Түркийидики милләтчи һәрикәт партийиси рәһбири уйғурларни қобул қилди

Д у қ муавин рәиси сейит түмтүрк әпәнди уйғурларниң йеқинқи вәзийити һәққидә қисқичә мәлумат бәрди вә уйғур мәсилисини түркийә парламентиниң күн тәртипигә елип келишини тәләп қилди.
Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2011.09.09
reshat-doghru-uyghur-heyet-bilen-305.jpg М һ п муавин башлиқи ришат доғруға айюлтузлуқ көк байрақ билән көкбайрақ журнилини совғат қилинди. 2011-Йили 8-сентәбир.
RFA/Erkin Tarim

Түркийә парламентидики икки чоң өктичи партийидин бири болған милләтчи һәрикәт партийисиниң муавин башлиқи доктор ришат доғру әпәнди 9-айниң 8-күни чүштин кейин дуня уйғур қурултийи муавин рәиси сейит түмтүрк әпәнди, шәрқий түркистан мәдәнийәт вә һәмкарлиқ җәмийити әнқәрә шөбиси башлиқи хәйруллаһ әпәнди, шәрқий түркистан мәдәнийәт вә һәмкарлиқ җәмийити яшлар комитети мәсули атилла әпәнди вә исмини ашкарилашни халимиған бир қанчә уйғурдин тәркиб тапқан һәйәтни милләтчи һәрикәт партийиси мәркизидики ишханисида қобул қилди.

Қобул җәрянида алди билән дуня уйғур қурултийи муавин рәиси сейит түмтүрк әпәнди уйғурларниң йеқинқи вәзийити һәққидә қисқичә мәлумат бәргәндин кейин, милләтчи һәрикәт партийисигә болған бәзи тәләплирини оттуриға қойди. Сейит түмтүрк әпәнди сөзидә йәнә уйғурларниң түркләрниң қериндиши икәнликини, униң үстигә мусулман икәнликини, шуңа түркийидики пүтүн сиясий партийиләрниң, болупму милләтчи һәрикәт партийисиниң уйғурларға игә чиқиши керәкликини, 10-айда ечилидиған йеңи парламент мәзгилидә м һ п ниң уйғур мәсилисини түркийә парламентиниң күн тәртипигә елип келишини тәләп қилди. Ахирида доктор ришат доғриниң партийиниң муавин рәиси болуп өскәнликини тәбриклиди, уйғурлар намидин униң буниңдин кейинки хизмәтлиридә мувәппәқийәтләр тилиди.

reshat-doghru-we-erkin-tarim-385.jpg
Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим түркийә милләтчи һәрикәт партийисиниң муавин башлиқи доктор ришат доғру әпәнди билән. 2011-Йили 8-сентәбир.
RFA/Erkin Tarim

Кейин милләтчи һәрикәт партийиси муавин башлиқи доктор ришат доғру әпәнди уйғур һәйитидикиләргә сөз қилип мундақ деди:
“бу йәрдә шәрқий түркистанлиқ, ирақ түрки вә түркийә түрки дәп гәп йоқ, һәммимиз түрк ирқидин, һәммимиз қериндаш. Адриятик деңизидин сәддичингичә болған земин атилиримизниң юртлири, қериндашлиримизниң ана вәтини. Шуңа шәрқий түркистан дәваси үчүн һәммә адәм қолидин кәлгәнни қилиши керәк дәп ойлаймән. Бизму бурундин тартип бу һәқтә бир ишлар қилишқа тиришиватимиз. Әмма техиму көп ишларни қилишни халаймиз.”

У сөзидә рабийә қадир ханимни қоллап қуввәтләйдиғанлиқини аңлитип мундақ деди:
“рабийә қадир ханим һәқиқәт бәк яхши ишларни қиливатиду. Мән униңға апирин оқуймән. Рабийә ханимниң паалийәтлирини йеқиндин көзитиватимән. У дуняниң һәр қайси җайлирида шәрқий түркистан үчүн күрәш қиливатиду. Биз уни қоллап-қуввәтлишимиз керәк. Уйғурлар мәйли чәтәлдә болсун, мәйли шәрқий түркистанда болсун интайин қейин вәзийәттә хитайға қарши паалийәт елип бериватиду. Бу паалийәтлириңлар үчүн силәргә вә башқа уйғурларға апирин оқуймән. Әгәр хитайниң бу сиясити йәнә 20-30 йил давамлишидиған болса уйғур түрклири бүйүк хәвпкә учрайду. Шуңа буниңдин кейин бу һәқтә немиләрни қилиш керәклики һәққидә давамлиқ учришип музакирә елип барайли.”

Милләтчи һәрикәт партийиси муавин башлиқи доктор ришат доғру әпәндиниң сөзи ахирлашқандин кейин униңдин соал соридуқ.

10-Айда түркийә парламенти хизмитини башлайду. Сизму йеқинда бу партийиниң муавин рәиси болупсиз, түркийә парламентида буниңдин кейин уйғурлар үчүн немә хизмәтләрни қилмақчисиз дегән соалимизға у мундақ җаваб бәрди:
“түрк дунясини бир пүтүн дәп қараймиз. Түрк дунясиниң ағизка түрклири мәсилиси, әзәрбәйҗан мәсилиси, ирақ түркмәнлири мәсилисигә охшаш нурғун мәсилилири бар. Бу мәсилиләргә һечким сәл қаримаслиқи керәк, болупму һөкүмәт бу мәсилиләргә көңүл бөлүши шәрт. Әпсуски, һазирқи һөкүмәтниң әрәб дунясиға көңүл бөлгәндәк түрк дунясиға көңүл бөлмәйватқанлиқини көрүватимиз. Мәнчә бу хата сиясәт. Түркийиниң келәчики бизниң өтмүшимиздә йошурунған. Өтмүшигә игә чиқмиған милләтниң келәчики парлақ болмайду. Түркийә җумһурийити дөлити түркий милләтләрниң мәсилилиригә көңүл бөлүши, уларға ярдәм қилиши керәк.”

Доктор ришат доғру әпәнди соалимизға җаваб бәргәндә түрк дунясиниң мәсилилири ичидә шәрқий түркистан мәсилисиниң алаһидә орунға игә икәнликини баян қилип мундақ деди:
“түрк дунясиниң мәсилилири ичидә шәрқий түркистан мәсилиси алаһидә орунға игә. Шәрқий түркистан хәлқи мүшкүл вәзийәттә миллий дәва қиливатиду. Уларниң қандақ бир миллий дәва елип бериватқанлиқини биз бәк яхши билимиз. Биз милләтчи һәрикәт партийиси болуш сүпитимиз билән 10-айниң 1-күнидин етибарән парламентта мухбирларни күтүвелиш йиғини ечиш, парламент әзалири омумий йиғинида шәрқий түркистан мәсилиси һәққидә сөз қилиш, түрк парламентиға шәрқий түркистан мәсилиси һәққидә тәклипләрни бериш арқилиқ шәрқий түркистан дәваси үчүн хизмәт қилимиз.”

Әң ахирида уйғур һәйәт м һ п муавин башлиқи ришат доғруға айюлтузлуқ көк байрақ билән көкбайрақ журнилини совғат қилди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.