Америка билән түркийә әнқәрәдә сүрийә тоғрисида йиғин чақирди

Түркийә вә америка вәкилләр өмики бир йәргә җәм болуп, сүрийидики қирғинчилиқни тохтитиш үчүн немиләрни қилиш тоғрисида музакирә йиғини чақирди.
Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2012-08-23
Share
enqerede-suriye-mesilisi-exmet-hilary-305.jpg Клинтон ханим билән түркийә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғлу сүрийә мәсилиси тоғрисида музакирә елип барди. 2012-Йили 11-авғуст, әнқәрә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийиниң шәрқий җәнубиға җайлашқан газиантәп шәһиридә бир кичик машининиң ичигә қоюлған бомбини партлитип 9 киши өлтүрүлгәндин кейин, түркийидики бәзи террорлуқ мәсилилири анализчилири түркийидә арқа-арқидин мәйданға келиватқан террорлуқ вәқәлириниң сүрийидики әсәд һакимийити билән иран дөлити билән мунасивити барлиқини, йәни, бу икки дөләтниң бу ишларни қилдуруватқанлиқини илгири сүрмәктә. Түркийә матәмгә чөмгән бундақ бир күндә түркийә вә америка вәкилләр өмики бир йәргә җәм болуп, сүрийидики қирғинчилиқни тохтитиш үчүн немиләрни қилиш тоғрисида музакирә йиғини чақирди. 23-Авғуст күни әтигән башланған бу йиғинда нуқтилиқ һалда сүрийә тоғрисидики 5 маддилиқ лайиһә тоғрисида музакирә елип берилидикән.

Америка дөләт ишлири министири клинтон билән түркийә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғлу 8-айниң 11-күни истанбулда учришип сүрийидики әсәт һакимийитини ағдуруп ташлаш үчүн елип берилидиған һәрикәт пилани тоғрисида музакирә елип барған иди. Мәзкур йиғинда мақулланған лайиһә қарариға асасән бүгүн әнқәрәдә сүрийә мәсилиси йиғини өткүзүлмәктә.

Бүгүнки йиғинда сүрийидики ички уруштин қечип түркийигә кәлгән панаһланғучиларни қандақ қилип контрол астиға елиш вә бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң бу һәқтә немиләрни қилиши керәклики тоғрисида музакирә елип берилидикән. Мухбирларға йепиқ өткүзүлүватқан бу йиғинда йәнә бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң ярдими астида сүрийә чеграсида панаһланғучиларни орунлаштуридиған бихәтәр район қуруш мәсилиси, түркийә билән америкиниң сүрийә мәсилисини һәл қилиштики һәмкарлиқ мәсилиси, сүрийидики бигунаһ инсанларға ярдәм буюмлири йәткүзүш мәсилиси, химийиви қорал тәһдити вә әсәт һакимийити ағдурулғандин кейин сүрийидә муқимлиқни бәрпа қилишниң йоллири һәққидә музакирә елип берилидикән.

Йиғинға түркийә тәрәптин ташқи ишлар министири муавини халит чевик, америка тәрәптин баш әлчи әлизабәт җонес башчилиқидики һәйәт қатнишидиған болуп, бу кишиләр сиясәтчи, хәвпсизлик хадимлири вә һәрбийләрдин тәшкил тапқан икән.

Түркийә баштин тартип сүрийидики өктичиләрни қоллап қуввәтләп кәлмәктә. Бүгүнгичә сүрийидин қечип түркийигә кәлгән панаһланғучиларниң сани 75 миңға йәткән. Түркийә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғлу мухбирларға баянат берип, панаһланғучиларниң сани 100 миңға йәтсә түркийиниң буларни орунлаштурушқа күчи йәтмәйдиғанлиқини җакарлиған иди. Шуңа түркийә һөкүмити, бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң сүрийиниң земинида панаһланғучиларни орунлаштуруш үчүн бихәтәр район қурушини тәләп қилған иди. Униң үстигә сүрийидики ички уруш шиддәтләнгәнсери түркийидики террорлуқ һуҗумлириму көпәймәктә. Бир айдин бери һәр күни дегүдәк террорлуқ һуҗумлири мәйданға кәлмәктә.

Ундақта бүгүн әнқәрәдә чақириливатқан сүрийә тоғрисидики йиғинда немә қарарлар мақуллиниду? бу йиғинни чақириштики мәқсити немә? биз бу һәқтә көз қаришини елиш үчүн түркийә оттура шәрқ истратегийә тәтқиқат мәркизи мутәхәссиси др. Мәмәт шаһин әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

У америка қошма штатлири билән түркийиниң әнқәрәдә бундақ муһим бир йиғин чақиришидики мәқсәт һәққидә тохтилип мундақ деди:
"америка қошма штатлири сүрийидә һакимийәтниң ағдурулушини халайду. Әмма һазирқи вәзийәттин сүрийидики өзгиришниң асан болмайдиғанлиқи көрүлмәктә. Америкида сайлам йеқинлашқанлиқидин америкиниң сүрийигә қарши һәрбий һуҗум елип бармайдиғанлиқи ениқ. Оттура шәрқниң вәзийитиниң мурәккәпликигә қарап туруп америка сүрийигә қарши һәрбий һәрикәт елип беришни таза халап кәтмәйду. Әмма сүрийиниң һазирқи вәзийити америка башчилиқидики бәзи дөләтләрни сүрийә тоғрилиқ қарар чиқиришқа мәҗбурлимақта. Сүрийидики қалаймиқанчилиқ америкиниң оттура шәрқтики мәнпәитигә дәхли-тәсир елип келипла қалмастин америкидики президент сайлимиғиму сәлбий тәсир көрситиду. Шуңа америка сүрийидики қалаймиқанчилиқни тохтитиш үчүн сәуди әрәбистан, қатар вә түркийә қатарлиқ дөләтләр билән һәмкарлишиватиду. Бу йиғинму буниң бир мисали".

У түркийиниң сүрийидики әсәт һакимийитини ағдуруп ташлап қирғинчилиқни тохтитишта муһим рол ойнайдиғанлиқини баян қилип мундақ деди:
"түркийә сүрийә мәсилисини һәл қилишта ачқучлуқ бир дөләт. Түркийиниң сүрийә билән 900 километир узунлуқта бир чеграси бар. Әсәткә қарши өктичиләрниң бир қисми түркийидә. Түркийидин панаһлиқ тиләп кәлгән сүрийиликләрниң сани 75 миңға йәтти. Түркийә ташқи ишлар министири әхмәт давут оғлу панаһланғучиларниң сани 100 миңға йәтсә түркийиниң қейин әһвалда қалидиғанлиқини илгири сүргән иди. Сүрийидики қалаймиқанчилиқ түркийиниң муқимлиқи үчүнму хәвп елип кәлмәктә. Шуңа түркийә сүрийә мәсилисигә алаһидә көңүл бөлмәктә. Шуңа сүрийә мәсилисини һәл қилиш үчүн түркийә ачқучлуқ рол ойниялайду."

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт