Özbék tarixchi: ruslar Uyghur we özbéklerni ikki xelqqe ayriwetti (1)

Özbékistan penler akadémiyisi sherqshunasliq institutining tarix tetqiqatchisi kubatin endréy ependi, tarixta Uyghurlar bilen özbéklerning bir xelq ikenlikini, tarixta Uyghur we özbékler özlirini bir xelq dep qaraydighanliqini, Uyghur, özbék dégen atalghuni teleppuz qilmastin, enjanliq, tashkentlik, qeshqerliq, turpanliq dep atishidighanliqini, 1924 - yillarda ruslar bu xelqni ikkige ayrip, enjan we perghane tereptikilerni özbék, sherqiy türkistan tereptikilerni Uyghur dep ikki xelqqe ayriwetkenlikini otturigha qoydi we Uyghur, özbék tillirini ikki til emes, ikki shiwe déyishke bolidu, dédi.
Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2012-12-25
Share
buxara-medris-305.jpg Özbék we Uyghur xeliqliri küchlük diniy, örp-adet we til ortaqliqigha ége. Sürette buxara shehridiki bir medris.
AFP


Özbékistan penler akadémiyisi sherqshunasliq institutining tarix tetqiqatchisi kubatin endréy ependi bilen Uyghur, özbék xelqlirining tarixi munasiwetliri we kélip chiqish menbeliri shundaqla bu ikki atalghuning qachan peyda bolghanliqi, Uyghur, özbék qérindashliq munasiwetler buningdin kéyin qandaq bolushi kérekliki toghrisida söhbet élip barduq.

Kubatin endréy ependi, manju ipmiraturluqi sherqiy türkistanni ishghal qiliwalghan dewirde 300 ming etrapida Uyghurning qoqent xanliqigha köchüp barghanliqini, 1960 - yili xitay sherqiy türkistanda atalmish medeniyet inqilabi élip barghanda yene nurghun Uyghurlarning tashkentke köchüp barghanliqini, shu Uyghurlarning hazirmu tashkentte bir qanche orunda qeshqer dégen'ge oxshash mehellilerni qurup yashawatqanliqini, xoten meschiti dégen'ge oxshash meschit barliqini, Uyghurlardin köp ziyaliylarning mewjutluqini, özbékistan penler akadémiyisige oxshash tetqiqat orunlirida köpligen Uyghurlarning ishleydighanliqini we Uyghur, özbéklerning ortaq tarixlirini tetqiq qilidighanliqini bildürdi.

Kubatin endréy ependi Uyghurlarning medeniyetlik, qimmetlik tarixqa ige xelq ikenlikini, özining Uyghurlargha hörmet bilen qaraydighanliqini, eyni zamanda ruslar özbéklerning tilini yoqitish üchün 70 yil rusche ögetken'ge oxshash, hazir xitay Uyghurlarning tilini yoq qilish üchün shundaq xitayche ögitiwatqanliqini, bu bir qebih ish ikenlikini Uyghurlarmu öz ana tili we medeniyiti bilen yashash hoquqi bar xelq ikenlikini ipadilidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet