Ramizan we exlaq

Allah ta'ala öz hékmiti bilen mexluqatlardin insanlarni ulugh yaratti. Jaylardin mekke we medine sheherlirini, künlerdin jüme künini, aylardin ramizan éyini ulugh qildi.
Muxbirimiz ömerjan toxti
2009.08.24
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Muhemmed eleyhissalamgha qur'andin deslepki wehiy ramizan éyida chüshüshke bashlighan. Ming aydin ulugh bolghan qedir kéchisimu ramizan éyining ichide bolidu. Uningdin bashqa, insanlarning exlaqini islah qilishi we iradisini tawlap yétishtürüshi üchünmu ramizan éyi chong pursettur. Shunga bu ayni islam ehli 14esirdin béri qedirlep kelmekte.

Se'udi erebistanining mekke mukerreme shehiride turushluq yash alim abdulétip hajim bu heqtiki söhbitimizni qobul qilghan idi.

Abdulétip hajim bilen söhbet

Abdulétip hajim roza tutushning sir - esrarliri we exlaq bilen bolghan munasiwiti heqqide toxtilip mundaq dédi:" roza tutushning sir - esrarlirini bilish üchün awwal insanning insanliq sirini tonush kérek. U biz sirttin körüwatqandek peqetla yep- ichidighan, heriket qilidighan we sözleydighan janliq heykel emes, belki uning heqiqiy mahiyiti uningdiki allah ta'ala ata qilghan rohaniy jewherdur. Insan buning bilen tepekkur qilidu, heqiqetlerni bilidu. Buning bilen hés qilidu we lezzetlinidu. Allah ta'ala insandiki mushu rohaniy jewherning yüzisidin pütün perishtilerni insanlarning atisi adem eleyhissalamgha sejde qilishqa buyrighan. Insan shundaq ulugh mexluqatki, uning rohi allah ta'aladin, bedini topraqtin bolghan hörmetlik bir mewjudattur. Insan hemishe uni ulughluqqa kötiridighan rohi bilen, uni rezillikke chüshürüshke ündeydighan nepsiy hewesning arisidiki toqunushlar bilenla yashaydu. Eger u, rohi bilen eqlini nepsiy hewisige boysundurup, nepsini özige hakim qiliwalsa, u haywanliq derijisige chüshüp qalidu. Eger u özining qedir- qimmitini tonup nepsini eqli we rohining teleblirige boysundursa, u perishtilerge oxshash yaki perishtilerdinmu ulugh bolidu. Chünki allah ta'ala haywanlargha eqil, idrak ata qilmastin, peqet nepsiy hewesinila bergen bolsa, perishtilerge nepsiy hewes bermestin, peqet eqil- idrak bilen rohnila ata qilghan. Emma insan'gha hem eqil- idrk bilen roh, hem nepsiy hewes ata qilghan. Shunga nepsigila bérilip öz qedir- qimmitini yoqatqan insan haywan'gha oxshash orun'gha chüshüp qalghandek, eqil- idrakini qollinip, nepsining heweslirini eqil we sheri'et bilen muhakime qilghan kishimu perishtilerdek, gah ulardinmu ulugh hésablinidu. Shunga allah ta'ala qur'anda 'iman éytqan we yaxshi emellerni qilghanlar - ene shular mexluqatlarning yaxshisidur' deydu. Chünki roza bilen adem özini shundaq exlaqliq hem iradilik qilalaydu ."

Roza we ten saghliqi

Abdulétip hajim yene mundaq dédi:" peyghember eleyhissalam yene bir hediste mundaq dégen: 'roza tutunglar, saghlam bolunglar.' Roza tutushta allah ta'alagha yéqinlishish, rohni yükseldürüsh, sebir - taqetlik we iradilik bolup yétilish we bashqilar qatarliq axiretlik paydilar bolghandek, tenning saghlam bolushigha oxshash dunyaliq paydilirimu bardur. Chünki ashqazan - késelliklerning merkizi, késeldin qutulushning béshi perhizdur. Ashqazanning aram tépishi üchün rozidin yaxshi purset yoqtur. Bashqa dawalash usulliri payda bermigen köpligen shéker késellikliri, qan bésimi müshkilisi we bashqimu késelliklerning roza tutush arqiliq saqayghanliqi heqqide alahide maqaliler yézilghan. Dunyada köpligen doxturlarning bezi késelliklerni perhiz bilen dawalawatqanliqimu bu sewebtin édi."

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet