Түрк тилида сөзлишидиған дөләтләр алий дәриҗиликләр йиғинида елинған қарарлар

2010 ‏- Йили 9 ‏- айниң 15 ‏- 16 ‏- күнлири истанбулдики чирағин сарийида 10 ‏- нөвәтлик түрк тилида сөзлишидиған дөләтләр алий дәриҗиликләр йиғини өткүзүлди. Бу йиғин ахирлашқандин кейин, ортақ хитабнамә имзаланди.
Мухбиримиз арислан
2010-09-17
Share
Turk-doletler-reisliri-Istanbulda-305 Сүрәт, 16- сентәбир, түрк тилида сөзлишидиған дөләтләр алий дәриҗиликләр йиғини ахирида дөләт башлиқлири биргә хатирә сүрәткә чүшүватқан көрүнүш.
AFP Photo

Бу қетимқи йиғинниң нишани, түрк дуняси ичидә һәмкарлиқ даирисини техиму кеңәйтиш вә рәсмий бир орган тәсис қилиштин ибарәт икән.

Йиғинға түркийә җумһурийити рәиси абдуллаһ гүл саһибханилиқ қилди. Йиғинға әзәрбәйҗан дөләт рәиси илһам елиюф, қазақистан дөләт рәиси нурсултан нәзәрбайеф, қирғизистан дөләт рәиси роза отунбайева вә түркмәнистан дөләт рәиси қурбангүли бәрдимуһәммәдов қатнашти.

Игилинишичә бу йиғинға өзбекистан дөләт рәиси ислам керимуфму тәклип қилинған болсиму, ислам керимоф қатнашмиған яки вәкилму әвәтмигән.

Йиғинниң биринчи күни, йәни 9 ‏- айниң 15 ‏- күни түрк тилида сөзлишидиған дөләтләрни ташқи ишлар министири топлинип йиғин ачқан вә түркий җумһурийәтләргә алақидар муһим қарарлар алған.
 
Йиғинниң иккинчи күни, түрк тилида сөзлишидиған дөләтләрниң дөләт рәислири йиғини өткүзүлди. Хитабнамә имзалаш җәрянида, түркийә президенти абдуллаһ гүл, "ортақ давалиримизға игә чиқишқа вә хәлқлиримизниң парлақ кәлгүси үчүн бирликтә тиришчанлиқ көрситишни давамлаштуримиз," деди.

Түрк тилида сөзлишидиған дөләтләрниң дөләт рәислири 10 ‏- қетимлиқ йиғини рәсмий ахирлашқандин кейин түркийә җумһурийити рәиси абдуллаһ гүл йиғинға қатнашқан дөләт рәислири билән бирликтә ахбарат елан қилиш йиғини өткүзди. Дөләт рәиси абдуллаһ гүл йиғинда елинған қарарларни оқуди.

Түркийиниң москвадики сабиқ баш әлчиси хелил акинҗи әпәндиниң, түрк һәмкарлиқ комитетиниң баш катиплиқиға тәйинләнгәнликини тилға алған дөләт рәиси абдуллаһ гүл, қериндаш дөләтләр вә хәлқләр оттурисидики өз ‏- ара паалийәтләрни, һәмкарлиқни, ортақ хизмәт ишләшни техиму күчләндүрүш мәқситидә бу йиғинда елинған қарарларни оқуди.

Йиғинда төвәндики қарарлар елинди.

  • Иқтисад вә тиҗарәт мунасивәтләрни тәрәққий қилдуруш үчүн түрк һәмкарлиқ кеңиши қуруш.
  • ‏Түрк мәдәнийити вә мирасиниң қоғдилиниши үчүн бакуда бир вәхпә қуруш.
  • Қазақистанниң астанә шәһирини түркий милләтләр тәрипидин 2012 ‏- йили түрк мәдәнийәт мәркизи дәп елан қилиш. Астанидики түрк академийиси башқурушида бир музей вә кутупхана қуруш.
  • Университетлар оттурисида өзара һәмкарлиқни илгири сүрүш. 
  • Тәтқиқат вә тәрәққият паалийәтлири үчүн алаһидә бир фонд қуруш. 
  • 3 ‏- Өктәбир күнини түрк тилида сөзлишидиған дөләтләр һәмкарлиқ күни дәп тәбрикләш. Оттура асия қериндаш түрк җумһурийәтләр мустәқиллиқиниң 20 ‏- йилини келәр йили бирликтә тәбрикләш.

Қериндаш түрк дөләтләр оттурисидики һәмкарлиқниң пәқәт хәлқлиримизниң мәнпәәтини әмәс, охшаш вақитта районлуқ һәмкарлиқниму күчләндүрүш вә буниң билән районларда яшайдиған пүткүл хәлқләрниң тинчлиқ, муқимлиқ, һузур вә хатирҗәмликни илгири сүрүшигә төһпә қошушни нишан қилғанлиқини оттуриға қойған абдуллаһ гүл, қатнашқучи дөләтләрниң бу һәқтики ортақ ирадисиниң бу йиғинда йәнә бир қетим тәкитләнгәнликини билдүрди.

Түрк тилида сөзлишидиған дөләтләрниң йиғини келәр йили қазақистанда, 2012 ‏- йили қирғизистанда өткүзүлидиғанлиқини билдүргән абдуллаһ гүл, түрк җумһурийәтлири дөләт рәислириниң, буниңдин кейин бир қанчә йилда бир қетим яки бир йилда бир қетим әмәс бир йил ичидә көп қетим учришиватқанлиқини вә яки айрим ‏- айрим көрүшүватқанлиқини билдүрүп, буниң интайин муһим икәнликигә ишинидиғанлиқини билдүрди вә мәмнун болғанлиқини ипадилиди.
Абдуллаһ гүл: "биз бир милләт алтә дөләт, буниңдин интайин ғурурлинимиз, шәрәплинимиз"
Сөзидә йәнә мундақ деди: "биз бир милләт алтә дөләт, буниңдин интайин ғурурлинимиз, шәрәплинимиз. Бүгүнгичә болғанға охшаш буниңдин кейинму түркийидики қериндашлириңизниң йүрәклири хушал вә қайғу күнләрдә давамлиқ бирликтә баравәр соқушни давам қилиду. Шуниңға охшаш ортақ давалиримизға игә чиқишқа вә хәлқлиримизниң парлақ кәлгүси үчүн ортақ тиришчанлиқ көрситишни давам қилимиз. Бу җәһәттики сиясий ирадимиз толуқ. Истанбулда бунчивала кәң вә әң алий дәриҗидә қатнишиштин тәркиб тапқан бу күчниң түрк һәмкарлиқ комитетини алға йүксәлдүрүдиған күчни мәйданға кәлтүрди."

Йиғинға қатнашқан дөләт рәислири вә ташқи ишлар министирлири ахбарат елан қилиш йиғини ахирлашқандин кейин хатирә рәсимгә чүшти.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт