Siyasiy iradisi qet'iy bolghan jyangsuluq sotchilar Uyghur rayonigha yardemge kelmekchi

Jyangsu qanunchiliq gézitining xewer qilishiche, jyangsuning jün'en sot mehkimisi 2011 ‏- yil ichide, siyasiy iradisi qet'iy bolghan bir türküm sotchilarni, Uyghur rayonigha yardemge ewetmekchi. 5 ‏-Iyul weqesidin kéyin, xitay ölkiliridin Uyghur rayonigha yötkelgenlikige a'it xitay metbu'atlirida bir qisim xewerler bérilgen. Emma Uyghur rayonigha kélidighan sotchilargha siyasiy ira'idisi qet'iy bolush shertini qoyushi Uyghur közetküchilerning diqqitini tartmaqta.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2010.12.27
uyghur-tutqun-305.jpg Ürümchidiki 15 Uyghurni tutush buyruqi. 2009-Yili 31-iyul xitay kündilik gézitidin tartilghan.
AFP
Bu yilning béshida échilghan shinjang xizmet yighinidin kéyin, türlük shekildiki atalmish shinjanggha yardem bérish heriketliri dawamlashmaqta. Gerche, bu heriketler, shinjangning halqima tereqqiyati we uzun muddetlik eminliki üchün déyiliwatqan bolsimu, emma yardem bérish heriketlirining konkrét mezmuni, bolupmu bir qisim sho'arliri, esli ghayining bashqa ikenlikini oxshimighan nuqtilardin körsitip bermekte.
 
Yardem dolqunliri arisida, Uyghur közetküchilerning diqqitini tartiwatqan nuqtilardin biri, Uyghur rayonining edliye sistémisigha bériliwatqan yardemdur. Bolupmu, xitay ölkiliridin Uyghur rayonigha sotchilarning yötkilishi we buninggha alaqidar we uchur we inkaslardur.

Jyangsu qanunchiliq gézitining xewer qilishiche, jyangsuning jün'en sot mehkimisimu shinjanggha yardem bérish dolqunigha qétilish üchün heriketke kelgen. Xewerde bildürülüshiche, jün'en sot mehkimisi 2011 ‏-yilidin 2012 ‏-yilighiche siyasiy iradisi qet'iy bolghan sotchilarni, Uyghur rayonining edliye sépige yardemge ewetmekchi. Xewerde Uyghur rayonidiki qandaq bir zörüriyetke asasen yaki qandaq bir boshluqni toldurush üchün, bu sotchilarni Uyghur éligha ewetilmekchi ikenliki heqqide héchnéme déyilmigen. Peqet ularning wezipe ötesh dawamida, yerlik sotchilarni terbiyileydighanliqi, yétekleydighanliqi, muhim délolarni teng muzakire qilip birlikte qarar chiqiridighanliqi bildürülgen.
 
Uyghur közetküchiler aldi bilen Uyghur rayonigha sotchi ewetish dolqunining, kélip chiqish zörüriyitige diqqet qilmaqta.

Anglighininglar, norwégiyide yashawatqan Uyghur ziyaliyliridin, sabiq adwokat bextiyar ependining sözliri. Uning qarishiche, Uyghur rayonigha sotchi ewetish Uyghur rayonida bésilip yatqan délolarning köplüki we uning murekkepliki bilen munasiwetliktur. Uning qarishiche, 5 ‏-iyul déloliri shuning üchün murekkepki, eger délolar tiz bir terep qilinmisa, 5 ‏-iyulda ölgen xitay puqralirining a'ile tawabi'atliri hökümetke qarshi isyan kütürüshi mumkin؛ eger délolarni heddidin ziyade tiz we qattiq bir terep qiliwetse, tutqunlarning a'ile tawabi'atliri narazi bolup weqe tughdurup qoyushi mumkin. Shunga, xitay da'iriliri hem xitay puqralirini razi qilish, yene bir tereptin Uyghurlarning isyan kötürüp, qayta weqe tughdurup qoyushining aldini élish yolini tutmaqta.

