Һәққанийәт үчүн давамлишиватқан сәпәр


2007.03.29

rabiye-tuniyaz.jpg
Мухбиримиз гүлчеһрә тарих пәнлири доктори тохти туниязниң аяли рабийә тунияз ханим вә доктор қаһар барат әпәнди билән сөһбәтләшмәктә. RFA

Иҗтиһатлиқ тарих пәнлири доктори тохти тунияз (тохти музарт) өзиниң уйғурлар тарихи, мәдәнийити һәққидики тәтқиқат мақалилири билән уйғурлар ичидила тонулған алим болупла қалмай у йәнә хәлқарада тарих вә мәдәнийәт тәтқиқатлири кәспидә юқири баһаларға еришкән иди. Әпсус униң хитай һөкүмити тәрипидин 1988 - йили дөләт мәхпийәтликини чәтәлләргә беришкә урунған дегәндәк баһанилар билән мәхпи тутқун қилинип 11 йиллиқ қамаққа елиниши билән тохти тунияз ялғуз бир уйғур алими әмәс бәлки сиясий паалийәтчи, сөз әркинлики боғулған язғучиларниң бир вәкили, хитай һөкүмити тәрипидин сиясий әркинлики, кишилик һоқуқи боғулған, сиясий җинайәтчи дегән қалпақлар билән қара қоюқ түрмиләргә елиниватқан уйғурларниң типик вәкили сүпитидә дуня җамаәтчиликигә тонулди.

Тохти тунияз кәсптә мувәппәқийәт қазанған алим болупла қалмай, у йәнә бир меһирлик әр, көйүмчан ата иди. У қолға елинғандин кейин униң ата болуш, өйниң түврүки болуштәк вәзипилириниң һәммиси униң өмүрлүк һәмраһи болған рабийә тохтиниң зиммисигә йүкләнди. Һаят рабийәни қәйсәр ана яки сәвирчан аялла әмәс бәлки хитайниң реҗимға қарши исянчи, наһәқчиликкә қарши җарчиға, адиллиқ җәңчисигә айландурди. У "тохтиниң хитай түрмисидин бир күн болсиму балдуррақ қоюп берилиши үчүн әрз қиливатқиниға он йил болди. Әмма мән тохти түрмидин чиқмуғучә бу йолдин һәргиз қайтмаймән" дәйду.

Бу һәқтә мухбиримиз гүлчеһрәниң тохти музартниң ханими рабийә тохти һәмдә униң кәспдиши қаһар баратлар билән өткүзгән сөһбитидин аңлаң.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.