“уйғур елидин қезиливатқан алтунлар уйғурларға апәт елип кәлмәктә”

Хитай хәвәр агентлиқлириниң хәвәр қилишичә, 2010-йили уйғур елидин қезивелинған алтун 10.517 Тонниға йәткән.
Мухбиримиз меһрибан
2011-01-24
Share
uyghur-elidin-chiqiwatqan-altunlar-305.jpg 2010-Йили уйғур елидин қезивелинған алтун 10.517 Тонниға йәткән. 2011-Йили январ.
http://finance.ifeng.com

Мәлум болушичә уйғур аптоном районида 28 орунда алтун кан болуп, қезиливатқан алтун канлири 600 дин ашидикән. Игилишимизчә, бу алтун канлириниң бир қисми уйғур аптоном райони игидарчилиқида болғандин сирт, зор бир қисми хитай мәркизи һөкүмити һәм хитай өлкилиридин кәлгән хитай ширкәтлиригә қарашлиқ икән. Радиомиз зияритини қобул қилған уйғурларниң билдүрүшичә, уйғур вәтинидин қезиливатқан бу алтунлар райондин хитай өлкилиригә елип кетиливатқан башқа байлиқларға охшашла, бу земинниң әсли игилири болған уйғурларға һечқандақ иқтисади мәнпәәт елип кәлмәйла қалмастин, бәлки уйғурлар үчүн зор апәт елип кәлмәктә икән.

2007-Йилдин буян хитай дуня бойичә алтун қезивелишта 1-орунға өткән. Хәлқарада алтун баһасиниң өрлиши нәтиҗисидә, 2010-йили хитайда алтун баһаси 2009-йилдикидин 20% өскән болуп, бу уйғур аптоном районидин қезивелинидиған алтунниң көпийишигә түрткә болған. 2010-Йили уйғур елидин қезивелинған алтун миқдари 10.517 Тонниға йетип, қезивелинған алтун миқдари 60 йилдин буян тунҗи қетим 10 тоннидин ашқан.

Уйғур аптоном районлуқ рәңлик метал ширкитиниң өткән һәптидики мәлуматидин мәлум болушичә, 2010-йили йил ахириға қәдәр, райондики қезивелишқа болидиған алтун запас миқдари 170 тонна дәп мөлчәрлиниватқан болуп, чөчәк, алтай, ғулҗа, қумул қатарлиқ җайлардики алтунлар асаслиқ қезилиш обйекти қилинған.

Материяллардин мәлум болушичә, уйғур аптоном районида 28 орунда алтун кан болуп, қезиливатқан алтун канлири 600 дин ашидикән. Һалбуки, бу алтун канлириниң наһайити аз бир қисми уйғур аптоном районлуқ рәңлик метал ширкитиниң игидарчилиқида болғандин сирт, зор бир қисми биваситә һалда хитай мәркизи һөкүмитиниң башқурушидики алтун қезиш қораллиқ әтритигә һәм хитай өлкилиридин кәлгән хитай ширкәтлиригә қарашлиқ икән.

Хитай қораллиқ қисим алтун қезиш әтритиниң тор бекитидин мәлум болушичә, алтун қезиш қораллиқ әтрити дәп аталған бу қисим, 1976-йили хитай баш министири җу енләйниң вәсийити билән 1949-йили уйғур елигә қошун башлап кәлгән хитай генерали ваң җин тәрипидин 1978-йили қурулған. Хитай мәркизи һөкүмитигә биваситә қарашлиқ бу әтрәт 32 йилдин буян, уйғур елини асас қилған һалда, ички моңғул, гәнсу, хенән қатарлиқ җайлардики 325 кан районидин қезивелишқа болидиған 2269 тонна алтун кан мәнбәсини тапқан.

Чәтәлләрдики уйғур паалийәтчилиридин америкидики елшат һәсән әпәнди зияритимизни қобул қилип, хитай мәркизи һөкүмитигә биваситә қарашлиқ алтун қезиш қораллиқ әтрити тәрипидин бу йилларда қезивелинған алтунларниң хитай һөкүмитиниң мәнпәити үчүн ишлитиливатқанлиқини баян қилди.

2010-Йили уйғур елидин қезивелинған алтун миқдари 10 тоннидин ашқанлиқи һәққидики хәвәр өткән һәптә хитай хәвәр мәнбәлиридә елан қилинғандин кейин, йәрлик уйғурлар өз земинидин қезивелинған алтунлардин хушал болуш әмәс, әксичә барғанчә көп қезиливатқан алтунларниң райондики йәрлик хәлқ уйғурларға апәт елип келиватқанлиқини билдүрүшкән.

Қумулдики бир уйғурниң уйғурбиз тор бекити мухбириға билдүрүшичә, райондин қезиливатқан бу алтунлар бу земинниң игилири болған уйғурларға апәт болмақта икән. Бу киши өз баянида бу земиндин қезиливатқан алтунлар районниң екологийисини еғир дәриҗидә вәйран қиливатқанлиқини билдүрүп, хитай өлкилиригә тошулуватқан бу алтунларниң уйғурларға апәттин башқа нәрсә елип кәлмигәнликини билдүргән.

Елшат әпәнди, районда көпләп алтун қезиш җәрянида дәря-өстәңләрниң сүйи ишлитиливатқини үчүн, алтун чайқаш мәшғулати районниң ичимлик су мәнбәсини булғап, екологийилик муһитни еғир дәриҗидә вәйран қилип, райондики йәрлик хәлқ арисида һәр хил кесәлләрниң көпийишигә сәвәб болуватқанлиқини билдүрди.

Елшат әпәнди зияритимиз ахирида, коммунист хитай һөкүмити ишғалийитидин кейин, райондин һәссиләп қезиливатқан алтунларниң, худди уйғур елидин елип кетиливатқан, нефит, көмүр қатарлиқ кан байлиқлириға охшашла, бу земинниң игилири болған уйғурларға һечқандақ иқтисадий мәнпәәт елип кәлмәйла қалмастин, районниң екологийисини еғир дәриҗидә вәйран қилип, өз байлиқиға игә болалмиған уйғурларни “алтун тавақ көтүрүвалған тиләмчиләр” гә айландуруп қоюватқанлиқини тәкитлиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт