'Хитай мәсилини һәл қилмақчи болса, ваң лечуәнни сотлиши керәк'

'Америка авази' ниң баян қилишичә, бүгүн 9‏ - айниң 4 - күни үрүмчи вақти кәч саәт 2 дин башлап үрүмчидә йәнә миңлиған көчмән хитай өз һөкүмитидин бихәтәрлик тәләп қилип кочиларға чиқип намайиш қилди.
Мухбиримиз вәли
2009.09.04
Urumqide-xitay-namayishi-ewijke-chiqti-305.jpg Сүрәттә, 4 - сентәбир күни, хитай қораллиқ сақчилири кочиларни тосақлар билән тосуп, намайишчиларға тақабил туруш үчүн һәрикәт қиливатқан көрүнүш.
AFP Photo

Хитайниң қораллиқ қисимлири кучиларда тәртип сақлиди. Нәқ мәйданни зиярәт қиливатқан хоңкоң мухбирлирини уруп тутуп кәтти.

Көчмән хитайлар намайишта 'йоқалсун ваң лечуән ' дәп шуар товлиди

Б б с ниң хәвәр қилишичә, көчмән хитайлар намайишта 'йоқалсун ваң лечуән ' дәп шуар товлиди. Бәзи хитайлар йәнәа, б б с тор бетигә 'шинҗаңда әзәлдин уйғурларниң дөлити болмиған', 'аптоном районни әмәлди қалдуруп өлкә қуруш керәк' дәп тәшәббус язди.

Мең җәнҗу йиңнә санҗип һуҗум қилғучиларни 'миллий бөлгүнчиләр 'дәп җакарлиди

Мәркизи агентлиқиниң баян қилишичә, үрүмчидә бир нәччә күндин буян намайиш тохтимиғандин кейин, хитай җамаәт хәвпсизлик министири мең җәнҗу бүгүн үрүмчигә келип, 'муқимлиқ һәммини бесип чүшидиған вәзипә' дәп җакарлап, 'муқимлиқни сақлаш'қа өзи бивастә қоманданлиқ қилишқа башлиди. Йиңнә санҗип һуҗум қилғучиларни 'миллий бөлгүнчиләр 'дәп җакарлиди.

Хитай үрүмчидә йиңнә һуҗумиға учриған адәмләрдин 5 киши өлди, 14 адәм яриланди, дәп җакарлиди

Франсийә агентлиқиниң баян қилишичә, хитай бүгүн үрүмчидә йиңнә һуҗумиға учриған адәмләрдин 5 киши өлди, 14 адәм яриланди, дәп җакарлиди. 'Бошүн тор гезити'ниң хәвәр қилишичә, бүгүнгә қәдәр үрүмчидә йиңнә санҗип паракәндичилик салған' дегән нам билән тутулған җинайәт ` гумандарлириниң сани 21 гә йәтти.
Sherqi-Turkistan-Urumqi-Xeritisi-305.jpg
Уйғур дийариниң хәритиси.
RFA

Дилшат ришит: хитай һөкүмити әгәр мәсилини һәл қилмақчи болса, алди билән ваң лечуәнни сотлаш керәк

Дуня уйғур қуралтейиниң баянатчиси дилшат ришитниң қаришичә, һазир үзүмчи вәзийити наһайити кәскин, хитайларниң һазир кочиларға чиқип намайиш қиливатқанлиқи, хитай һөкүмитиниң уйғур юртлириға хитайдин көчмән йөткәш арқилиқ муқимлиқни сақлаш сияситиниң тамамән әмәлгә ашмиғанлиқини билдүриду. Бүгүн хитай җамаәт хәвпсизлик министири мең җәнҗу үрүмчигә келип қилған сөзидин қариғанда, у йәнила үрүмчигә мәсилини һәл қилғили кәлмигән, бәлки пәқәт өзиниң қораллиқ күчлиридин пайдилинип бу районда өзиниң муқимлиқини сақлаш үчүн кәлгән. У йәнила әмәлий һәрикити арқилиқ уйғурларниң намайиши билән хитайларниң намайишиға икки хил өлчәм қоллиниватиду.

Дилшат ришитниң қаришичә, хитай һөкүмити әгәр мәсилини һәл қилмақчи болса, алди билән ваң лечуәнни сотлаш керәк вә рабийә ханим билән сиясий сөһбәт өткүзүши керәк.

Йиңнә һуҗуми дегән мәсилини хәлқара тәшкилатлар тәкшүрүп ениқлиши керәк

Дилшат ришитниң қаришичә, гәрчә үрүмчидә йиңнә һуҗумиға учриғанлиқини инкас қилғанлар уйғурлар болсиму, мәсилән 19‏ - мәктәптә уйғур балилири йиңнә һуҗумиға учриған болсиму, әмма хитайлар 'уйғурла бизгә йиңнә санҗиди' дәп намайиш қиливатиду. Хитай учур вастилири бу вәқәни әйнән инкас қилмайватиду, бу мәсилини чуқум хәлқара тәшкилатлар тәкшүрүп ениқлиши керәк.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.