Үрүмчидә хитайлар намайиш қилди

Радиомиз игилигән учурлардин мәлум болушичә, 9 - айниң 2 - вә 3 - күнлири үрүмчидики хитай пуқралири үрүмчи шәһиридә "5 - июл үрүмчи вәқәси" дин кейинки вәзийәтниң әнсизлики вә хитайниң уйғур елидики һөкүмитиниң һәм хитайниң уйғур елигә тәйинлигән партком секретари ваң лечүәнниң бу йилларда йүргүзгән бир қатар сиясәтлиригә нарази болуп үрүмчидә намайиш елип барған.
Мухбиримиз миһрибан
2009.09.03
Urumqide-xitay-namayishi-09032009-305.jpg 3 -2 - Сентәбир күнлири, үрүмчидики миңларчә хитай аһалиси кочиға чиқип намайиш қилған болуп, сүрәттә, хитай намйишчилири алдини тосувалған хитай қораллиқ қисимлири билән иттиришмәктә.
AFP Photo

2 - Сентәбир күни кәчтә чәтәлдики мәлум бир уйғур радиомизға телефон қилип, үрүмчидә хитай пуқралириниң намайиш қиливатқанлиқини, шәһәр ичидә вәзийәтниң җиддийлишип, қайтидин толуқ һәрбий һаләт йүргүзүлгәнликини, мәктәп оқуғучилири һәм идарә - җәмийәт хизмәтчилириниң өйдә дәм елишқа қоюп берилгәнликини ейтти.

Бу киши өзиниң үрүмчидики аилисигә телефон қилғинида аилисидикиләрниң дәп беришичә, 2 - сентәбир вә 3 - сентәбир күнлири үрүмчидә хитай пуқралириниң хәлқ һөкүмити бинаси алдиға йиғилип, һөкүмәтниң пуқраларниң бихәтәрликигә капаләтлик қилмиғанлиқи, шәһәрдә вәһимилик хәвәрләр тарқилип, хәлқниң әнсизлик ичидә яшаватқанлиқи, бу ақивәтләргә уйғур ели партком секретари ваң лечүән вә уйғур аптоном районлуқ хәлқ һөкүмити җавабкар болуши керәклики һәққидә тәләпнамә сунғанлиқини, сақчилар намайишчиларни тарқитивәткәндин кейин, һөкүмәт бинаси алдидин тарқалған хитай пуқралири билән кочида кетиватқан уйғурлар оттурисида җедәл йүз берип икки тәрәп тоқунушқанлиқини, вәқәдин кейин сақчиларниң нурғун кишиләрни тутуп кәткәнликини, үрүмчи вәзийитиниң қайтидин җиддий һаләткә өткәнликини баян қилди.

Хәлқара ахбарат агентлиқлиридин б б с, нюйорк таймис, бирләшмә агентлиқи, франсийә агентлиқи, түркийә мәтбуатлири қатарлиқларму бүгүнки хәвәрлиридә үрүмчидә йүз бәргән хитай пуқралириниң намайиши һәққидә хәвәр бәрди.

Б б с агентлиқиниң хәвәр қилишичә, пәйшәнбә күни әтигән саәт 10 дин ашқанда 1000 дин артуқ хитай пуқралири хәлқ һөкүмити, хәлқ киноханиси қатарлиқ җайларға йиғилип һөкүмәткә қарши наразилиқ намайиши өткүзгән. Бирләшмә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, хитай пуқралири чаршәнбә күнидин башлап намайиш қилишқа башлиған болуп, улар хәлқ йоли, дөңкөврүк, хәлқ мәйдани қатарлиқ җайларда намайиш қилип, уйғур ели һөкүмәт башлиқлириниң тәхттин чүшүшини тәләп қилип шоар товлашқан. Франсийә агентлиқиниң хәвиридә йәнә, үрүмчидики сақчи даирилириниң шәһәр пуқралириға уқтуруш қилип, пуқраларни муһим иши болмиса өйдин чиқмаслиққа дәвәт қилғанлиқи көрситилгән.

Бүгүн әтигән радиомиз уйғур бөлүмигә телефон қилған йәнә бир уйғурму, аилисидикиләрниң өйидин сиртқа чиқмиғанлиқини, балиларниң мәктәпкә бармай қәрәлсиз тәтилгә қоюп берилгәнликини, һазир ата - аниларниң өз балилирини уйғурлар районидики мәктәпләргә йөткәш үчүн рәсмийәт өтәватқанлиқини, үрүмчи шәһәрлик нуқтилиқ оттура мәктәп 16 - оттура мәктәптә оқуйдиған уйғур балилирини ата - анилар нисбәтән йеқин һәм бихәтәр дәп қаралған шинҗаң университети шөбә мәктипи, шинҗаң педагогика университети шөбә мәктипи қатарлиқ мәктәпләргә йөткәшкә башлиғанлиқини, пуқраларниң коча аптобуслириға олтуруштин еһтият қиливатқанлиқини, уйғурлар билән хитайлар оттурисидики мунасивәт йириклишип, шәһәр вәзийитиниң " 5 - июл үрүмчи вәқәси"дин кейинки әң җиддий һаләткә йәткәнликини, уйғурлар олтурақ районида өйи бар хитай пуқралириниң өз өйлирини әрзан баһада уйғурларға сетиветип, хитай өлкилиригә кетиватқанлиқини баян қилди.

Хитайниң миллий сиясити вә уйғур ели вәзийитини көзәткүчиләрниң қаришичә, хитай һөкүмитиниң уйғур елигә қаратқан қаттиқ қол сияситидә өзгириш болмайдикән, уйғур ели вәзийитидә бу хил тинчсизлиқ давамлиқ йүз берип туридикән.

Уйғур елидики бу хил әнсизлик һалитиниң шәкиллинишидә хитайниң уйғур елигә тәйинлигән партком секретари, испанийә соти тәрипидин " инсанийәткә қарши җинайәт өткүзгән җинайәткар" дәп қарилип, хәлқара қанун бойичә сотқа тартишқа буйрулған ваң лечүәнниң җавабкарлиқи әң еғир икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.