Уйғурларниң иқтисадий турмушиниң яхшилиниши, уйғур ели вәзийитиниң муқимлиқиға қандақ тәсир көрситиду?

Хитай иҗтимаий пәнләр тәтқиқат орни түнүгүн хитайниң қанун түзүм вәзийити һәққидә көкташлиқ китаб елан қилған. Китабта көрситилишичә, өткән йили хитайда җәмийәт бихәтәрликигә аит делолар 9 милйон 900 миң қетим йүз берип, алдинқи йилдикидин сан җәһәттин 20% өрлигән; җинайи ишлар делолириниң сани болса 5 милйон 300миңға йетип, 9% өрлигән.
Мухбиримиз шоһрәт һошур
2010.02.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Xitay-qanun-koktashliq-kitawi-2010-305.jpg Сүрәт, хитай иҗтимаий пәнләр тәтқиқат орни түнүгүн елан қилған хитайниң қанун түзүм вәзийити һәққидики көкташлиқ китабниң муқава көрүнүши.
http://regera.fyfz.cn Дин елинди.

Көкташлиқ китабта Җинайәт шәкиллири ичидә йәнә зораванлиқ җинайити, бузғунчилиқ җинайити, қара гуруһ җинайити вә колликтип вәқә туғдуруш җинайәтлириниң тез көпийиватқанлиқи көрситилгән. Көкташлиқ китаб хитайда 2010 ‏- йил ичидә техиму көп җинайәтләр садир болуш еһтималлиқини оттуриға қоюп, хитай һөкүмитини хәлқ турмушини яхшилашқа вә зиддийәтләрни пәсәйтишкә чақирған.

Мәзкур китап елан қилинғандин кейин, хитай ичи-сиртидики мустәқил көзәткүчиләрниң диққитини тартмақта вә көкташлиқ китаб һәққидә пикир-мулаһизиләр оттуриға қоюлмақта.

Хитай мулаһизичиләр асаслиқи, хитай һөкүмитини сиясий ислаһат елип бармай туруп, җәмийәт бихәтәрликигә капаләтлик қилғили болмайдиғанлиқини оттуриға қоймақта. Бүгүн хитайчә б б с да пикир баян қилған профессор диң шүеляң, хитайниң җинайи ишларға зәрбә бериштә қаттиқ болушқа тегишлик делоларда юмшақ, юмшақ болушқа тегишлик делоларда қаттиқ җаза қоллиниватқанлиқини билдүргән. Диң шүеляң, хитай һөкүмити елип бериватқан қаттиқ зәрбә бериш, сериқ буюмларни тазилаш қатарлиқ һәрикәтләрниң мәсилини йилтизидин һәл қилиш әмәс, пәқәт вақитлиқ пәсәйтиш роли ойнаватқанлиқини көрсәткән. Диң шүеляң хоңкоң пән-техника университетиниң профессори болуп, у хитай һөкүмитиниң бәзи мәсилиләрни растинла һәл қилиш нийити болсиму, әмәлийләштүрүштә чарисиз қеливатқанлиқини, мәсилән, хитайниң хиянәтчиликкә қарши турушта сәмимий икәнликини, әмма дөләтниң сиясий түзүминиң хиянәтчиләрни җазалашта аҗизлиқ қиливатқанлиқини тәкитлигән.

Бүгүн йәнә хитайчә бүйүк ира торидиму хитайдики әң чоң җинайәтчиләр гуруһи ким дегән темида бир мулаһизә оттуриға қоюлған. Мулаһизидә көрситилишичә, 1999 ‏- вә 2003 ‏- йили арисида нормал пуқралардин һәр 400 киши арисида бир киши җинайәт үткүзгән, дөләт хизмәтчилири арисида һәр 200 кишидин бирси, әдлийә хизмәтчилири арисидин һәр 75 киши ичидин бирси дело садир қилған.

Бу мәлуматлар хитай алий сотиниң 2003 ‏-йиллиқ доклатдин нәқил елинған болуп, мулаһизидә хитай һөкүмити җәмийәтни түзәш үчүн алди билән өзини түзиши керәкликини, һөкүмәт өзини ислаһ қилмай туруп җәмийәтни оңшиялмайдиғанлиқини көрсәткән.

Уйғур көзәткүчиләрниң мәзкур тәклипкә қарита чүшиниши йәнә башқичә. Уйғур зиялиси аблимит әпәнди хитай һакимийити астида уйғурларниң иқтисадий турмушида илгириләш болушиға пүтүнләй үмидсиз қариғучилардиндур. У бу нуқтида, ваң лечүәнниң "3 хил күчләргә қарши күрәш һаят - маматлиқ күрәштур" дегән сөзини әсләп өтиду.

Аблимит әпәнди, уйғурларниң хәлқ турмушида қисмән өзгиришләр болғанлиқини, әмма буни тәрәққият дейишкә болмайдиғанлиқини, әгәр хитай миллити вә қошна әлләрниң турмуш сәвийисигә селиштурса, уйғур турмушида зор чекиниш болғанлиқини оттуриға қойди.
 
Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт