Хитайдики туз қәһәтчилики сарасимидин кейинки тузни қайтуруш долқуни

Хитай хәвәрлиридики "йод қошулған туз атом радиатсийисиниң тәсирини төвәнлитиду" дегән тәшвиқат сәвәбидин, хитайда туз қәһәтчилики сарасими йүз бәргән иди.
Мухбиримиз меһрибан
2011-03-22
Share
tuz-qehetchiliki-305.jpg Бейҗиңдики йемәклик базарлирида туз қуруқлинип кәткән көрүнүш. 2011-Йили 17-март.
AFP

Хәвәрләрдин мәлум болушичә, өткән һәптә 16-марттин башлап хитайниң шәрқий деңиз қирғиқидики шәндуң, җеҗяң, гуаңдуң өлкилиридә туз қәһәтчилики сарасими йүз берип, йод қошулған тузниң баһаси нәччә он һәссә өрлигән. Шундақла хитайдики туз ишләпчиқиридиған ширкәтләрниң пай чекиму һәссиләп өрлигән.

Мәлум болушичә, өткән һәптә хитайда йод қошулған туз қәһәтчилики вәһимисиниң йүз беришигә, хитай һөкүмәт ахбаратлири тәшвиқатида японийидә йүз бәргән атом радиатсийисиниң хитайға тәсир көрситиш мумкинлики һәққидики хәвәрләрниң зиядә көп берилиши, шундақла 15-марттин башлап хитай тор бекәтлири һәм телефон қисқа учурлирида тарқалған "йод қошулған тузниң атом радиатсийисиниң алдини елиш роли бар" дегән учурлар сәвәб болған икән.

Хитайниң шәндуң өлкисидин радиомиз зияритини қобул қилған ли әпәнди хитайдики "йод қошулған туз қәһәтчилики вәһимиси"гә алди билән хитай мәтбуатлириниң тәшвиқатида японийидә йүз бәргән атом радиатсийиси тәсири һәққидә бир тәрәплимә хәвәрләрни зиядә көп бериш қилмиши сәвәб болғанлиқини илгири сүрүп мундақ деди:
"һөкүмәтниң бу қетим японийидә йүз бәргән атом радиатсийисиниң тәсири һәққидики хәвәрлири илмий болмиди. Йәни мәтбуатларниң атом радиатсийисиниң инсанларға елип келидиған зийинини зиядә көптүрүп тәшвиқ қилиши һәм атом радиатсийиси тәсири әң алди билән хитайдики шәрқий деңиз қирғақлиридики районларға тарқилиду дегәнгә охшаш тәшвиқатлири хитай пуқралирида вәһимә пәйда қилди. японийидә йәр тәврәш апити йүз бәргәндин кейин хитайниң һөкүмәт мәтбуатлири бәргән хәвәрлиридә японийидики апәттин қутқузуш хизмити һәққидики хәвәрләргә қариғанда, атом радиатсийисиниң зийини һәққидики хәвәрләр көп берилди. Шуңа әслидинла бихәтәрлик туйғуси һәм мәсилиләргә һөкүм қилиш иқтидари аҗиз болған, хитай пуқралири арисида вәһимә күчийип, хитайда туз қәһәтчилики сарасими йүз бәрди."

Хитай мәтбуатлириниң хәвәр қилишичә, бу һәптидин башлап хитайда йәнә, өткән һәптә тузни зиядә җиқ сетивалғини үчүн қайтуруветишни тәләп қилип өчирәттә турған хитай херидарлири билән сетиветилгән тузни қайтурувелишни рәт қилған йемәклик дуканлири оттурисида талаш-тартиш әвҗ алған.

Ли әпәнди йәнә апәттин кейин тәртиплик һалда өз-ара қутқузушқа киришкән японийә хәлқиниң юқири сапаси билән хитайда йүз бәргән туз қәһәтчилики вәһимиси һәм нөвәттики пуқраларниң тузни қайтуруш долқунини селиштуруп мундақ деди:
"японийидә апәт йүз бәргәндин кейин, япон һөкүмити билән япон хәлқи бир гәвдигә айланди. Болупму, сода органлири пуқраларға һәқсиз ичимлик һәм йемәклик тарқитип, йәр тәврәш апитидин кейинки ачарчилиқниң алдини алди. Әмма, әйни вақитниң өзидә хитайда йод қошулған туз қәһәтчилики йүз берип, туз содигәрлири баһани һәссиләп өстүрүп, хәлқ арисида сарасимә пәйда қилди. Һазир һөкүмәтниң тәшвиқати билән әлвәттә бу вәһимә бир мәзгил бесилди. Йемәклик дуканлириниң алдида артуқ еливалған тузларни қайтуруш үчүн узун өчирәттә турған херидарлар көзиңизгә челиқиду. Мениңчә, бундақ вәһимиләр йәнә йүз бериши мумкин. Чүнки, һөкүмәт тәшвиқатлиридики бир тәрәплимилик, зиядә тәшвиқ қилиш хаһиши наһайити еғир. Хитай пуқралириниң болса һөкүмәткә һәм өзигә ишәнчи йоқ. Шуңа мениңчә, әгәр хитайда мәйли тәбиий апәт болсун яки башқа вәқәләр йүз бәрсун, түрлүк вәһимиләр сәвәбидин пуқралар арисида келип чиқидиған сарасимә һәм қалаймиқанчилиқни тосуп қалғили болмаслиқи мумкин."

Хитай мәтбуатлирида берилгән хәвәрләрдин мәлум болушичә, өткән һәптә йүз бәргән йод қошулған туз қәһәтчилики һадисисидин кейин, һөкүмәт даирилири алди билән йод қошулған тузниң атом радиатсийиси тәсирини тосуш иқтидариниң төвәнликини тәшвиқ қилған. Ундин башқа туз баһасини өстүргән содигәрләр һәм дуканларни җазалап уларға җәриманә қойған. Шуниң билән бир һәптә давамлашқан туз қәһәтчилики вәһимисигә дәсләпки қәдәмдә хатимә берилгән болсиму, әмма хитайдики йемәклик дуканлирида тузниң сетилиш миқдари һәр йилдики охшаш мәзгилдин йәнила юқири орунда турған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт