Түркистан ислам партийисиниң йеңи баянати америкидики бир учур тәтқиқат мәркизиниң торбетидә мулаһизә қилинди

“хитай хәлқигә мәктуп” баянатида, хитай хәлқини өз һөкүмитиниң уйғур хәлқигә селиватқан зулумини тонушқа вә шәрқи түркистан мәсилисидә залим тәрәпкә ян басмаслиққа чақирилған.
Мухбиримиз шөһрәт һошур
2011.06.28
turkistan-islam-partiyisining-bayanati-305.jpg YouTubeҚа чиқирилған түркистан ислам партийисиниң баянати.
YouTubetiki shu bayanattin elinghan

Түркистан ислам партийиси баянатиниң бу қетим, уйғурчә вә хитайчә болуп икки хил тилда елан қилиниши, җамес тавн учур мәркизиниң диққитини тартқан. Учур мәркизиниң мулаһизисидә бу һәқтә мундақ дейилиду: түркистан ислам партийисиниң бу қетимқи баянатида бурунқилириға охшашла, уйғур мусулманлириниң хитай коммунист һакимийитигә болған ғәзәп нәпрәтлири ипадиләнгән. Мустәқил шәрқи түркистан дөлитини қуруш үчүн қәсәмләр ичилгән. Әмма пәрқлиқ нуқта, һазирға қәдәр әрәбчә мәтбуатлардин өзини қачуруп келиватқан, пәқәт арилап уйғурчә тәшвиқат елип бериватқан бу тәшкилат, бу қетимқи баянатида хитай тилиниму қолланған.

Мулаһизидә баянатни оқуған кишиниң хитайчә тәләппузиниң тоғрилиқи, нутуқ қабилийитиниң үстүнлүки баян қилинип, мәзкур шәхсниң бир мәһәл хитай тәвәликидә яшиған болуши мумкинлики қәйт қилинған.

Баянатниң әсли нусхисида хитай һөкүмитиниң йиллардин бери уйғур земинидики байлиқларни булап-талаватқанлиқи, пиланлиқ туғут сиясити арқилиқ уйғурларға етник қирғинчилиқ йүргүзүватқанлиқи, уйғур қизлирини хитай өлкилиригә йөткәш арқилиқ, ассимилятсийә қәдимини тезлитиватқанлиқи баян қилинған. Тәшкилат бу арқилиқ хитай хәлқини уйғурларниң дәрд һалини чүшинишкә, шәрқи түркистан мустәқиллиқ мәсилисидә, һәқиқәтни яқилашқа вә залимға ян басмаслиққа чақирилған.

Җамистовн учур тәтқиқат мәркизиниң мулаһизисидә бу мәзмунлар қисқичә баян қилинғандин кейин, түркистан ислам партийисиниң бу қетимқи баянатини қандақ бир мәқсәт билән бәргәнлики һәққидиму тәхминлирини оттуриға қоюлған.

Мулаһизидә баян қилинишичә, мәзкур баянат елан қилинишниң алдида пакистандики бир гезиттә, түркистан ислам партийисидин абдушүкүр түркистани исимлик бир кишиниң әлқайидә тәшкилатиниң пакистандики һәрикәтлиригә мәсул болғанлиқи һәққидә хәвәр берилгән. Җаместовнниң пәрәз қилишичә, түркистан ислам партийиси мәзкур хәвәрдин биарам болған болуши вә өзлириниң башқа хәлқаралиқ тәшкилатлар билән болған чеграсини ениқ көрситип қоюш үчүн бу баянатни бәргән болуши мумкин. Мулаһизидә йәнә баян қилинишичә, пакистан ташқи ишлар министири малики бултур хитайни зиярәт қилған чеғида, түркистан ислам партийисиниң рәһбири абдулһәқни өлтүргәнликини, буниң билән шәрқи түркистан ислам һәрикити тәшкилатиниң тармар қилинғанлиқини билдүргән; шуңа түркистан ислам партийиси бу баянати арқилиқ, хитайға өз мәвҗудийитини җакарлаватқан болуши мумкин.

Мулаһизидә мәзкур баянат елан қилинған мәзгилдә, шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиниң қәшқәрдә террорлуққа қарши маневир өткүзүватқанлиқи баян қилинип, баянатниң мана бу мана бу маневирға қарши күч көрситиш икәнликиму тәхмин қилинған.

Мулаһизидә түркистан ислам партийисиниң, шәрқи түркистан ислам партийисиниң йәнә бир нами икәнлики, бу тәшкилатниң хитай һакимийитигә қарши бир тәшкилат икәнлики, хитайниң зулумиға қарши дәсләптә хитай тәвәликидә шәкиллинип, арқидин оттура асияға көчкәнлики һәққидә учур вә учур мәнбәлири көрситилгән.

Мулаһизә ахирида түркистан ислам партийисиниң бу баянатидин, хитайға келидиған чоң бир тәһдитни көргини болмайдиғанлиқини, баянатта пәқәт бу тәшкилатниң өз мәвҗутлуқини испатлаш тәқәззасиниң ипадиләнгәнликини, әмма уйғурлар билән хитайлар арисидики нөвәттики мунасивәт вәзийити көздә тутулса, баянатта җакарланған тәһдитләрниң йүз бериш еһтималлиқи әскәртилгән.

Хитай һөкүмити 11-сентәбир вәқәсидин буян, шәрқи түркистан мустәқиллиқ һәрикитини хәлқара терроризмниң бир қисми қилип тонуштурмақта, мулаһизичиләр һәтта хитайниң бәзидә пакитларни ойдуруп шәрқи түркистан мустәқиллиқ күчлирини америка вә ғәрб әллиригә қарши дүшмән қилип көрситиватқанлиқини оттуриға қоймақта. Вашингтондики җамес товн учур тәтқиқат мәркизи тәрәпсиз бир орун болуп, униң мәзкур мулаһизисидә түркистан ислам партийисиниң шәрқи түркистан мустәқиллиқини башқа ой яки пиланлири барлиқи һәққидә һечқандақ учур яки пәрәзләр оттуриға қоюлмиған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.