Xitayning Uyghur élide élip bériwatqan “Tereqqiyat” liri barliq mesililerni hel qilalamdu?

Nur bekri, iqtisadiy tereqqiyat bilen muqimliqni oxshashla ching tutush, xitay hökümiti tapshurghan eng muhim tarixiy wezipe ikenlikini tekitlidi.
Muxbirimiz gülchéhre
2011.03.03
Dr-Erkin-Sidik-Girmaniyide-305 Erkin sidiq ependi 6 - ayning 13 - küni " xelqara optika ilmiy tetqiqat yighini"da doklat bérish üchün gérmaniyining myunxén shehirige kelgen bolup, sürette, u, 6 - ayning 14 - küni miyunxéndiki bir bölük uyghur jamaitige öz netijiliridin melumat bériwatqan körünüsh.
RFA Photo / Ekrem

Xitay hökümitining Uyghur élige békitken aptonom rayon re'isi nur bekri, shinxu'a agéntliqining ziyaritini qobul qilip, tereqqiyat-Uyghur élidiki barliq mesililerni hel qilishning achquchi dep körsetti we iqtisadiy tereqqiyat bilen muqimliqni oxshashla ching tutushning xitay hökümiti tapshurghan eng muhim tarixiy wezipe ikenlikini tekitlidi shundaqla Uyghur élide élip bériliwatqan atalmish tereqqiyat pilanliri xelq turmushini yaxshilashni meqset qilidu dédi, emma chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchiliri we Uyghur ziyaliyliri nur bekrining bayanlirigha pütünley bashqiche tebir béridu. Bu heqte Uyghur pa'aliyetchiliridin memet toxti we chet'eldiki közge körün'gen Uyghur ziyaliyliridin erkin sidiq ependiler bilen söhbet élip barduq.

“Tereqqiyat Uyghur élidiki barliq mesililerni hel qilishning achquchi” bu Uyghur aptonom rayoni re'isi nur bekrining shinxu'a agéntliqigha bergen bayani. Shinxu'a agéntliqi we xitay hökümitining Uyghur élidin tarqitidighan axbarat uchur wasitilirining-3 martta tarqatqan xewerlirige qarighanda, nur bekri yene “Tereqqiyat eng aldinqi xizmet, muqimliq eng aldinqi wezipe” dégen. U yene, xitay hökümitining Uyghur élige qaratqan 12-besh yilliq istratégiyilik pilan boyiche 2015‏-yilida Uyghur élining omumiy ishlepchiqirish qimmitini dölet ölchimi bilen oxshash derijige yetküzüshni ishqa ashurush üchün, aldi bilen pen téxnikida bösüsh yaritish, ikkinchidin iqtisadiy tereqqiyatni özgertish, xelq turmushini yaxshilashni aldinqi orun'gha qoyush, tötinchidin yenimu zor küch bilen Uyghur éli bayliq menbelirini échish, beshinchidin jem'iyet amanliqi we siyasiy muqimliqni dawamliq qoghdash kéreklikini tekitligen.

Nur bekri xitay axbaratlirida élan qilghan bu bayanlirining axirida yene, xitay hökümitining Uyghur élide “Tereqqiyat”namida élip bériwatqan barliq istratégiyilirining meqsiti heqqide toxtilip “Tereqqiyatning tüp meqsiti xelq turmushini yaxshilash” dep tekitligen. Nur bekrining bayanliri Uyghurlarda qarshi inkaslar peyda qilmaqta. Bolupmu chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchiliri we bir qisim ziyaliylar xitay hökümitining Uyghur élige qaratqan tereqqiyat istratégiyisining emeliyette pütünley bashqiche meqsette élip bériliwatqanliqini, atalmish tereqqiyattin behirliniwatqanlarning Uyghur xelqi emes, yenila xitay köchmenliri ikenlikini, shundaqla noqul haldiki xitay siyasiti boyiche élip bériliwatqan tereqqiyatlarning Uyghur élide mewjut barliq mesililerning achquchi bolalmaydighanliqini körsetmekte.

Undaqta, nur bekri éytqandek tereqqiyat Uyghur élidiki barliq mesililerning achquchi bolalamdu? bu mesile toghrisida közge körün'gen Uyghur alimi erkin sidiq ependining köz qarashlirini igiliduq.

Undaqta, Uyghur élide mewjut mesililerning esli achquchi néme? buninggha Uyghur pa'aliyetchiliridin dunya Uyghur qurultiyining yawropa parlaméntidiki alaqileshküchisi memet toxti ependi oz köz qarashlirini otturigha qoydi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.