Bu yil 3 ‏-ayda Uyghur rayonining re'isi nur bekri béyjingda, 5 ‏-iyul déloliri heqqide toxtilip, shu kün'ge qeder, 97 délogha chétishliq 198 kishini bir terep qilghanliqini, emma téxi délolarning köp qismining buningdin kéyin bir terep qilinidighanliqini bildürgen, emma u, muxbirlarning shu kün'ge qeder qanche kishige ölüm jazasi bérilgenliki heqqidiki so'aligha jawab bérelmigen. Bu ehwal rayonning weziyitini közitiwatqanlar arisida heyranliq peyda qilish bilen bille, 5 ‏-iyul tutqunlirining aqiwiti heqqidimu jiddiy endishilerni peyda qilghan idi.
 
Melum bolushiche, xitay hökümiti ötken yili 5 ‏-iyul weqesi yüz bergen mezgilde, xitay ölkiliridin bir türküm herbiy qisimlirini ürümchige yötkigen bolsa, weqedin kéyinki tutqun qilish we tutqunlarni bir terep qilish mezgilide xitay ölkiliridin bir türküm sotchilarni ürümchige yötkigen. Jem'iyette tarqalghan inkaslardin qarighanda, xitay ölkiliridin yéngidin kelgen esker we sotchilar bilen, Uyghur rayonida uzundin béri wezipe ötewatqan esker we sotchilar arisida bir qisim ixtilaplar tughulghan؛ bu ixtilap asasliqi délolarni bir terep qilishtiki qattiqliq derijisi üstide bolghan ؛ koniliri yéngilirigha nisbeten téximu qattiq qol we rehimsiz bolushni teshebbus qilghan. Bextiyar ependi bu ehwalni mundaq izahlaydu.

Shinjang xewerler torida bildürülüshiche, bu yil 6 ‏-ayda ürümchide Uyghur rayonining edliye xizmet yighini échilghan, yighinda, xitay ölkiliridin kelgen sotchilarni Uyghur rayonidiki sotchilargha maslishishqa chaqirghan؛ we shu qétimqi yighinda " ichkiridin kelgen sotchilar, shinjangdiki sotchilar némige aldirisa, shuninggha aldirash, némige jiddiy qarisa, shuninggha jiddiy qarash sho'ari otturigha qoyulghan. Buningdin qarighanda, xitay sotchilarning koniliri bilen yéngiliri arisida déloni tiz bir terep qilish sür'iti we we qanuniy tertipi heqqidimu pikir ixtilapi tughulghanliqi, konilirining déloni tiz bir terep qilishni teshebbus qilghanliqi körülmekte.

Jyangsu qanunchiliq gézitining aldinqi künidiki xewiride, gerche Uyghur rayonigha yardemge kélidighan sotchilarning 2011 ‏-yil bir yil wezipe öteydighanliqi bildürülgen bolsimu, emma xewerning yene bezi mezmunliridin qarighanda, ularning Uyghur rayonida az dégende 3 yil wezipe öteydighanliqi melum. Chünki, xewerde bayan qilinishiche, yardemge baridighan sotchilargha her yilda bir emeliy ish qilish, her yilda bir körünerlik mesilini bir terep qilish we 3 yilda yaxshi netije yaritish telipi otturigha qoyulghan.

Jyangsudin siyasiy iradisi qet'iy bolghan sotchilarni Uyghur rayonigha yötkesh pilani, Uyghur rayonidiki edliye sistémida, buningdin kéyinmu dawamliq türde, délolarning yenila siyasiy qarar bilen bir terep qilinidighanliqi we qararlarning xitay milletchilik idiyisi we héssiyatning türtkiside bérilidighanliqi melum bolmaqta.

Uyghur élide 8 yil adwokatliq bilen shughullan'ghan bextiyar ependi sözining axirida, meyli xitay ölkiliridin kelgen sotchilar bolsun, meyli Uyghur rayonigha makanliship bolghan xitay sotchiliri bolsun, Uyghur jem'iyitige adalet élip kélelmeydighanliqini, Uyghur jem'iyitide Uyghurlar teripidin tüzülgen qanun we Uyghurlargha wekillik qilidighan qanun ijra qilghuchilar barliqqa kelgendila adalettin söz échish mumkin bolidighanliqini bildürdi.
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.