Хитай уйғур дияридики тутқун қилиш һәрикитини давамлаштурмақта

Хитай сақчи даирилири сәйшәнбә күни 5" - июл үрүмчи вәқәси" сәвәбидин тутқун қилинған адәм саниниң 718 гә йәткәнликини елан қилди. Әмма радиомиз игилигән ишәнчлик мәлумат вә мәркизи германийидики дуня уйғур қурултйиниң санлиқ статистикилиридин 5 ‏ - июл күнидин һазирға қәдәр қолға елинған адәм сани хитай елан қилған сандин нәччә һәссә артуқ икәнлики ашкариланмақта.
Мухбиримиз әқидә
2009.08.04
Urumchi-Namayish-toqunush-070509-2-305 7 - Айниң 5 ‏- күни, гуаңдоң вәқәсини интерттин изчил көзитип келиватқан уйғур тордашлири, бир қисим алий мәктәп оқуғучилири вә актип җәмийәт йашлири, үрүмчидә, тенчлиқ йоли билән намайиш уйуштурған болуп, сүрәт, бу намйишни бастурушқа кәлгән хитай сақчилириниң бир уйғур йашни тутқун қиливатқан көрүнүши.
Сүрәтләрни RFA аңлиғучилири әвәткән.

Хитайниң һәр қайси мәтбуатлирида бүгүн, сақчи тармақлири тәрипидин 5"‏ - июл үрүмчи вәқәси" гә четишлиқ җинайәт гумандарлири дәп тутқун қилинған адәм саниниң 718 гә йәткәнлики елан қилинған вә нөвәттә сақчи қисимлириниң дило тәкшүрүш хизмитини изчил түрдә җиддий елип берилватқанлиқи тәкитләнгән.

Хәвәрдә аптоном районлуқ җамаәт хәвпсизлик назаритиниң муавин назири чең җуаңвейниң сөзи нәқил кәлтүрүлгән болуп, чең вәқә садир болғандин тартип 4 - авғустқа қәдәр вәқәдә яриланған адәм сани, өлгүчиләр аилә тавабатлириниң сани, зиянға учриған аилиләр сани шуниңдәк бузулған аптомобил сани һәққидә санлиқ мәлуматлар елан қилған.

Чең сөзидә йәнә, бармақ изи тәкшүрүш усулини өз ичигә алған тәкшүрүшләр арқилиқ нәқ мәйдандин тартилған 2000 дин артуқ сүрәт, 91 парчә синалғу лентиси қолға чүшүргәнликини оттуриға қойған.

5 ‏- Июл күни үрүмчидә йүз бәргән намайишниң көрүнүшлири, бир қисим уйғурлар вә чәтәл мухбирлири тәрипидин сүрәткә вә син алғуға елинип, хәлқараға тарқитилған иди. Дуня уйғур қурултийи ашкариланған мәзкүр пакитлардин вә бивастә игилигән мәлуматлардин намайишта өлгән вә қолға елинған адәмләрниң хитай елан қилған сандин нәччә һәссә артуқ икәнликини җәзимләштүрмәктә.

Дуня уйғур қурултйиниң баянатчиси дилшат решит, һечқандақ әркинликкә игә қилинмиған уйғурлар гәрчә тенч намайиш өткүзгән болсиму, " чәтәлдики бөлгүнчи күчләр билән тил бириктүрүп, булаш - талаш, от қоюш өлтүрүш қилмишлири садир қилған топилаңчи вә зораванчи" дегән қалпақлар билән оққа тутулуп өлтүрүлгәнликини билдүрди. У һөкүмәтниң йәнә давамлиқ тутқун қилиш һәрикити һәққидә радиомизда баянат елан қилип" : хитай һөкүмити дәсләп шавгүәндә йүз бәргән уйғур ишчилириниң һуҗумға учрап, дәһшәтлик өлтүрүлүш қилмишиға адил позитсийә билдүрмигәндин сирт, қоллирида төмүрниң сунуқи болмиған, әксичә хитайниң дөләт байриқини көтүрүп, тинч йосунда өз пикирини баян қилмақчи болған намайишчиларға қаритип оқ чиқарған, намайишчилар ялғуз һөкүмәтниңла әмәс, хитай миллитиниң қаттиқ хорлишиға вә дәпсәндә қилишиға дуч кәлгән. Нәтиҗидә икки милләт оттурисида бир - биридин өч елиш, һәтта бир - бирини өлтүрүш җинайәтлири садир болған. Һөкүмәт даирилири болса, изчил чоң милләтчилик хаһиши бойичә, мәтбуат ‏ - телевизорларда хитайларниң уйғурлар тәрипидин ечинишлиқ зиянкәшликләргә учриғанлиқини, һәтта өлтүрүлгәнликини хәвәр қилип, хитай миллитиниң уйғурларға болған ғәзәп - - нәпритиниң күчийишигә қутратқулуқ ролини ойнап кәлди," дәп көрсәтти.

Хитай һөкүмитиниң 5" ‏ - июл үрүмчи вәқәси" ни пәйда қилған җинайәт гумандарлирини паш қилиш дегән баһанә билән үзлүксиз тутқун қилиш қилмишиниң түп мәқсити һәққидә тохталған дилшат решит әпәнди хитай һөкүмитиниң, 5 - июл күни үрүмчидә намайиш йүз беридиғанлиқидин алдин хәвәрдар болғанлиқини, нәқ мәйданда бастуруш елип бериш мәқситидә намайишни тосуш тәдбирлири алмай, пурсәт күтүп зәрбә бериш һилисини ишләткәнликини ейтти.

Бихәтәрлики түпәйли өзини ашкарилашни халимиған бир уйғурниң радиомизға ашкарилишичә, һазир үрүмчи кочилирида яшлар наһайити аз учрайдикән, шуңа кишиләр арсида " яшлиримизниң һәммиси түрмә ичидә " дегән сөз тарқилип кәткән.

Бу һәқтә йәнә, үрүмчидики дохтурханиларда 5 ‏- июл үрүмчи вәқәсидә бәдинигә оқ тәккәнләрниң һәммисиниң 20 яш әтрапидики уйғур яшлири икәнлики, уларниң давалашқа еһтияҗлиқ болсиму, бәдинидики оқ еливетилгән һаман сақчилар тәрипидин елип кетилгәнлики тоғрисидики мәхпийәтликләр тарқилишқа башлиған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.