'Ürümchidiki sot adil bolmidi'

Xitay 12 ‏ - we 14 ‏ - öktebir künliri arqa - arqidin 2 qétim sot échip, 5 - iyul tutqunliridin 21 kishi üstidin höküm élan qildi. Hökümde 12 kishige ölüm jazasi bérildi. Nöwette sotning hökümidin bashqa, sotning qanuniy tertipimu weqege köngöl bölüwatqan tereplerning naraziliqini qozghimaqta.
Muxbirimiz shohret hoshur
2009-10-16
Élxet
Pikir
Share
Print
2009 ‏- Yili 12 - öktebir küni, xitay 6 uyghurgha ölüm jazasi 1 ige muddetsiz qamaq jazasi bergen bolup, süret, shu 7 uyghurning biri, ölümge höküm qilinghanlarning qataridiki adil rozi isimlik uyghur yashning sot üstidiki süriti.
2009 ‏- Yili 12 - öktebir küni, xitay 6 uyghurgha ölüm jazasi 1 ige muddetsiz qamaq jazasi bergen bolup, süret, shu 7 uyghurning biri, ölümge höküm qilinghanlarning qataridiki adil rozi isimlik uyghur yashning sot üstidiki süriti.
AFP Photo

Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati tünügün bayanat élan qilip, ürümchide échilghan ikki qétimliq sotning adil bolmighanliqini, sot tertipining xelqara ölchemlerge xilap ikenlikini bildürdi.

Bayanatta bildürülüshiche, aldi bilen mezkur hökümni chiqarghan sot orgini 5 ‏- iyul weqesige biterep mu'amile qilalmighan. Sotchilar kespiy layaqiti we kespiy exlaqigha qarap emes, siyasiy layaqitige qarap tallan'ghan hem sotchilar hökümni qanun'gha asasen emes, xitay kompartiyisining biwaste telimatigha asasen chiqarghan.

Mezkur teshkilat bayanatida yene, xitay metbu'atliridin toplighan uchurlargha asasen, sot échilishtin awal, qanun saheside mexsus siyasiy öginish qanat yaydurulghanliqini, öginishte 5 ‏ - iyul weqesining heqiqiy ehwali namliq mexsus teshwiqat matériyali öginilgenlikini we qanun sahesining 5 ‏ - iyul weqeside merkizi hökümet bilen rayonluq hökümetning idiyide birlikke kélishi telep qilin'ghanliqini, mana buning xelq'ara ehdinamilerde otturigha qoyulghan edliye organlirining terepsizliki we musteqilliqi ölchimige xilap ikenlikini bildürdi.
 
Közitish teshkilati yene, sotta mehkumlargha özini aqlash pursiti bérilmigenlikini, yeni ularning adwokat tutushigha yol qoyulmighanliqini xitayning sotidiki adaletsizlikning yene bir ipadisi dep körsetti. Bayanatta bildürülüshiche, xitay da'iriliri, mexsus uqturush chiqirip, adwokatlarning 5 ‏ - iyul tutqunliri heqqide erz qobul qilishini we muxbirlarning ziyaritini qobul qilishini chekligen. Hökümet tereptin teyinlen'gen adwokatlar, sot jeryanida mehkumlarning iradisige wekillik qilmighan.

Sotning xupiyaniliki mezkur teshkilatning bayanatida tenqidlen'gen yene bir muhim nuqtidur. Bayananta bildürülüshiche, xelq'ara ölchemler boyiche, sotqa xelq'aradiki közitish teshkilatliri,chet'el muxbirliri qatnishishi kérek, uning üstige sot aldin - ala xelqqe uqturulushi, sot jeryanini her qaysi terepler neq meydanda közitishi kérek idi. Emma xitay bu qétimliq sotta, peqet bir qisim özliri belgiligen kishiler, yeni hökümet ishchi - xizmetchilrining qatnishishigha yol qoyghan. Sot jeryani xelqtin mexpiy tutulghan.
 
Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati bayanatida yene, özlirining her qandaq ehwlda ölüm jazasigha qarshi ikenlikini, nöwette 5 - iyulgha chétilip tutulghanlarning türmidiki ehwali we teqdiridin jiddiy shekilde endishe qiliwatqanliqini bildürdi.

Mezkur teshkilat bayanatining axirida, xitay hökümitining xelq'ara kélishmlerde bergen wedilirige dawamliq türde emel qilmaywatqanliqini؛ adaletsiz sot hökümlirining xitayning muqimliqi üchün paydisiz ikenlikini eskertip ötti.


 
Toluq bet