Уйғур вәтинидики мәктәпләрниң йәр тәврәшкә бәрдашлиқ бериш иқтидари зади қанчилик?

Хитай мәркизи ахбарат ториниң 4 - айниң 15 - күни елан қилған хәвиригә асасланғанда, 15 - април әтигән саәт 8 дин 55 минут өткәндә атуш шәһиридә 4 бал йәр тәвригән. Йәр тәврәш даириси шималий мирдиян 40.1, шәрқий мирдиян 76.5 Болған бу қетимқи йәр тәврәшниң чоңқурлуқ дәриҗиси 9 миң метирға йәткән. Һазирчә, атуштики бу йәр тәврәштин көрүлгән зиян тоғрисида мәлумат йоқ.
Мухбиримиз әкрәм
2010-04-20
Share
Xitay-Chingxey-Tibet-rayonida-yer-tewresh-305.jpg Сүрәт, 14‏ - април күни тибәтләрниң каңба қәбилилири йашайдиған кйгудо районида 7.1 Бал йәр тәврәш йүз берип 95% дин күп өй - мәктәп биналири өрүлгәндин кейинки көрүнүшләрдин бири.
Сүрәтни кйгудо районида йашайдиған чиңлин исимлик бир сүрәтчи киши тәминлигән.

Хитай тор бәтлиридә мәркизи ахбарат ториниң "шинҗаңдики мәктәпләрниң йәр тәврәшкә бәрдашлиқ бериш иқтидари қанчилик?" намлиқ хәвиридин нәқил елип көрситилишичә, хитайдики қурулушларниң сүпити 30 йиллиқ өмүргә аран бәрдашлиқ беридиған дәриҗидә болуп, уйғур вәтинидики қурулушлардин бунчилик үмидниму күтүш қейин икән.
 
Бу қетим чиңхәйдә йүз бәргән 7.1 Бал йәр тәврәштә һазирғичә 7001 дин артуқ кишиниң қазаға учриғанлиқи ейтилған. Әмма чилидә йүз бәргән 8.8 Бал йәр тәврәштә өлгән адәм сани аран 706 нәпәр болған. Әгәр бундақ еғир йәр тәврәш һадисиси уйғур диярида йүз бәрсә, қандақ ақивәтләр келип чиқиши мумкин?
 
Хәвәрдә, чәтәлләрдики йәр тәврәш бәлвағлириға җайлашқан дөләтләрниң һәрқандақ қурулушларни салғанда, йәр тәврәшкә тақабил туруш иқтидарини көздә тутудиғанлиқини, хитайда болса бурниниң учинила көрүп, көз алдидики мәнпәәткә қарап иш тутудиғанлиқини, уйғур вәтини юқири йәр тәврәш бәлвеғиға мәнсуп бир район болсиму, бу йәрдики мәктәпләрниң йәр тәврәшкә бәрдашлиқ бериш иқтидариниң интайин аҗизлиқини көрситип өткән.

Чиңхәйдә йәр тәврәштә өрүлгән биналар ичидә мәктәпләрниң салмиқи хелила юқири болуп, әгәр бундақ 7.1 Бал йәр тәврәш уйғур вәтинидә йүз бәргидәк болса, сақ мәктәп қалмайдиғанлиқидин бешарәтләр бәргән. Чилидә тәвригән 8.8 Бал вә йүшуда тәвригән 7.1 Бал йәр тәврәш билән атушта тәвригән 4 бал йәр тәврәшниң охшаш нәтиҗә беридиғанлиқини мисал қилип өткән.
 
Хитай һөкүмити узундин буян уйғур вәтинидә йәр тәврәшкә чидамлиқ өйләрни бәрпа қилиш қурулушиға ярдәм бериш шуарини товлап кәлгән болсиму, буниң һәқиқий әмәлийләшмигәнлики вә уйғур вәтинидики мәктәпләрниң хәтәр астида туруватқанлиқи, нарәсидә балиларниң һаятиниң һәрқачан өлүм тәһдитигә учраватқанлиқи мәзкур хәвәр арқилиқ испатланған.
 
Уйғур зиялиси абдурешит һаҗи керими әпәнди, өзиниң бир қурулуш инжинири болуш сүпити билән, болупму, уйғур вәтининиң җәнубий районлиридики қурулушларниң йәр тәврәшкә тақабил туруш иқтидариниң йоқ дейәрлик икәнликини яхши билидиғанлиқини тилға алди.
 
Абдурешит һаҗи керими әпәнди йәнә, уйғур мәктәплири билән хитай мәктәплири оттурисида зор пәрқ барлиқини, бу пәрқни хитайниң уйғурларға қарита йүргүзүватқан зулум сиясити кәлтүрүп чиқириватқанлиқини әскәртти.
 
Абдурешит һаҗи керими әпәндиниң билдүрүшичә, уйғур вәтинидә һелиму хам кесәк билән қурулған өйләр вә мәктәпләрниң сани көп болуп, алдинқи йилларда йүз бәргән йәр тәврәш апәтлиридә нурғунлиған уйғур оқуғучилар қазаға учриған, хитай һөкүмити болса бу саһәдики вәқәләрни изчил йошуруп кәлгән.
 
Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт