Норвегийилик уйғур әлқаидичи террорлуқ гуруһиға түркийидә қатнашқан

Америкиниң әң нопузлуқ нәшрият әпкарлиридин "вашингтон почтиси гезити" йәкшәнбә күни мақалә елан қилип, бу йил 7‏ - айда норвегийә бихәтәрлик даирилири тәрипидин қолға елинған норвегийилик уйғурлардин рашидин муһәммәт қатарлиқ 3 кишилик әлқаидә гуруһиниң һәрикитигә даир бәзи тәпсилатларни ашкарилиди.
Мухбиримиз әркин
2010.08.31
Alqayda-Norwigiye-Uyghur-305 Сүрәт, 2010 - йили 8 - ийул, норвегийә мәхпи сақчи башлиғи җәнни киристиансен ханимниң норвегийә бихәтәрлик даирилири тәрипидин қолға елинған норвегийилик уйғурлардин рашидин муһәммәт қатарлиқ 3 кишилик әлқаидә гуруһиниң тутулғанлиқини елан қиливатқан көрүнүш.
www.bbc.co.uk/news Дин елинди.

Мақалидә рашиддин муһәммәтниң Пакистанға берип, әлқаидә билән алақә қурғанлиқини, норвегийидә 3 кишилик әлқаидә гуруһи тәшкилләп, партлатқучи химийилик маддиларни сетивалғанлиқини билдүргән.

Мақалидә йәнә, рашиддин муһәммәтниң 2008‏ - йили күздә аяли билән түркийини зиярәт қилип, түркийидә әлқаидә алақичиси билән мунасивәт бағлиғанлиқини, рашиддин муһәммәт алақилашқан мәзкур әлқаидә алақичиси һазирға қәдәр қолға чүшмигән болсиму, лекин униң кимлики тәкшүргүчи хадимларға мәлум икәнликини язиду.

Мақалидә, америка вә норвегийә ахбарат хадимлириниң мәлуматидин нәқил кәлтүрүшичә, рашидин муһәммәт 2008‏ ‏ - 2009 арилиқидики қиш пәслидә түркийидин пакистанниң вәзиристан қәбилиләр районидики әлқаидә тәлим‏ - тәрбийә лагериға барған болуп, униң вәзиристанға берип турған мәзгили нюйорк вә манчестирдики партлитиш пилани билән мунасивәтлик шәхсләрниң вәзиристандики әлқаидә лагерида тәлим - тәрбийә алған вақти билән охшаш мәзгилгә тоғра келидикән. Лекин, даириләр уларниң өз ‏ - ара тонушмайдиғанлиқини вә бир лагерда турмиғанлиқини илгири сүргән.

Рашиддин муһәммәтниң әлқаидә билән болған мунасивити униң оттура дәриҗилик әлқаидә мәсуллири билән елип барған елхәт алақисидин ашкарилиниду. "Рашиддин муһәммәт 2009‏ - йили 6‏ - айда норвегийигә қайтиштин сәл бурун пакистанниң пишавур шәһиридики оттура дәриҗилик бир әлқаидә паалийәтчисиниң G - mail дики елхәт адресиға хәт язған болуп, рашиддинниң әхмәт исимлик пишавердики мәзкур әлқаидә паалийәтчиси билән хәт алақә қилиши америка ахбарат органлириниң диққитини қозғиған иди.

"Вашингтон почтиси гезити "ниң ашкарилишичә, әхмәт америка ахбарат органлириниң тәқиби астидики шәхс болуп, у рашиддин билән алақә қилипла қалмай, йәнә нюйорк вә манчестирдики партлитиш гурупписи билән Yahoo да хәт алақиси қилатти. Бу мунасивәт билән әхмәтниң елхәт алақиси аллибурун америка ахбарат органлириниң тәқиби астиға елинған иди. Америка рашиддин муһәммәтниң әхмәт билән болған алақисидин норвегийә даирилирини дәрһал хәвәрдар қилған болуп, норвегийә һөкүмити рашиддин 2009‏ - йили 6‏ - айда түркийидин норвегийигә қайтип кәлгән замат униң һәрикитини тәқип қилишқа башлиған.

Норвегийә бихәтәрлик органлири рашиддиниң һәрикитини бир йилдәк тәқип қилғандин кейин, у бу йил 7‏ - айда рәсмий қолға елинған. Норвегийә йеқинқи йиллардин бери уйғур мусапирлириға бир қәдәр кәңчилик билән муамилә қилип, уларни қойниға елишта анчә иккиләнмәй келиватқан явропа әллириниң бири иди. Бир норвегийә пуқрасиниң болупму, норвегийә вәтәндашлиқи берилгән бир уйғур сияси мусапирниң әлқаидигә әза болуп, норвегийидә партлитиш елип беришни пиланлаш билән әйиблиниши уйғурларни чөчүтүпла қалмай, ғәрб мәтбуатлирида зор ғулғула пәйда қилған иди.

Бу җәһәттики вәзийәтниң тәрәққиятини йеқиндин тәқип қилип келиватқан америкидики уйғур сияси паалийәтчи илшат һәсән әпәнди, бу вәқә чәтәлдики уйғур һәрикитиниң омуми вәзийитигә чоң тәсир көрсәтмәйду, дәп қарайдиғанлиқини билдүрсиму, лекин буниң мәлум даиридики сәлбий тәсирини чәткә қақмайдиғанлиқини билдүрди.

Америка вә норвегийилик даириләр рашиддин гурупписи нюйорк йәр асти пойизи вә манчестирдики сода базирини партлитиш пилани билән мунасивәтлик, бу 3 партлитиш пилани әлқаидиниң ташқи оператсийә ишлириға мәсул юқири дәриҗилик хадими әл сомали тәрипидин пиланланған болуши мумкин, дәп қарайдикән. Әл сомали 2009‏ - йили 1‏ - айда америка мәркизи ахбарат идариси пиланлиған бомбардиманда өлтүрүлгән иди. Әнглийә һөкүмити 2009‏ - йили 4‏ - айда манчестирдики сода базирини партлатмақчи болған 12 кишини қолға алған. Шу йили америка һөкүмити йәнә нюйорк йәр асти пойизини партлатмақчи болған нәҗибулла зази қатарлиқларни тутқун қилди.

Лекин, рашиддиниң шу йили 6 - айдин башлап, норвегийә бихәтәрлик органлириниң өзини тәқип астиға алғанлиқидин хәвири йоқ иди. У норвегийигә қайтип келип, пешавердики әхмәт исимлик әлқаидә паалийәтчиси билән алақилашқан. "Вашингтон почтиси гезити" дики мақалидә рашиддинниң әхмәткә елхәт йоллап, "қәрзини"қайтурушқа вәдә қилғанлиқини язиду. Мәзкур мақалидә әскәртишичә, даириләр бу сөзниң улар оттурисидики ишарәт бәлгиси болуп, буниң бомба ясашқа керәклик қолланмиға һаҗити чүшкәнликини билдүридиғанлиқини илгири сүргән.

Рашиддин муһәммәт норвегийидики уйғурларға, бу дөләттики уйғур җәмийитигә арилашмайдиған, уларға шүбһә билән қарайдиған һәм йәккә - йиганә паалийәт қилидиған қоюқ диндар кишилики билән тонуштур. Америкидики уйғур сияси паалийәтчи илшат һәсән әпәнди, рашиддин муһәммәтниң вәқәси ғәрб әллиридики уйғур җәмийитиниң сиртида қалған диний тиндинсийәси күчлүк кишиләрни уйғур җәмийити ичигә җәлп қилишниң қанчилик муһим икәнликини көрситиду, дәйду. Рашиддин муһәммәт норвегийигә қайтип келип, кона достлирини издәйду. У кона достлиридин дәйвид якупсен исимлик бир өзбек яш вә шаван сәид буҗак исимлик бир курд билән мунасивәт қуруп, улар билән бир гуруппа тәшкиллигән.

"Вашингтон почтиси гезити" дики мақалидә, рашиддинниң уларни бомба ясашқа керәклик материялларни сетивелишқа буйруғанлиқини илгири сүргән. Норвегийилик сақчилар бу йил 7‏ - айда шаван сәид буҗакниң осло әтрапидики бина өйини ахтуруп, қазнақтики һидроген пероксид қатарлиқ бомба ясашқа керәклик материялларни қолға чүшүргән иди. Шаван сәид буҗак рашиддинниң йолйоруқини иҗра қилип, ослодики бир дориханиға һидроген проксед сетивалмақчи болуп барған. Лекин сақчилар алдинала орунлаштуруш елип берип, униңға сахта һинроген проксед сетип бәргән.

Улар қолға елинғандин кейин, рашиддин химийилик маддиларниң бомба ясашқа ишлитилмәкчи болғанлиқини рәт қилип, бу буюмларни турмуштики қанунлуқ ишларға ишлитишкә сетивалғанлиқини илгири сүргән. "Вашингтон почтиси" дики мақалидә гәрчә рашиддин вә униң һәмраһлири химийилик буюмларни сетивелип сақлиған болсиму, лекин уларниң бомба ясаш басқучиға өтмигәнликини һәм партлатмақчи болған нишанни таллап болмиғанлиқини билдүргән.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.