Рабийә қадир ханим уйғурларниң қурбан һейтини тәбриклиди

Қурбан һейт пүтүн дунядики барлиқ мусулманларниң муқәддәс байрими, уйғурлар пүтүн дуня мусулманлириниң бир қисими болуш сүпити билән миң йиллардин буян қурбан һейт өткүзүп, уни өзиниң диний вә әнәниви байримиға айландурған. Уйғур ели вә дуняниң башқа җайлириға тарқалған уйғурлар башқа мусулман хәлқләр билән бирликтә қурбан һейт өткүзүшкә башлиди.
Мухбиримиз әқидә
2010-11-16
Share
Rabiye-Xanim-Filim-Festiwalida-sozde-305 2009 - Йили 8 - авғуст, рабийә қадир ханим австралийиниң мелбурн шәһридә өткүзүлгән хәлқаралиқ филим фестивалида, "муһәббәтниң 10 шәрти" намлиқ филимниң тунҗи қойулуш мурасимида сөз қилмақта.
AFP Photo

Бүгүн қурбан һейт күни мунасивити билән уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханим уйғур елиниң ичи - сиртидики барлиқ уйғурларниң җүмлидин барлиқ мусулманларниң қурбан һейтини тәбриклиди.

Қурбан һейт мусулманларниң әң муһим вә әһмийәтлик диний вә әнәниви байрими. Бүгүн пүтүн дунядики мусулманлар қурбан һейт намизи оқуп, һейтниң биринчи күнини күтүвалди.

Қурбан һейт уйғурларниң көп әсирлик мәдәнийәт әнәнисидин чоңқур орун алған бир диний вә миллий байрам болуп, һейтниң әң муһим хасийәтлири һейт күни кичикләр чоңларға салам бериш,юрт - җамаәт җәм болуп өз ‏ - ара йүз көрүшүп, бир - бирини һейтлаш, уруқ ‏ - туғқанлирини йоқлаш, аләмдин өткән ата - бовилириниң қәбрилирини йоқлаш арқилиқ уларни әсләш, һейт җәрянида бир - биригә салам бериш вә һөрмәт билдүрүш арқилиқ өз ‏ - ара адавәтләрни йоқитип, чоңқур достлуқ һәм меһрибанлиқни күчәйтиш қатарлиқлардин ибарәт. Бу паалийәтләр уйғурларниң миллий өрп ‏ - адитигә айланған.

Бүгүн, америка пайтәхти вашингтон шәһири районида яшаватқан дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим қурбан һейт мунасивити билән зияритимизни қобул қилип, уйғур елиниң ичи - сиртидики барлиқ уйғурларниң һейтини қизғин тәбрикләп, өзиниң арзу - тиләклири вә көз қарашлирини баян қилди.

Рабийә қадир ханим, қурбан һейт әслидә наһайити хушаллиқ бир күн болсиму, җумлидин һазир пүтүн дунядики әркин - азад мусулманлар хушал кәйпият ичидә, өзлириниң арзулири, әнәниси билән һейтини өткүзүватқан болсиму, бирақ, уйғур елидә яшаватқан уйғурларниң нормал һейт намизи оқуш вә әркин, өзлири таллиған йоллар вә усуллар билән һейт өткүзүштиму қийинчилиқларға вә бесимларға дуч келиватқанлиқини билдүрди.

Дуня мусулманлири тәнтәнә вә шад - хурамлиқ ичидә қурбан һейт байримини өткүзүватқан бу минутларда, уйғурлар әнә шу дуня мусулманлири қатарида бу байрамниң хасийәтлиридин тәң бәһримән болалидиму ? инсан һоқуқи тәшкилатлириниң баян қилишичә, хитайниң бәлгилимиси бойичә 18 яштин төвән яш - өсмүрләрниң мәсчиткә кириши, намаз өтүши чәкләнгән.

Һөкүмәт кадирлири, оқутқучи - оқуғучилар вә башқиларниң мәсчиткә кириши чәклимигә учриған. Бундақ әһвал астида уйғурлар қурбан һейт намизини өз әркинлики бойичә оқуп, һейтни қизғин кәйпиятта күтувалалидиму? рабийә қадир ханим бу мәсилиләр һәққидә өз көз қарашлирини йәнә мундақ баян қилди.

Рабийә қадир ханим йәнә, бир йил илгири йүз бәргән 5 ‏ - июл үрүмчи вәқәсидин кейин, рози һейт вә қурбан һейтларниң уйғурлар үчүн һейт болмайдиғанлиқини, болупму вәқәдә пәрзәнтлири түрмигә ташланған, из - дерәксиз йоқап кәткән вә хитай әскәрлири тәрипидин етип өлтүрүлгән аилиләр үчүн һәр қандақ һейт - байрамниң һейт - байрам әмәс, бәлки матәм һесаблинидиғанлиқини билдүрди.

Игилигән учурлар вә келиватқан инкаслардин мәлум болушичә, үрүмчи вә башқа җайларда һейт мәзгилидә хитай сақчи даирилири контроллуқни техиму күчәйткән болуп, һейт күнлиридә уйғурлар зич җайларда қораллиқ чарлаш, тәкшүрүш һәрикәтлири күчәйтилгән. Бундақ әһвал астида өткүзүлидиған һейтни қандақ чүшиниш мумкин? рабийә қадир ханим бу һәқтә, көз қарашлирини оттуриға қойди.

Игилишимизчә, оттура асия мәмликәтлири, түркийә, америка вә башқа мәмликәтләрдики уйғур җамаити 16 - ноябир күни қурбан һейт намизи оқуп, әркин - азадә һейт паалийәтлирини башлиған.

Буниңдин 4 күн илгири, 12 - ноябир күни, вашингтон шәһиридики уйғурлар вә башқа мәмликәтләрдики уйғурлар бир йәргә җәм болуп, 1933 - йили вә 1944 - йили 12 - ноябир күнлири қурулған шәрқий түркистан җумһурийитини хатириләп, бу күнни өзлириниң дөләт байрими супитидә хушал кәйпият ечидә тәбриклигән вә җумһурийәтни қуруш йолида һаятидин айрилғанларниң роһиға атап дуа қилған иди.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт