Qirghizistanda weziyet yene jiddiyliship ketti

Qirghizistandiki weziyet yekshenbe we düshenbe künliri meydan'gha kelgen weqeler bilen qaytidin jiddiylishishke bashlidi. Düshenbe küni béshkekning sherqidiki mayofka rayoni qirghizlarning hujumigha uchrighan, mayofkida yashaydighan ahaliler bilen qirghizlar arisida toqunush meydan'gha kelgen.
Muxbirimiz irade
2010-04-19
Share
Otta-koyduruwetilgen-Bazar-binasi-Bishkek-Qirghizistan-305.jpg Süret, qirghiz paytexti bishkekte 7 - aprél küni yüz bergen namayish we toqunush jeryanida köydürüwétilgen chong bazar binasidin bir körünüsh.
AFP Photo

Béshkekning sirtigha toghra kélidighan mayofka mehellisi axiska türkliri köprek olturaqlashqan rayon bolup, bu yerdiki öy we yerlerning igilirimu asasen shular idi. Axiska türkliri gruziyining mashet rayonida yashaydighan musulman türkiy xelqlerge bérilgen isim bolup, ular "mashet türkliri" depmu atilidu. Nopusi 900 ming etrapida bolghan axiska türklirini 1944 - yili stalin ottura asiyagha sürgün qilghan bolup, axiska türkliri hazir qazaqistan, özbékistan we qirghizistanlarda yashimaqta.

Igilinishiche, düshenbe küni meydan'gha kelgen weqede axiska türklirining öy we jayliri mingdin oshuq qirghizning hujumigha uchrighan bolup, ikki terep arisidiki toqunush 6 sa'et etrapida dawam qilghan. Tash - toqmaqlar bilen qorallan'ghan qirghizlar axiska türklirining öylirige bésip kirip, ularning yerlirini tartiwalghan, öylirige ot qoyghan. Yerlik sehiye tarmaqlirining bildürüshiche, toqonushlarda hazirghiche bir kishi ölgen, 11 kishi yarilan'ghan. Hujumgha uchrighan axiska türkliri hazir qoshna mehellilerge qéchip barghan. Qirghizlar qorshawgha éliwalghan mehellilerge qutquzush aptomobilliri we bashqa aptomobillarning kirishige ruxset qilmighan.

Erkin yawropa radi'osining qirghizistandin bergen melumatidin qarighanda, qirghizistan da'iriliri weqeni kontrol qilish üchün toqunush yüz bergen rayon'gha 600 din artuq saqchi yötkigen. Béshkek shehirining bashliqi eysa omurkulof qalaymiqanchiliq peyda qiliwatqan bu kishilerning béshkek etrapida olturaqlashqan öy - makansiz kishiler ikenlikini, ularning qirghizistandiki hazirqi weziyettin paydilinip bashqilarning mal - mülkini bulap, dölette qalaymiqanchiliq peyda qilishqa urunuwatqanliqini bildürgen we "bu kishiler choqum jazalinidu" dep wede bergen.

Buning bilen birlikte, düshenbe küni qirghizistanning jenubidiki jalal'abadtimu qurmanbék baqiyéfning qollighuchiliridin terkip tapqan mingdin oshuq kishi namayish ötküzgen. Ular hazirqi waqitliq hökümetke naraziliq bildürgen. We "qurmanbék baqiyéf qaytip kelsun"dep telep qilghan. Baqiyfning qollighuchiliri yerlik hökümetning binasini ishghal qiliwalghan. Igilinishiche, yerlik hökümet binasi hélihem ularning qolida iken.

Qirghizistanda yüz bériwatqan weqelerde saqchilarning küchining ajiz kepqalghanliqi bir heqiqet bolup, qirghizistanning osh we batikent qatarliq sheherliridimu kishiler hökümettin derhal dölette muqimliqni berpa qilishni, xelqni qoghdashni telep qilip namayish qilghan. Yekshenbe küni béshkek shehiride yene saqchilar namayish ötküzüp, 4 - ayning 6 - we 7 - künliridiki xelq namayishlirida 765 saqchining yarilan'ghanliqigha naraziliq bildürgen. Ular élan qilghan bayanatida, "biz bu sheherdiki oghri - yanchuqchi, qara guruhlar we qatillarni bir terep qilayli, siler inqilabqa bizni arilashturuwalmanglar" dégen.

Anadoliye agéntliqining xewer qilishiche, qirghizistanda weziyet intayin keskin bolup, hökümet qalaymiqanchiliqlarni kontrol qilalmighanliqtin xelq ammisi öz aldigha qoghdinish tedbirlirini élishqa bashlighan. Qirghizistanning jenubida yashaydighan özbéklermu bu qalaymiqanchiliqtin saqlinish üchün teshkillinishke bashlighan.

Qirghizistan waqitliq hökümitining rehbiri roza otunbayéwa qurmanbék baqiyéf we uning yandashlirining qirghizistanda 84 kishining ölümi we 600 din artuq kishining yaridar bolushigha sewebchi bolghanliqini, shunga qurmanbék baqiyéfning qolgha élinip sotqa tartilidighanliqini bildürmekte. U bundin ilgirimu musteqil döletler birlikidiki döletlerge qurmanbék baqiyéfni qobul qilmasliq heqqide eskertish bergen idi.

Qurmanbék baqiyéf istipanamisini imzalighandin kéyin qazaqistan'gha kétip panahlan'ghan bolsimu, emma bügün qazaqistan tashqi ishlar ministirliqining wekili asqar abduraxmanof muxbirlarni kütüwélish yighinida qurmanbék baqiyéfning 16 - aprél küni qazaqistandin ayrilghanliqini emma uning qaysi döletke ketkenlikidin xewirining yoqluqini bildürdi.

Bir qanche kündin béri bilurusiye dölet bashliqi aliksandir lukashenko qurmanbék baqiyéfni qollaydighanliqi we uni dölitige kélishini qarshi alidighanliqini bildürüwatqan idi. Emma qurmanbék baqiyéfning zadi qeyerge ketkenliki, uning bilurosiyige barghan - barmighanliqi melum emes.

Küzetküchiler hazir qirghizistan weziyitining xewp ichide turuwatqanliqini, eger ötkünchi hökümet derhal bir tedibr almighan teqdirde éghir ichki qalaymiqanchiliq kélip chiqidighanliqini bildürmekte.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet