Doktur erkin ekrem: ruslar tarixtin buyan Uyghurlarning musteqil dölet qurushigha yol qoymighan

Istanbulda ötküzülgen sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatirilesh yighinida söz qilghan doktor erkin ekrem, "Tarixta qurulghan ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyetlirining yiqilish sewebliri we tashqi küchlerning tesiri" dégen témida toxtilip, ruslarning tarixta Uyghurlargha herbiy jehettin yardem bergen bolsimu, musteqil dölet qurushigha yol qoymighanliqini we roxset qilmighanliqini bildürdi.
2012-11-16
Élxet
Pikir
Share
Print
Doktur erkin ekrem ependi istanbulda ötküzülgen sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatirilesh yighinida söz qilmaqta
Doktur erkin ekrem ependi istanbulda ötküzülgen sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatirilesh yighinida söz qilmaqta
RFA/Arslan


Doktur erkin ekrem sözide tarixi menbelerge asaslinip turup, 1919 - yili ruslarning Uyghur diyarini közitip chiqqandin kéyin, u rayonda musteqil bir dölet qurushqa téxi baldurluq qélidighanliqini, chünki xelqning köpinchisining diniy étiqadining küchlük ikenlikini, u yerde bir musteqil dölet qurulghan teqdirde, u döletning ottura asiyadiki qazaqistan, qirghizistan we özbékistan qatarliq jumhuriyetlerge tesir körsitidighanliqini, shuning üchün sherqiy türkistanda bir musteqil dölet qurushqa qet'iy bolmaydighanliqini qarar qilghanliqini bildürdi.

Doktor erkin ekrem, ruslarning shu dewrdin étibaren Uyghurlarning musteqilliq heriketlirini basturup kelgenlikini, 1933 - yili qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyitini we 1944 - yili qurulghan sherqiy türksitan jumhuriyitinimu ruslar özlirige qarshi tehdit dep qarap aghduruwetkenlikini ipadilidi.

Doktor erkin ekrem sözide yene, 1943 - yillarda amérikimu sherqiy türksitanda bir musteqil dölet qurushni pilanlighanliqini, emma Uyghurlarning u dewrdiki, rus, yaponiye, en'giliye we amérika qatarliq chong küchlerning siyasiy tesirige uchrap musteqil bolalmighanliqini bildürdi.

Toluq bet