Сиулда өткүзүлүватқан ядро қорал бихәтәрлики алий учришиши һәққидики йеңи учурлар

Сиул шәһиридә чиқидиған “корийә хәвәрлири” гезитиниң баян қилишичә, 26‏-март күни җәнубий корийиниң сиул шәһиридә, ядро қорал бихәтәрлики алий учришиши башланған.
Мухбиримиз вәли
2012-03-26
Share
siul-seoul-yighin-305.jpg Җәнубий корийә президенти ли мунбак(оңда) билән вйетнам маш министири ңуйән таң дуң ядро қорал бихәтәрлики алий учришишида. 2012-Йили 26-март, җәнубий корийә.
AFP

Ядро қорал бихәтәрлики вә ядро қораллириниң санини азлитиш мәсилиси музакирә қилинидиған бу алий учришишниң саһипхани болған җәнубий корийә президенти лйймунбак бу йиғинни, нопуси пүтүн дуня нопусиниң 80% ини, хәлқ игилики омум мәһсулат қиммити пүтүн дуня омум мәһсулат қиммитиниң 90% ини тәшкил қилидиған 53 дөләт қатнашқан, б д т, явропа бирлики, хәлқара атом енергийиси тәшкилати вә хәлқара сақчи тәшкилатиму вәкил әвәткән, һәр җәһәттин тәсир даириси әң чоң алий учришиш болди дәп җакарлиған. Шималий корийиниң келәр айда йирақ мусапилик ракета билән аләм бошлуқиға көзәткүчи сүний һәмраһ қоюп бериш үчүн қиливатқан тәйярлиқини, бу әмәлийәттә оқсиман башқурулидиған бомба синиқи дәп әйиблигән.

Б д т баш катипи банкимун бу йиғинда, йәршарилаштурулуш йолға қоюлуватқан бу дәвримиздә, ядро қорал террорчилиқи наһайити тез тарқиливатиду, ядро террорчилиқи вә ядро һадисилириниң чеграси йоқ, буниң биваситә тәсиригә учраватқан җәнубий корийә пүтүн йәр шариниң ядро террорчилиқиға тақабил туруш паалийитигә паал тәйярлиқ көрүши керәк, дәп көрсәткән.

Б б с ниң баян қилишичә, америка, җәнубий корийә, японийә қатарлиқ дөләтләрниң башлиқлири бу йиғинда сөз қилип, шималий корийиниң, әгәр йемәк еһтияҗи қандурулса, ядро қораллирини ишләштин ваз кечиш һәққидә бәргән вәдисигә әмәл қилмиғанлиқини әйиблиди. Бу алий дәриҗилик учришишқа қатнашмиған шималий корийә агаһландуруш чиқирип, бу алий дәриҗилик учришишта шималий корийиниң ядро қорал пилани музакирә қилинмаслиқи керәк дәп җакарлиған.

Ройтрс агентлиқиниң баян қилишичә, һазир сиул шәһиридә өткүзүлүватқан ядро қорал бихәтәрлики алий учришишида, америка, хитай, русийә вә җәнубий корийиләр асаси рол ойнаватиду. Америка президенти обама бу йиғинда сөз қилип, шималий корийини йиллардин хәлқини ачарчилиқта қалдуруп атом қораллири ясаш билән шуғуллиниватиду, әмма америка шималий корийә хәлқини йемәк вә қуввәт әшялири билән тәминләп келиватиду, әмди әгәр шималий корийә өткән айда ядро қораллиридин ваз кечиш һәққидә бәргән вәдисидә турмиса, буниңдин кейин униң дуняниң йемәк ярдимигә еришиши қейин болупла қалмай, бәлки корийә йерим арилини ядро қораллиридин хали қилиш сөһбитигиму тәсир йетиду, буниң нәтиҗисидә шималий корийә дуняда үзүл-кесил йетим қалиду дәп көрсәткән.

Америка президенти обама бу йиғин җәрянида йәнә, русийә президенти медевидиф билән айрим көрүшүп, ядро қораллириниң санини кемәйтишкә келишкән. У, хитай рәиси ху җинтав билән айрим көрүшкәндә, шималий корийиниң йирақ мусапилик ракета синиқиға бирликтә тақабил турушқа пүтүшкән.

Хитайда чиқидиған “йәршари вақит гезити” бүгүнки хәвиридә, америка президенти обама йәкшәнбә күни җәнубий корийигә кәлгән һаман алди билән икки корийә оттурисидики һәрбийидин хали районни көздин көчүрди, корийиниң бир-биригә қарши туридиған икки тәрәпкә бөлүнүп кетиши бир тарихи вәқә, бу вәқәни хитай билән русийә пәйда қилди, әмма хитай билән русийә һазир йәнә шәрқий асияда тәсири чоң сиясий күчкә айлинип қалди, обама дәл мушундақ вәзийәттә, бәлки икки корийә оттурисида парахот соқулуш вәқәси йүз бәргәнликиниң икки йиллиқ хатирә күнигә вә шималий корийиниң сабиқ башлиқи кимйоңел өлгәнликиниң 100 күнлүкигә тоғра кәлгән бир күндә 38‏-параллелға дәссәп шималий корийиниң нервисиға тәгди дәп баян қилди.

Америка президенти обама йәкшәнбә күни икки корийә оттурисидики һәрбийидин хали районни көздин көчүргәнлики тоғрисидики бу хәвәрни, хитайниң “шинҗаң шәһәр гезити” дегән гезитму алаһидә гәвдиләндүрүп басти. Бир қисим учур васитилири һазир икки корийә мәсилисини тәйвән, тибәт, шәрқий түркистан мәсилилири билән биллә һәл қилинидиған бир йүрүш мәсилә дәп қарайду.

Учур архиплириға қариғанда, обама түнүгүн зиярәт қилған 38‏-параллелдики һәрбидин хали район, корийичә “панмонҗон” дәп атилидиған мәһәллә. Шималий корийә билән җәнубий корийә вәкиллири 1953‏-йили 7‏-айниң 27‏-күни дәл мушу мәһәллидики шу намлиқ тамака дукинида уруш тохтитиш келишими имзалиған. Бу мәһәллә шималий корийиниң пинйоң шәһиридин 215 километир йирақлиқта, җәнубий корийиниң сиул шәһиридин 60 километир йирақлиқта. Әйни вақитта имзаланған бу уруш тохтитиш келишимниң иҗра қилинишини шветсарийә, шветсийә, чех вә полша қатарлиқ төт дөләт назарәт қилиду. Йиллардин буян саяһәт райони болуп келиватқан бу һәрбидин хали районда тәнһәрикәтчиләр кийими, падичи кийими, калтә йопка, калтә иштан кийиш вә әр, аялларниң узун чач қоюши чәкләнгән. Йиллардин буян б д т сақчилири постта туридиған бу җай 2006‏-йили 10‏-айниң 31-күни җәнубий корийигә өткүзүп берилгән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт