Türkiye parlamént ezasi Uyghurlarni ziyaret qildi

2009 ‏- Yili 9 ‏- ayning 21 ‏- küni kechte türkiye parlamént ezasi jelal erbay roza héyt munasiwiti bilen sherqiy türkistan wexpige kélip Uyghurlarni ziyaret qildi. Parlamént ezasi proféssor doktur jelal erbay ependi Uyghurlarning dosti shundaqla türkiyide sherqiy türkistan dawasigha yéqindin köngül bolup kéliwatqan erbablardin biri.
Muxbirimiz arislan
2009.09.23
Parlamet-ezasi-Jelal-Erbay-Uyghur-wexpide-305.jpg Süret, 2009 ‏- yili 21 ‏- séntebir kechte, türkiye parlamént ezasi jelal erbay roza héyt munasiwiti bilen sherqiy türkistan wexpige kélip uyghurlarni ziyaret qilip, ular bilen sirdishiwatqan körünüsh.
RFA Photo / Arslan

Jelal erbay sherqiy türkistan wexpige kélishtin ilgiri sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining mes'ullirighimu téléfun arqiliq sherqiy türkistan wexpide uchrishidighaniliqini bildürgen. Shuning bilen sherqiy türkistan wexpi we sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining ezaliridin 60 ke yéqin kishi parlamént ezasi jelal erbayni sherqiy türkistan wexpide qizghin kütüwaldi. Hörmetlik jelal erbay u küni ikki teshkilatning birlikte uyushturushida roza héytni tebriklesh murasimi ötküzüp istanbuldiki Uyghurlarni bir yerge jem qilghanliqidin intayin memnun bolghanliqini we u murasimgha qatnishishni oylighan bolsimu waqitning qisliqidin waqtida ülgürüp kélelmigenlikidin epsuslinidighanliqini bildürdi.

Proféssor doktur jelal erbay sherqiy türkistan wexpide Uyghurlargha söz qilip mundaq dédi: "qayghu ichide kütüwalghan roza héyit bayrimingizgha mubarek bolsun, ichki alemdiki igidarchiliq yeni eqidisige igidarchiliq qilish, uzaqta bolsimu wetinige igidarchiliq qilish, ewladliringlargha igidarchiliq qilish, ewladliringlarning silerning rohiy meniwiyetliringlargha ige bolup yétilish arzusigha igidarchiliq qilish ichide nechche qétimlap bayramlarni xushal ötküzüshke tilekdashmen."

Jalal erbay ependi yene Uyghurlargha pitne - ighwalargha egeshmeslik, inaq ittipaq bolush heqqide söz qilip mundaq dédi: "men bügün özemni intayin xushal hés qiliwatimen, bir milletni yoq qilishni xalisingiz u milletning ichige ixtilap ‏- tepriqichilik uruqini chachisiz, bu bir heqiqet. Bu yerdiki sherqiy türkistanliq qérindashlirimiz elwette ghurbet ichide, eziyet we japa ‏- musheqqet ichide yashawatidu, ghurbette bolushning qandaq menasi barliqini men bilimen. Gerche wetinimdin sürgün qilinmighan bolsammu yash waqtimda tetqiqat üchün qahirege barghan idim, yeni öydin ayrilish, a'ilidin ayrilishning japasini bilimen, siler wetendin ayrildinglar, ana yurttin ayrildinglar, néme üchün ayrildinglar? peqet rohiy, meniwiy erkinlikinglarni öz ixitiyaringlar boyiche yashiyalmighanliqinglar üchün, eqidenglerge igidarchiliq qilighanliqinglar üchün, allahning quli, muhemmed eleyhissalamning ümmiti bolup yashash yolumni dawam qilimen dégenlikinglar üchün, men ejdadlirimning yolida mangimen, ular méning rehberlirim dégininglar üchün, men mehmut qeshqirining newrisi dégininglar üchün siler bir zulumgha, bir eziyetke, japa ‏- musheqqetke düch keldinglar we bu zulum we eziyettin qutulush üchün, uning astida ézilmeslik üchün ana wetendin ayrilip bu yerge keldinglar. Silerning néme qandaq japa chekkininglarni men bilimen, hazirmu bu yerde eziyet we japa ‏- musheqqet ichide yashawatisler, bu weziyette turup pitne ‏- pasat térip bir ‏- birimiz bilen qarshilishishning, bir birimizni narazi qilishning bir ‏- birimizni haqaretleshning héch qandaq menasi yoq. Buni hés qilghan sherqiy türkistan ma'arip jem'iyiti we sherqiy türkistan wexpining mes'ulliri bir yerge toplinip bu bayramni birlikte ötküzgenlikinglar méni xushal qildi, men üzemni intayin xushal his qiliwatimen, allahqa köp shükürler bolsun. Men silerdin shuni iltimas qilimenki, öz ara bir birimizni hörmet qilayli, bir birimizni söyeyli, üzimiz üchün xalighanni bashqa qérindashlirimiz üchünmu xalayli, özimizge rawa körmigenlirimizni bashqilarghimu rawa körmeyli, heqiqeten bu bizning köngül birlikimizdin köngül qérindashliqimizning esli bizning kütkinimiz, ümidimiz allah we rosuli ögetken qérindashliqtur. Qérindashliq üchün tilning, millitining oxshash bolushi shert emes. Men bu silerning birlik baraberlikingilardin xushal boldum, iptixarlandim, buning dawam qildürüshinglarni ümid qilimen. Allah silerdin razi bolsun."

Proféssor doktur jelal erbay yene sherqiy türkistan dawasining héch kimning yoq qilalmaydighanliqini bildürüp mundaq dédi: "sherqiy türkistanliq qérindashlirim bu yerdiki chonglarning kichiklerni yétishtürüshi intayin muhim, mektep bolmisimu medeniyet ‏- örüp adetlirini ögitish intayin muhim. Men 5 6 yil ilgiri bir Uyghur oqughuchni a'ilisige téléfun qilip uchrashturdum, u oqughuchimning anisi téléfonda kichik oghlining qur'an kirimni yad alghanliqini yeni qariy bolghanliqini bildürdi, men buni anglap ichimde shundaq oylidim. Eger unchiwala zulum, unchiwala eziyet boliwatqan bolsimu u yerde bir kichik bala qur'an kerimni yadlap qariy bolalighan bolsa sherqiy türkistan dawasi sahibsiz qalmas. Bu dawani héch kim yoq qilalmaydu, yoq qilishi mumkin emes, siler bilen bir yerde bolush men üchün nahayiti xushalliq bir ish, ilahim silerge bolghan söygini téximu ziyade qilghay, men silerning buyriqinglarni bija keltürüsh üchün her qachan xizmetlerge teyyar turghan bir qérindishinglar. Men semimiyet bilen shüni tewsiye qilimen, dölitimizni quralmiduq, emma dölitimizni qelbimizde quralayli, qelbimizde qurghan u döletning puqrasi bolayli, ishni bu yerdin bashlayli buning héch qandaq cheklimisi yoq, eger uni qurghan teqdirde allah bizge dölitimizni nésip qilidu, men silerning roza héyt bayriminglarni yene bir qétim tebrikleymen, allah yene ulugh bayramlarni birlik barawerlik ichide ötküzüshke nésip qilghay."

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.