлиниш үчүн тәшкиллинишкә башлиған.

Қирғизистан вақитлиқ һөкүмитиниң рәһбири роза отунбайева қурманбек бақийеф вә униң яндашлириниң қирғизистанда 84 кишиниң өлүми вә 600 дин артуқ кишиниң яридар болушиға сәвәбчи болғанлиқини, шуңа қурманбек бақийефниң қолға елинип сотқа тартилидиғанлиқини билдүрмәктә. У бундин илгириму мустәқил дөләтләр бирликидики дөләтләргә қурманбек бақийефни қобул қилмаслиқ һәққидә әскәртиш бәргән иди.

Қурманбек бақийеф истипанамисини имзалиғандин кейин қазақистанға кетип панаһланған болсиму, әмма бүгүн қазақистан ташқи ишлар министирлиқиниң вәкили асқар абдурахманоф мухбирларни күтүвелиш йиғинида қурманбек бақийефниң 16 - апрел күни қазақистандин айрилғанлиқини әмма униң қайси дөләткә кәткәнликидин хәвириниң йоқлуқини билдүрди.

Бир қанчә күндин бери билурусийә дөләт башлиқи аликсандир лукашәнко қурманбек бақийефни қоллайдиғанлиқи вә уни дөлитигә келишини қарши алидиғанлиқини билдүрүватқан иди. Әмма қурманбек бақийефниң зади қәйәргә кәткәнлики, униң билуросийигә барған - бармиғанлиқи мәлум әмәс.

Күзәткүчиләр һазир қирғизистан вәзийитиниң хәвп ичидә туруватқанлиқини, әгәр өткүнчи һөкүмәт дәрһал бир тәдибр алмиған тәқдирдә еғир ички қалаймиқанчилиқ келип чиқидиғанлиқини билдүрмәктә.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.