Түркийидә шәрқий түркистанда өлүм намлиқ обзор елан қилинди

Йеқинда түркийидә чиқидиған «күн нури» намлиқ гезитниң 17-ноябирдики санида «шәрқий түркистанда өлүм» дегән темида бир обзор елан қилинди. Бу обзорни язғучи р. Митһат йилмаз әпәнди язған.
Ихтиярий мухбиримиз арслан
2011-11-18
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Шәрқий түркистанда өлүм намлиқ обзорниң күни нури гезитигә бесилғини. 2011-Йили ноябир, түркийә.
Шәрқий түркистанда өлүм намлиқ обзорниң күни нури гезитигә бесилғини. 2011-Йили ноябир, түркийә.
RFA/Arslan

Обзорда мундақ дейилгән: алланиң изни билән таң атқан һәр күни хитайдики уйғур қериндашлиримизниң бешиға бу вәқәдин қәбиһ һадисиләр келиватиду вә кәлтүрүлүватиду. Шәрқий түркистан түрклириниң, қәйсиридин чиқириватқан истиқлал исимлик бир гезити бар, бу гезитни йүрикиңиз пучиланмай чидап оқусиңиз, шәйтанға өтүкни тәтүр кийдүридиған хитайларниң, уйғур қериндашлиримизниң бешиға қандақ апәтләр елип кәлгәнликидин хәвәрдар болисиз.

Шәрқий түркистанда өлүм намлиқ обзорниң догу түркистан неттики нусхиси. 2011-Йили ноябир, түркийә.
Шәрқий түркистанда өлүм намлиқ обзорниң догу түркистан неттики нусхиси. 2011-Йили ноябир, түркийә. RFA/Arslan

Истиқлал гезитиниң 3-сәһиписидә язғучи шән вузән тәрипидин охшимиған гезитләрдин топлиған «шәрқий түркистанда қирғинчилиқ» дегән темидики мақалиси истиқлал гезитиниң һәр санида толуқ бир сәһипидә елан қилинди вә 8-санида ахирлашти. Бизму мақалилиримиздә пат -пат хитайларниң шинҗаң дәп исим қойған шәрқий түркистан мәсилиси тоғрисида тохталдуқ. Һәтта бир қетим мәхсус шәрқий түркистан топлими тәйярлап гезит билән қошумчә һәқсиз тарқатқан идуқ.

Бүгүнки программимизда, язғучи шән вузәнниң истиқлал гезитидә елан қилинған мақалилиридин арийә тәқдим қилимиз, мундақчә ейтқанда, шәрқий түркистан һәққидә мәлумати йоқ оқурмәнлиримизгә у йәрдә йүз бериватқан бесим вә наһәқчиликтин азрақ болсиму билдүрүшни мувапиқ көрдуқ.

«Демократийә вә әркинлик дәври дәп билингән 21-әсирдә көп нопус вә өктәмлик билән дуняға тәһдит қилидиған һалға кәлгән хитайниң, шинҗаң йәни йеңи тупрақ дәп нам бәргән шәрқий түркистанни қандақ сөмүрүватқанлиқини, шәрқий түркистанлиқларни қандақ парчилап езиватқанлиқини көзимиз билән көрдуқ. Буниңға сүкүт қалғанларниң һалиға вай...!» Исмаил яғчи, түркийә гезити.

«Деңиз һайванлирини қәтлиам қилғандәк хитайлар уйғурларни чоң калтәкләр билән уруп өлтүрүватиду» әхмәт вурал, вақит гезити.

«Шәрқий түркистан мустәқил бир дөләт иди. Хитай бир түркүм иқтисадни көздә тутуп, бу өлкини ишғал қилди. Дуня мусулманлириниң чечилаңғу һалити вә башбаштақлиқи, ишғалчи хитайниң шәрқий түркистанни ишғал қилишини қулайлаштурди». Сәмиһ идиз, милләт гезити.

«Хитайниң мәйдани тоғра әмәс. Хитайниң залимлиқини дуня 1989-йили тйәнәнмин мәйданида мудапиәсиз намайишчиларни рәһимсизләрчә бастуруп өткән танкилар билән көргән иди.» Ибраһим калин, сабаһ гезити.

«Үрүмчидә қоралсиз вә мудапиәсиз кишиләргә оқ етиш, йүзлигән кишини өлтүрүш вә яриландуруш, һечқандақ бир шәкилдә бу хил бихәтәрликни баһанә қилиш қобул қилинмайду.» Һәсән җалал гүзәл, радикал гезити.

«Түркийидин башқа әң көп түрк нопуси болған йәр шәрқий түркистан. Бүгүнки күндә пүткүл ирқи қирғинчилиқ сиясәтләр йүргүзүлүватқан шәрқий түркистанда әтрапида уйғур түрклири яшайду» мәһмәт тәзкан, һөрийәт гезити.

«Исраилийиниң ғәззидә елип барған һәрбий һәрикәтлиригә қарши, ван минут, силәр өлтүрүшни яхши билисиләр, дәп варқириған баш министир, хитайниң уйғурларға қарши йүргүзүватқан шиддәтлик бастуруш һәрикәтлиригиму охшаш қарши чиқти. Қирғинчилиққа охшаш, деди. Баш министир қирғинчилиқ дегән һаман, бир кимләр һәрикәткә өтти вә қаттиқ тәгди, көптүрмәйли, хитайни ғәзәпләндүрмәйли, б д т да рәт қилиш һоқуқи болған 5 дөләттин бири, қаршилишип қалсақ узун заман тиркишимиз, әхмәқ болмайли, дегәндәк җөйлүп йүрди» орал чалишар, радикал гезити.

«20 Йил илгири тйәнәнминдә хитай танкилириниң алдида көкрәк кирип турған яш, әркинлик идиалиниң символи болған иди. Һазир шуниңға охшаш бир қаршилиқ шәрқий түркистанда йүз бәрмәктә.» Йилмаз өзтуна-түркийә гезити.

«Импиратурлуқ дәвридин башлап хитай һәр 10, 20 йилда бир қетим уйғурларни өлтүриду. Мәсчитләрни, түрк мәдәнийәт әсәрлирини, қурулуш бинакарлиқни чақти, китабларни көйдүрди.» М. Кәмал кочак-оттура шәрқ гезити.

«Һәр он йилда бир қетим һәр хил баһаниләр билән йүргүзүлгән ирқи қирғинчилиқ нәтиҗисидә милйонлиған уйғурлар өлтүрүлди яки муддәтсиз,өмүрвайәт қамақ җазасиға һөкүм қилинди яки йоқап кәтти. Бу вәқәләр дунядики һечбир дөләт, идарә яки тәшкилат тәрипидин диққәткә елинмиди. Туғут чәкләш нам астида он миңлиған ана мәҗбурий бала чүшүрүшкә учриди. Аниниң қурсиқидики бала аниси билән биргә өлтүрүлди. Мәхпий туғулған балилар болса нопусқа елинмайду. Бу һаләттә дуняға күз ачқан бувақларни хитайлар қара нопус дәйду. Бу хил бувақлар чоң болғанда хитай җасуслири уларни елип қачиду вә орган тиҗарәтчиләргә сатиду.»

Буниңға охшаш онлиған, йүзлигән мақалиләр бар, әң яхшиси оқушни халиғанлар буларни истиқлал гезитидин оқсун.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт