Хитай демократчилириниң 2008 чақириқнамиси һәққидә

Мушу айниң бешида, хитайдики бир түркүм мәшһур зиялийлар, адвокатлар вә кишилик һоқуқ паалийәтчилири бирликтә , хитайниң демократийилишишини оттуриға қойған бир чақириқнамә елан қилған иди.
Мухбиримиз шөһрәт һошур
2008-12-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Бу чақириқнамә һазирға қәдәр 2008 хартийиси, 2008 низамнамиси, 2008 чақириқи дегән намларда атилип кәлмәктә. Чақириқнамигә дәсләптә 300 киши имза қойған болуп, нөвәттә имза қойғучиларниң сани 5000дин ашқан.

Чақириқнамә 3 бөлүмдин тәшкилләнгән болуп, биринчи бөлүмидә хитайниң йеқинқи йүз йиллиқ сияси тарихидики демократийә , әркинлик күрәшлири вә тәҗрибә савақлар, иккинчи бөлүмидә болса, арзу қилиниватқан йеңи сиясий түзүлминиң асасий принсиплири; үчинчи қисмида болса, сиясий түзүлмә ислаһати үчүн дәрһал бесишқа тегишлик қәдәмләр баян қилинған.

Чақириқнамида, дөләтни башқуруштики 6 асасий принсип оттуриға қоюлған, булар, әркинлик, инсан һәқлири, баравәрлик, җумһурийәтчилик, демократийә вә қанунийлиқтин ибарәттур.

Чақириқнамидики асаслиқ тәшәббуслар, йеңи асасий қанун бәрпа қилиш, үч хил һоқуқни айриш, демократик сайлам арқилиқ хәлқ ирадисигә вәкиллик қилидиған парламентни қуруп чиқиш , әдлийә орунлирини мустәқил қилиш; армийини партийигә бойсунидиған әмәс , асасий қанунға бойсунидиған қилиш , федерал җумһурийәт қуруш арқилиқ етник вә йәрлик мәсилиләрни һәл қилиш қатарлиқлардур. Чақириқнамида дәрһал бесилидиған қәдәмләр сүпитидә, алди билән 4 ‏ - июн тйәнәнмен вәқәсигә қайтидин баһа бериш, барлиқ сиясий тутқунларни қоюп бериш вә уларға төләм төләш, ахбарат әркинликини қоюп берип, охшимиған пикир, охшимиған қарашларға сорун бериш, аммивий тәшкилатларни, диний паалийәт сорунлирини, диний паалийәтчиләрни һөкүмәтниң тәстиқидин өткүзүш түзүмини бикар қилиш; охшимиған қараштики кишиләрниң тәшкилатларға уюшуши, партийә қуруши вә һакимийәткә иштирак қилишиға йол ечиш; наһийә, шәһәр вә өлкә дәриҗилик сайлам комитетлирини тәсис қилиш, һөкүмәтни хәлқ қуруш, хәлқ башқуруш вә хәлқ үчүн хизмәт қилдуруш.

Чақириқнаминиң етник вә йәрлик мәсилиләргә алақидар қисми конкрет баян қилинмиған; бу қисимда хоңкоң вә макавда нөвәттә мәвҗут болған әркинликни давамлаштуруш, тәйвән мәсилисини демократийә вә әркинликкә капаләтлик қилип , мурәссә йоли билән һәл қилиш, аз санлиқ милләтләр районидики мәсилиләрдә ақиланә болуп, барлиқ етник вә диний гуруппиларни мәмнун қилиш тәшәббус қилинған.

Нөвәттә мәзкур чақириқнамигә имза қойғучиларниң сани һөкүмәт вә дөләт ичи - сиртида болуп көпийип бармақта. Буниң билән хитай ичидә тәсири зораймақта.

Бүгүн чех җумһурийитиниң сабиқ президенти, Vaclev Havel баянат елан қилип, хитай һөкүмитини сабиқ чехословакийә һөкүмитидин дәрс елишқа вә 2008 чақириқнамисигә қулақ селишқа чақирди.

Хитай демократлириниң 2008 чақириқнамиси, сабиқ чехословакийәдә 1977 ‏ - йили елан қилинған 77 чақириқнамисини үлгә алған. Чехословакийәдә елан қилинған 77 чақириқнамиси, чехословакийиниң демократийилишиши вә бөлүнүшигә сәвәб болған иди.

Бүгүн 2008 чақириқнамисиниң лайиһилигүчиси лю шавбониң бешиға кәлгән күнләр әйни вақит 77 чақириқнамисини лайиһилигән сабиқ президент Vaclev Havel ниңму бешиға кәлгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт