'Үрүмчидики сот адил болмиди'

Хитай 12 ‏ - вә 14 ‏ - өктәбир күнлири арқа - арқидин 2 қетим сот ечип, 5 - июл тутқунлиридин 21 киши үстидин һөкүм елан қилди. Һөкүмдә 12 кишигә өлүм җазаси берилди. Нөвәттә сотниң һөкүмидин башқа, сотниң қануний тәртипиму вәқәгә көңөл бөлүватқан тәрәпләрниң наразилиқини қозғимақта.
Мухбиримиз шоһрәт һошур
2009-10-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
2009 ‏- Йили 12 - өктәбир күни, хитай 6 уйғурға өлүм җазаси 1 игә муддәтсиз қамақ җазаси бәргән болуп, сүрәт, шу 7 уйғурниң бири, өлүмгә һөкүм қилинғанларниң қатаридики адил рози исимлик уйғур йашниң сот үстидики сүрити.
2009 ‏- Йили 12 - өктәбир күни, хитай 6 уйғурға өлүм җазаси 1 игә муддәтсиз қамақ җазаси бәргән болуп, сүрәт, шу 7 уйғурниң бири, өлүмгә һөкүм қилинғанларниң қатаридики адил рози исимлик уйғур йашниң сот үстидики сүрити.
AFP Photo

Хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати түнүгүн баянат елан қилип, үрүмчидә ечилған икки қетимлиқ сотниң адил болмиғанлиқини, сот тәртипиниң хәлқара өлчәмләргә хилап икәнликини билдүрди.

Баянатта билдүрүлүшичә, алди билән мәзкур һөкүмни чиқарған сот оргини 5 ‏- июл вәқәсигә битәрәп муамилә қилалмиған. Сотчилар кәспий лаяқити вә кәспий әхлақиға қарап әмәс, сиясий лаяқитигә қарап талланған һәм сотчилар һөкүмни қанунға асасән әмәс, хитай компартийисиниң бивастә тәлиматиға асасән чиқарған.

Мәзкур тәшкилат баянатида йәнә, хитай мәтбуатлиридин топлиған учурларға асасән, сот ечилиштин авал, қанун саһәсидә мәхсус сиясий өгиниш қанат яйдурулғанлиқини, өгиништә 5 ‏ - июл вәқәсиниң һәқиқий әһвали намлиқ мәхсус тәшвиқат материяли өгинилгәнликини вә қанун саһәсиниң 5 ‏ - июл вәқәсидә мәркизи һөкүмәт билән районлуқ һөкүмәтниң идийидә бирликкә келиши тәләп қилинғанлиқини, мана буниң хәлқара әһдинамиләрдә оттуриға қоюлған әдлийә органлириниң тәрәпсизлики вә мустәқиллиқи өлчимигә хилап икәнликини билдүрди.
 
Көзитиш тәшкилати йәнә, сотта мәһкумларға өзини ақлаш пурсити берилмигәнликини, йәни уларниң адвокат тутушиға йол қоюлмиғанлиқини хитайниң сотидики адаләтсизликниң йәнә бир ипадиси дәп көрсәтти. Баянатта билдүрүлүшичә, хитай даирилири, мәхсус уқтуруш чиқирип, адвокатларниң 5 ‏ - июл тутқунлири һәққидә әрз қобул қилишини вә мухбирларниң зияритини қобул қилишини чәклигән. Һөкүмәт тәрәптин тәйинләнгән адвокатлар, сот җәрянида мәһкумларниң ирадисигә вәкиллик қилмиған.

Сотниң хупиянилики мәзкур тәшкилатниң баянатида тәнқидләнгән йәнә бир муһим нуқтидур. Баянанта билдүрүлүшичә, хәлқара өлчәмләр бойичә, сотқа хәлқарадики көзитиш тәшкилатлири,чәтәл мухбирлири қатнишиши керәк, униң үстигә сот алдин - ала хәлққә уқтурулуши, сот җәрянини һәр қайси тәрәпләр нәқ мәйданда көзитиши керәк иди. Әмма хитай бу қетимлиқ сотта, пәқәт бир қисим өзлири бәлгилигән кишиләр, йәни һөкүмәт ишчи - хизмәтчилриниң қатнишишиға йол қойған. Сот җәряни хәлқтин мәхпий тутулған.
 
Хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати баянатида йәнә, өзлириниң һәр қандақ әһвлда өлүм җазасиға қарши икәнликини, нөвәттә 5 - июлға четилип тутулғанларниң түрмидики әһвали вә тәқдиридин җиддий шәкилдә әндишә қиливатқанлиқини билдүрди.

Мәзкур тәшкилат баянатиниң ахирида, хитай һөкүмитиниң хәлқара келишмләрдә бәргән вәдилиригә давамлиқ түрдә әмәл қилмайватқанлиқини; адаләтсиз сот һөкүмлириниң хитайниң муқимлиқи үчүн пайдисиз икәнликини әскәртип өтти.


 
Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт