Сүрийидә зәмбирәккә тайинип өткүзүлгән рефирандом вә ғәрбниң сүрийини җазалаш чариси

Сүрийә һөкүмити хәлқни зәмбирәк оқиға тутуватқан әһвал астида, йеңи асасий қанунға омум хәлқ аваз беришни йолға қойди. явропа бирлики сүрийини җазалаш чарилирини елан қилди.
Мухбиримиз вәли
2012.02.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
suriye-namayish-yarilanghan-xelq-305.jpg Сақчилар намайишчиларни бастуруш җәрянида яриланған кишиләр. 2012-Йили 9-феврал, сүрийә.
AFP

Б б с ниң баян қилишичә, сүрийидә президент бәшар әл әсәдниң һәрбий қисимлири әркинлик тәләп қилған хәлқни зәмбирәк оқиға тутуватқан әһвал астида, 26‏-феврал күни йеңи асасий қанун тоғрисида рефирандом (омум хәлқ аваз бериш) өткүзүлди. Кона сүрийә асасий қанунидики хәлқниң пикир әркинлики, топлиниш-намайиш қилиш әркинлики вә қейин-қистаққа қарши туруш әркинлики дегән бәлгилимиләрниң һечқайсиға һөрмәт қилмиған әсәд һөкүмити, асасий қанун бойичә 3‏-айда көп партийә қатнашқа парламент сайлими өткүзүш керәк болғанлиқи үчүн, асасий қанун ислаһати елип бериш дегән нам билән йеңи асасий қанун лайиһиләп чиққан. Бу йеңи қанунда гәрчә сүрийә хәлқигә еғир зулум пәйда қилған кона асасий қанундики “әрәбни гүлләндүрүш сотсиял партийиси сүрийидә дөләтниң вә җәмийәтниң рәһбири” дегән мадда елип ташланған болсиму, әмма бу йеңи асасий қанун лайиһисидә, 2014‏-йили вәзипә муддити тошидиған бәшар әсәд үчүн давамлиқ һакимийәт үстидә туруш шараити яритиш мәқситидә, президентниң вәзипә муддити 7 йил болиду, дәп бәлгиләнгән. Мушу бойичә болғанда, бәшар әсәд 2028‏-йилиғичә һакимийәт үстидә туралиши мумкин.

Хәвәрдә баян қилинишичә, сүрийидә рефирандом (йеңи асасий қанунға омум хәлқ аваз бериш) өткүзүлгән күни, сүрийиниң һәр қайси җайлирида, әсәдниң тәхттин чүшүшини тәләп қилип намайиш қилған вә ачлиқ елан қилған хәлқтин бәшар әсәдниң һәрбий қисимлири тәрипидин етип өлтүрүлгән адәм сани 80 дин ашти. Түркийә баш министири давут оғлу түнүгүн сүрийидә өткүзүлгән бу рефирандомни, бәшар әсәд сүрийә хәлқини давамлиқ бастуруш үчүн тәйярлиған йеңи нәйрәң дәп көрсәтти.

“ройтрс агентлиқи”ниң баян қилишичә, 27‏-феврал күни, явропа бирлики зәмбирәккә тайинип рефирандом өткүзүватқан сүрийә һөкүмитини җазалаш чарилирини елан қилди. Бу чариләр сүрийә даирилириниң мүлкини тоңлитиш, саяһәт қилишни чәкләш, қорал имбаргоси қоюш қатарлиқларни өз ичигә алиду. явропа бирликиниң сүрийигә қоллинидиған бу җаза тәдбирлиридә, бәшар әл әсәдла әмәс, униң укиси-сүрийә җумһурийәт қоғдиғучиси дәп атилидиған һәрбий қисимниң қомандани маһир әсәд, сүрийә һәрбий ахбарат башлиқи абдулфәтта қудсийларму мүлкини тоңлитиш, саяһәт қилишини чәкләш тизимликигә киргүзүлди. Иранниң инқилаби қоғдиғучи дәп аталған һәрбий қисимлири билән сүрийидики әсәд һөкүмитини мәбләғ билән тәминләватқан қасим сулайман қатарлиқларниң йәр-земин ширкити, әл мәшруқ намлиқ мәбләғ селиш ширкити қатарлиқ ширкәтләр, шундақла сүрийә һөкүмитини һәрикәтчан телефон, т в системиси билән тәминләватқан ширкәтләргә мәбләғ селиватқан ширкәтләрму, мүлки тоңлитилидиған ширкәтләр тизимликкә киргүзүлди.

Америка һөкүмитиму сүрийиниң ахбарат системисиға җаза қоллинип, уни паләч қилидиған конкрет тәдбирләрни оттуриға қойди. Түркийә болса сүрийиниң мәркизи банкисиниң вә бәшар әсәдниң мүлкини тоңлитидиғанлиқини, сүрийигә қорал йөткәйдиған һәр қандақ һәрикәтни чәкләйдиғанлиқини җакарлиди. Австралийиму сүрийә рәһбәрлиридин 75 кишигә саяһәт чәклимиси вә 13 чоң ширкәткә иқтисадий җаза қоллинидиғанлиқини җакарлиди.

Франсийә агентлиқиниң баян қилишичә, русийә президент намзати путин бүгүн ғәрб дөләтлири сүрийиниң ишлириға арилашмисун дәп агаһландуруш чиқарған. Хитайму америка дөләт ишлири министири һелларий килинтонниң, хитай билән русийә бирлишип б д т ниң сүрийә мәсилисини һәл қилиш қарарини вито қилғанлиқи әрәб хәлқниң арзу-һәвәслиригә қарши турғанлиқ, әрәб әллиридә “әрәб баһари”да пәйда болуватқан чоң ойғинишқа қарши турғанлиқ, дегән тәнқидини, бу, америкиниң әрәб хәлқниң турмушиға әң қопаллиқ билән арилашқанлиқ дәп җакарлиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.