Türk tilida sözlishidighan döletler aliy derijilikler yighinida élin'ghan qararlar

2010 ‏- Yili 9 ‏- ayning 15 ‏- 16 ‏- künliri istanbuldiki chiraghin sariyida 10 ‏- nöwetlik türk tilida sözlishidighan döletler aliy derijilikler yighini ötküzüldi. Bu yighin axirlashqandin kéyin, ortaq xitabname imzalandi.
Muxbirimiz arislan
2010-09-17
Share
Turk-doletler-reisliri-Istanbulda-305 Süret, 16- séntebir, türk tilida sözlishidighan döletler aliy derijilikler yighini axirida dölet bashliqliri birge xatire süretke chüshüwatqan körünüsh.
AFP Photo

Bu qétimqi yighinning nishani, türk dunyasi ichide hemkarliq da'irisini téximu kéngeytish we resmiy bir organ tesis qilishtin ibaret iken.

Yighin'gha türkiye jumhuriyiti re'isi abdullah gül sahibxaniliq qildi. Yighin'gha ezerbeyjan dölet re'isi ilham éliyuf, qazaqistan dölet re'isi nursultan nezerbayéf, qirghizistan dölet re'isi roza otunbayéwa we türkmenistan dölet re'isi qurban'güli berdimuhemmedow qatnashti.

Igilinishiche bu yighin'gha özbékistan dölet re'isi islam kérimufmu teklip qilin'ghan bolsimu, islam kérimof qatnashmighan yaki wekilmu ewetmigen.

Yighinning birinchi küni, yeni 9 ‏- ayning 15 ‏- küni türk tilida sözlishidighan döletlerni tashqi ishlar ministiri toplinip yighin achqan we türkiy jumhuriyetlerge alaqidar muhim qararlar alghan.
 
Yighinning ikkinchi küni, türk tilida sözlishidighan döletlerning dölet re'isliri yighini ötküzüldi. Xitabname imzalash jeryanida, türkiye prézidénti abdullah gül, "ortaq dawalirimizgha ige chiqishqa we xelqlirimizning parlaq kelgüsi üchün birlikte tirishchanliq körsitishni dawamlashturimiz," dédi.

Türk tilida sözlishidighan döletlerning dölet re'isliri 10 ‏- qétimliq yighini resmiy axirlashqandin kéyin türkiye jumhuriyiti re'isi abdullah gül yighin'gha qatnashqan dölet re'isliri bilen birlikte axbarat élan qilish yighini ötküzdi. Dölet re'isi abdullah gül yighinda élin'ghan qararlarni oqudi.

Türkiyining moskwadiki sabiq bash elchisi xélil akinji ependining, türk hemkarliq komitétining bash katipliqigha teyinlen'genlikini tilgha alghan dölet re'isi abdullah gül, qérindash döletler we xelqler otturisidiki öz ‏- ara pa'aliyetlerni, hemkarliqni, ortaq xizmet ishleshni téximu küchlendürüsh meqsitide bu yighinda élin'ghan qararlarni oqudi.

Yighinda töwendiki qararlar élindi.

  • Iqtisad we tijaret munasiwetlerni tereqqiy qildurush üchün türk hemkarliq kéngishi qurush.
  • ‏Türk medeniyiti we mirasining qoghdilinishi üchün bakuda bir wexpe qurush.
  • Qazaqistanning astane shehirini türkiy milletler teripidin 2012 ‏- yili türk medeniyet merkizi dep élan qilish. Astanidiki türk akadémiyisi bashqurushida bir muzéy we kutupxana qurush.
  • Uniwérsitétlar otturisida öz'ara hemkarliqni ilgiri sürüsh. 
  • Tetqiqat we tereqqiyat pa'aliyetliri üchün alahide bir fond qurush. 
  • 3 ‏- Öktebir künini türk tilida sözlishidighan döletler hemkarliq küni dep tebriklesh. Ottura asiya qérindash türk jumhuriyetler musteqilliqining 20 ‏- yilini kéler yili birlikte tebriklesh.

Qérindash türk döletler otturisidiki hemkarliqning peqet xelqlirimizning menpe'etini emes, oxshash waqitta rayonluq hemkarliqnimu küchlendürüsh we buning bilen rayonlarda yashaydighan pütkül xelqlerning tinchliq, muqimliq, huzur we xatirjemlikni ilgiri sürüshige töhpe qoshushni nishan qilghanliqini otturigha qoyghan abdullah gül, qatnashquchi döletlerning bu heqtiki ortaq iradisining bu yighinda yene bir qétim tekitlen'genlikini bildürdi.

Türk tilida sözlishidighan döletlerning yighini kéler yili qazaqistanda, 2012 ‏- yili qirghizistanda ötküzülidighanliqini bildürgen abdullah gül, türk jumhuriyetliri dölet re'islirining, buningdin kéyin bir qanche yilda bir qétim yaki bir yilda bir qétim emes bir yil ichide köp qétim uchrishiwatqanliqini we yaki ayrim ‏- ayrim körüshüwatqanliqini bildürüp, buning intayin muhim ikenlikige ishinidighanliqini bildürdi we memnun bolghanliqini ipadilidi.
Abdullah gül: "biz bir millet alte dölet, buningdin intayin ghururlinimiz, shereplinimiz"
Sözide yene mundaq dédi: "biz bir millet alte dölet, buningdin intayin ghururlinimiz, shereplinimiz. Bügün'giche bolghan'gha oxshash buningdin kéyinmu türkiyidiki qérindashliringizning yürekliri xushal we qayghu künlerde dawamliq birlikte barawer soqushni dawam qilidu. Shuninggha oxshash ortaq dawalirimizgha ige chiqishqa we xelqlirimizning parlaq kelgüsi üchün ortaq tirishchanliq körsitishni dawam qilimiz. Bu jehettiki siyasiy iradimiz toluq. Istanbulda bunchiwala keng we eng aliy derijide qatnishishtin terkib tapqan bu küchning türk hemkarliq komitétini algha yükseldürüdighan küchni meydan'gha keltürdi."

Yighin'gha qatnashqan dölet re'isliri we tashqi ishlar ministirliri axbarat élan qilish yighini axirlashqandin kéyin xatire resimge chüshti.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet