Uchturpan yéziliridiki barliq ottura mektepler emeldin qaldurulup, balilar nahiyige toplan'ghan

Yéqinqi yillardin buyan xitay hökümitining Uyghur élidiki yéza ottura mekteplirini emeldin qaldurup oqughuchilarni nahiye merkizige yighip oqutush qedimini tézletkenliki melum.
Muxbirimiz jüme
2012-01-09
Élxet
Pikir
Share
Print
Xoten qosh til mektipidiki oqughuchilar. 2006-Yili 13-öktebir.
Xoten qosh til mektipidiki oqughuchilar. 2006-Yili 13-öktebir.
AFP
Uchturpan yéziliridiki barliq ottura mektepler emeldin qaldurulup, balilar nahiyige toplan'ghan yéqinqi yillardin buyan xitay hökümitining Uyghur élidiki yéza ottura mekteplirini emeldin qaldurup oqughuchilarni nahiye merkizige yighip oqutush qedimini tézletkenliki melum.
Bizge kelgen uchurlargha qarighanda, bu xil ehwal aqsu wilayitining uchturpan nahiyisidimu körülgen. Da'iriler uchturpan tewesidiki barliq yéza ottura mekteplirini bikar qilip, oqughuchilarning hemmisini nahiyige toplighan. Bu bezi ata anilarda qiyinchiliq tughdurghan.

Uchturpan nahiyisi aqsu wilayitining gherbige jaylashqan bolup, Uyghur yéngi ma'arip herikiti xili burun bashlan'ghan nahiyilerning biri dep qarilidu.

Bezi bir resmiy melumatlargha qarighanda, uch turpanda 1917 - yilila penniy mektep échilghan we melum derijide tesir peyda qilghan iken.

Xitay menbeliride mezkur yézining nöwettiki nopusi 180 ming dep körsitilgen bolup, nahiyide jem'iy 8 yéza bar iken.

Igilishimizche, uchturpan nahiyilik 1 - ottura mektep 50 yillarning béshida qurulghan we 1960 yillarning béshigha kelgüche nahiye tewesidiki her bir yézida birdin bashlan'ghuch mektep qurulghandin bashqa her bir yézida birdin ottura mektep berpa qilin'ghan. Hetta 1980 - yillargha kelgende nopusi bir qeder köp yézilarda toluq ottura mekteplermu qurulghan iken.

Halbuki, 2009 - yiligha kelgen xitay hökümiti "Ma'arip bayliqlirini yighinchaqlash" dégen "Petiwa" bilen mezkur nahiye tewesidiki 8 ottura mektepning 7 sini bikar qilip bu yézilardiki toluqsiz ottura mekteplerge kirgen oqughuchilarning hemmisini nahiye merkizige yighiwalghan.

Töwendikisi uchturpan nahiyilik ma'arip idarisining partiye sékrétari muxter kéremning bayanliri.

Uyghur élidiki atalmish "Zor tereqqiyat" tilgha élinsila, xitay hökümiti 1949 - yildin buyan Uyghur éli ma'arip ishlirining "Mislisiz tereqqiyatlargha érishken" likini éghizidin chüshürmeydu.

Emma, 1950 - yillardin buyan berpa qilin'ghan shunche köp mektepning bir buyruq bilenla bikar qilinip, 5 mingdin artuq oqughuchining her bir sinipqa 50 din qilip yighiwélinishi xitay hökümiti tilgha éliwatqan atalmish "Zor tereqqiyat" jümlisige yatamdu? peqet birla toluqsiz ottura mektep 200minggha yéqin nopusqa ige bir nahiyining ma'arip éhtiyajini qanduralamdu? buning jawabini hés qilmaq anche tes bolmisa kérek. Emma, muxter kérem bu mekteplerni oqutush süpitini yuqiri kötürüsh üchün bikar qilip, yuqiriqi tedbirlerni alghanliqini bildürdi.

Yézilardiki barliq ottura mektepler bikar qilinip oqughuchilar nahiye baziridiki "Goching" yeni "Dölet bayrimi" mektipige toplan'ghandin kéyin, bu bezi déhqan balilirida yol kirasidin qiynilish qatarliq ré'al mesililerni peyda qilghan.

Bu mektep keltürup chiqarghan mesililer buningliq bilenla cheklinip qalmighan. Uchturpan nahiyisidiki nam - sheripini ashkarilashni xalimighan bir hökümet kadirining bildürüshiche, oqughuchilar nahiye merkizige yighiwélin'ghandin kéyin, ottura mektepke örlep oquydighan Uyghur oqughuchlarning nisbiti kémeygen.

Emma, bu nuqtini muxter kérem ret qilghan bolsimu, balilarning kélish nisbitini yuqiri kötürüsh üchün her türlük xizmetlerning ishliniwatqanliqini ilgiri sürdi.

Muxter kéremning bildürüshiche, da'irilerning istratégiyilik pilani boyiche 2015 - yilighiche nahiye tewesidiki barliq ottura mekteplerde "Qosh til ma'aripi" omumlashturup bolunidiken.

Undaqta uchturpanda qurulghan "Goching" mektipi yuqiriqi "Istratégiyilik pilan" ni ünümlük emelge ashurush üchün qurulghanmu - qandaq? muxter kérem bu heqtiki so'allirimizni jawabsiz qaldurdi.

Xitay hökümiti 2009 - yili ghulja tewesidiki17 toluq ottura mektepni bikar qilip, oqughuchilarni nahiye yighiwalghan. Bu ata - anilarning küchlük naraziliqini qozghighan idi.

Yézilardiki bashlan'ghuchtin yuqiri mekteplerning hemmisini bikar qilip oqughuchilarni nahiyige yighiwélishta yene qandaq sewebler bar, buning arqisigha qandaq siyasiy meqsetler yoshurun'ghan? bunisi bizge hazirche qarangghu. Biz bu heqte yenimu ilgirilep melumat bérishqa tirishimiz.

Toluq bet