Уйғур елиниң җәнубидики йеза яшлири әмди шималға берип ишләшкә маңдурулиду

Йеқинда уйғур аптоном район даирилири уйғур елиниң җәнубидин шималға 66 кархана 102 хизмәт түри бойичә, 13 миң 48 ишчи йөткәш пиланини йолға қойған.
Мухбиримиз ирадә
2011.06.27
qeshqer-puqraliri.jpg Радиомизға ианә қилинған бу сүрәттә, хитай қораллиқ сақчилириға қилинған һуҗум йүзбәргән қәшқәр шәһириниң кочилириниң биридә олтурушқан уйғурлар.
RFA Photo

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, 25-июн күни уйғур аптоном районлуқ сода-санаәт башқуруш идариси тәшкиллигән уйғур елиниң җәнубидин шималиға ишчи қобул қилиш йиғини уйғур елиниң қәшқәр вә атуш қатарлиқ шәһәрлиридә өткүзүлгән. Йиғинда уйғур елиниң шималидики 66 хусусий карханиниң җәнубтин ишчи қобул қилиш пилани елан қилинған болуп, пилан бойичә мәзкур 66 кархана 102 хизмәт түри бойичә җәнубтин 13 миңдин артуқ ишчи қобул қилидикән. Хәлқ төридики бу һәқтә берилгән хәвәрдә, нөвәттә дәсләпки қәдәмдә қәшқәрдин 2346, қизилсудин 2179 киши шималдин кәлгән 66 кархана билән тохтам түзгәнлики, йәнә көп сандики әмгәк күчлири нөвәт күтүватқанлиқи баян қилинған.

Бизниң игилигән мәлуматлиримиздин қариғанда, һазир қәшқәрниң һәрқайси наһийилиридә йеза кадирлири йезидики яшларни шималға ишчилиққа беришқа һәйдәватқан болуп, қәшқәрдики мәлум наһийидин игилигән мәлуматлиримиздин, һазир бу наһийиләрдики йеза кадирлириниң шихәнзидики тоқумичилиқ фабрикисиға ишчи елиш үчүн өйму-өй кирип хизмәт ишләватқанлиқи мәлум болди.

Хитай даирилири бундин илгири “ешинча әмгәк күчлирини ичкиригә йөткәш” сиясити бойичә нурғун уйғур қизлирини ичкири өлкиләргә йөткигән болуп, буниңда мәҗбурлаш характери барлиқи оттуриға қоюлған иди. Даириләр кейин бу сияситини техиму кеңәйтип, яш уйғур йигитлириниму ичкири өлкиләргә ишләмчиликкә йөткигән. Уйғур яшлирини ичкиригә йөткәш, уйғур елиниң ичидики һәр қайси завут-фабрикиларда болса хитайларниң мутләқ көп санлиқни игиләп, уйғур қатарлиқ йәрлик милләтләргә иш пурсити берәлмәслики уйғур елиниң ичи вә сиртидики уйғурларда қаттиқ наразилиқ пәйда қиливатмақта иди.

Икки йил илгири шавгүән вәқәсиниң келип чиқиши вә вәқәниң хитай даирилири тәрипидин вақтида вә адил бир тәрәп қилинмаслиқи уйғурлардики наразилиқни техиму ашурған болуп, нәтиҗидә, бу 5-июл наразилиқ намайишиниң келип чиқишиға сәвәб болған иди. Әмма хитай даирилири 5-июл вәқәсини бастуруп икки йил өткәндин кейинму, “ешинча әмгәк күчлирини ичкиригә йөткәш сиясити” ни тохтатмиди.

 Уйғурларниң инкас қилишичә, хитай даирилири уйғур елигә мәбләғ селиш вә ярдәм бериш нами астида көпләп көчмән йөткигәнниң үстигә йәнә уйғур елидики алий мәктәпләрни пүттүргән ишсиз яшларни ичкиридә тәрбийиләш сияситини йолға қоюп, һәрқайси вилайәт-шәһәр вә йезилардики алий мәктәпни пүттүрүп болуп, ишсиз турған яшларни ичкиридики 19 өлкигә билим ашурушқа әвәтишкә киришти. Қәшқәрниң мәлум наһийисидин зияритимизни қобул қилған бир киши бизгә бу һәқтә өз йезисида болуватқан әһвалларни мундақ инкас қилди.

Америкидики уйғур зиялийси илшат һәсән әпәнди нөвәттә уйғур елидә йүргүзүлүватқан бу ишчи йөткәш сиясәтлири үстидә тохтилип, 5-июл вәқәсиниң икки йиллиқ хатирә мәзгили йетип келиватқанда хитай даирилириниң уйғур елиниң ичидә, җәнубтин шималға хизмәтчи қобул қилип, йөткәш сияситини йолға қоюшиниң мәлум арқа көрүнүши барлиқини билдүрди.

Юқирида қәшқәрдики мәлум наһийидин бизгә әһвал инкас қилған киши болса хитай даирилириниң уйғур яшлирини уйғур райониниң шималидики районларға йөткәш сияситигә болған өз көз қаришини мундақ инкас қилди.

Уйғур елидики мәмурий органлар, кархана вә завут-фабрикиларда ишләйдиған хитайларниң нисбити наһайити юқири болуп, уйғур ели нопусиниң әң көп қисмини игиләйдиған уйғурларниң ишқа орунлишиш нисбити изчил төвән болуп кәлмәктә иди. Анализчилар уйғурлардики ишсизлиқ мәсилисиниң уйғур ели үчүнла әмәс бәлки хитай мәркизий һөкүмити үчүнму зор иҗтимаий вә сиясий мәсилиләрни туғдуридиғанлиқини агаһландурмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.