Xitay saqchi organliri chet'eldiki Uyghurlargha tehdit qilishni dawamlashturmaqta


2006.09.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Xitay hökümiti Uyghurlarning chet'ellerde, kishlik hoquq, démokratiye we milli musteqilliq üchün élip bériwatqan heqqani kürishini tosush we yoq qilish meqsitide her xil wastilerni qollinip keldi. Ilgiri ular asasi nishanini chet'ellerde pa'aliyet élip bériwatqan herqaysi Uyghur teshkilatliri we aktip paliyetchilerge qaratqan bolup, buning üchün bir tereptin Uyghur teshkilatliri we siyasi paliyetchilerni "terrorist teshkilat" we " terrorist" dep qarilisa yene bir tereptin ularning wetendiki a'ilisi we uruq – tughqanlirigha her türluk bésim we tehditlerni peyda qilish arqiliq oz meqsidige yétishke urunup kelgen idi.

Yéqinqi mezgillerdin beri xitay da'irliri taktikisini özgertip téléfun, internet we bashqa alaqe wastiliri arqiliq chet'eldiki Uyghurlargha biwaste tehdit sélishqa urunmaqta. Nöwette ularning bu xil tehditi yalghuz aktip siyasi paliyetchili'er bilenla cheklenmestin, hetta héchqandaq siyasi pa'aliyetlerge qatnashmighan bashqa Uyghurlarghimu qaritilishqa bashlighan.

Özliri mushu xil ehwalgha duch kelgen Uyghurlarning inkas qilishiche, ulargha téléfun qilghan kishler, Uyghur elining herqaysi sheher, nahiye we yéziliridiki mexsus wezipilendürülgen. Xitayning saqchi we bixeterlik idarisining xadimliri bolup, ularning köpchiliki Uyghur yaki Uyghurchini yaxshi sözliyeleydighan xitaylar iken. Ular deslep bezilerni özliri bilen hemkarlishishqa, ehwal yetküzüshke dewet qilidiken, ret qilishqa uchrighandin kéyin popoza we tehdit sélishqa bashlaydiken.

Kishini téximu ghezeplendüridighi, téléfun qilghan xitay saqchilirining köpchiliki muttehem we edepsiz bolup, özliri sözlishiwatqan qarshi tereptiki kishige xuddi jinayetchige gep qilghan teleppuzda gep qilidiken.

Hazir norwégiyide yashawatqan erkin ependi yuqiriqidek köngülsiz téléfun ziyaritige duch kelgenlerdin beri bolup, u özi bashtin kechürgen ehwallarni bayan qildi.

Hemmige melumki xitay da'irlirining bu xil yolsiz qilmishi we heddidin ashqan mutehemliki insan heqlirige qilin'ghan ashkare tajawuzchiliq, hemde xelq'ara qanunlargha tüptin xilap. Qanun tüzimi mukemmel, shexslerning heq – hoquqi we izzet – ghururi qattiq qoghdilidighan gherbtiki démokratik ellerde, bir kishige qilin'ghan herqandaq shekildiki tehdit we haqaret jinayet hésablinip tégishlik chare körilidu.

Nöwette chet'ellerde yashawatqan we xitayning her türluk tehditi we rohi parakendichilikige duch kelgen Uyghurlar özliri duch kelgen ehwalni delil – pakitliri bilen qoshup özliri turushluq dölettiki qanun organliri we bashqa munasiwetlik orunlargha melum qilip bu dölettiki munasiwetlik da'irlerning bu mesile üstide xitay da'irilirige munasip inkas qayturushni telep qilish arqiliq xitay saqchi da'irlirining yolsiz parakendichiligidin saqlinishqa we qanun arqiliq oz hoquq – menpetlirini qoghdashqa herket qilmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.