Хитайда уйғур сәргәрдан балилар көңүл бөлүшкә муһтаҗ

2005-01-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Шинхуа хәвәр тор бетиниң сәйшәнбә елан қилған бир хәвиридин мәлум болишичә, йеқинда уйғур аптонум районлуқ сиясий кеңәшниң мали исимлик бир һәйәт әзаси "сәргәрдан балилар мәсилиси, нөвәттә җәмийәт характерлик бир мәсилигә айланди, җәмийәтниң бу балиларниң һаятлиқ мәсилисигә көңүл бөлүп уларни нормал турмуш шараитиға игә қилишни сораймән" дигән мәзмунда бир доклат сунған.

Иҗтимаий мәсилә

Мәзкур доклатта көрситилишичә йеқинқи йиллардин буян, уйғур елидики сәргәрдан балиларниң сани барғанчә көпийиватқан болуп, уйғур сәргәрдан балиларни нөвәттә хитайниң һәр қайси өлкә, шәһәр вә наһийә һәм йезилиридиму учратқили болидикән.

Хитай өлкилиридә сәргәрданлиқ һаяти кәчүрватқан бу балиларниң көпинчиси намратлиқ, оқушсизлиқ түпәйли, башқиларниң алдишиға учрап хитай өлкилиригә елип келингән, шундақла улар шу җайлардики һәр хил қәбиһ җинайәт горуһлириниң оғрилиқ вә янчуқчилиққа салидиған қоралиға айлинип қалған. Бу бир тәрәптин бу бәхтсиз балиларниң әқли, җисманий һәм роһий җәһәттики сағламлиқиға еғир тәсир йәткүзгән болса, йәнә бир тәрәптин җәмийәтниң аманлиқиғиму сәлбий тәсирләрни көрсәтмәктә икән.

Доклатта көрситилгән истатистикилиқ мәлуматлардин ашкарилинишичә, һазирғичә хитай өлкилиридин йиғип келингән сәргәрдан балилар, һәр хил параванлиқ орунлири тәрипидин уйғур елидә йиғилған балиларниң ٪ 91 тин көпрәкини игилигән.

Көп санлиқи уйғур балилири

Илгири уйғур елидики хәлқ ишлири идарилиридин игилишимизчә, уйғур елидә болсун яки хитай өлкилиридә болсун сәргәрдан болуп һәр хил яман турмуш шараитлирида тирикчилик қиливатқан сәргәрдан балиларниң٪ 90 тин көпрәки йәнила намрат аилиләрдин чиққан уйғур балилири икән.

Уйғур аптонум районлуқ 10 - нөвәтлик хәлқ қурултийиниң үчинчи омумий йиғинидиму, хотәнниң хәлқ вәкили аблиз дамолла, "янчуқчи уйғур балилар хитай өлкилиридә биз шинҗаңлиқларниң йүзини төкти" дәп пикир қилған. У кишиниң пикричә хитай өлкилиридә сәргәрдан болуп йүргән һәр хил җинайәт гуруһлири тәрипидин оғрилиққа селинған бу сәргәрдан балилар, уйғурларниң хитайлар алдидики образини яман көрситиватқан болуп, у җамаәт хәвпсизлик тармақлириниң бу ишқа җидди позитсийә тутуп, амма билән маслишип бу мәсилини һәл қилишни үмид қилидиғанлиқини билдүргән.

Чәтәлдики уйғурларниң әндишилири

Әмма бу мәсилигә қарита чәтәлләрдики уйғур зиялийлири техиму чоңқур муһакимиләр йүргүзүп, сәргәрдан балиларниң җәмийәткә көрситиватқан сәлби тәсиридин бәкрәк, һечқандақ өзини қоғдаш иқтидари болмиған, зиянкәшликкә учраватқан сәргәрдан балиларниң өзигә бәкрәк көңүл бөлүш керәкликини оттуриға қоймақта.

Улар күнсайин еғирлаватқан сәргәрдан балилар мәсилисиниң үнүмлүк һәл қилиниши йәнила дөләтниң мунасивәтлик органлириниң тегишлик қанун тәдбир қоллиниши билән мунасивәтлик, әң авал хитайда нарәсидә балиларни алдаш, уларни һәр хил җинайәт йолиға башлаш қилмишлириға қаттиқ зәрбә бәргәндин сирт, алданған һәр бир балини мәсулийәтчанлиқ билән ениқлап, уларниң параванлиқ ишлирини системилиқ орунлаштуруш керәк. Болупму йетим балиларға алаһидә меһри- муһәббәт йәткүзүш керәк, бу әлвәттә җәмийәтниң бирдәк көңүл бөлүшигә әрзийдиған муһим мәсилә дәп қаримақта.

Бу һәқтә дуня уйғур қурултийи муавин рәиси мәмәт тохти әпәнди өз пикрини оттуриға қоюп мундақ диди :

Уйғур сәргәрдан балилар мәсилиси көп қетим тәкитлиниватқан җәмийәт характерлиқ чоң мәсилигә айланған болсиму, әмма һазирға қәдәр хитай өлкилиридә һәмдә уйғур елиниң һәр қайси чоң шәһәр һәм наһийилиридә түрлүк ечинишлиқ ақивәтләргә қеливатқан сәргәрдан йетим- йесир балиларни қутқузуш ишлири һазирға қәдәр паләч һаләттә турмақта.

Ахбаратлардин мәлумки сәргәрдан балилар мәсилиси пәқәт уйғур елидила әмәс бәлки пүтүн хитай миқясидиму үнүмлүк тәдбир елинмиған еғир бир мәсилә сүпитидә сақланмақта. (Гүлчәһрә)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт