Xitay 1-öktebir bayrimi mezgilide bixeterlik tedbirlirini kücheytti

Xitayning 1-öktebir dölet bayrimi küni bixeterlik tedbirliri kücheytildi. Chet'ellerdiki xitay démokratlirining tor béketliridin melum bolushiche, béyjing qatarliq sheherlerde qattiq bixeterlik tedbirliri élin'ghan bolup, erzdarlarning tyen'enmin meydanigha toplinishigha ruxset qilinmighan.
Muxbirimiz méhriban
2012.10.01
Xitay-dolet-bayrimi-305.jpg Süret, xitayning dölet bayrimi harpa künide tiyen enmén meydanidiki teyyarliqtin bir körünüsh.
AFP Photo

Radi'omiz igiligen bashqa uchurlardin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayon da'irilirimu jaylargha uqturush chüshürüp, bayram mezgilide mektep, idare-organlarda mexsus nöwetchi xadimlarni orunlashturghan. Qatnash tügünliride tekshürüsh kücheytilip, bashqa yurtlardin kelgenlerdin 24 sa'et ichide tizimlitish telep qilin'ghan.

Igiligen uchurlardin melum bolushiche, xitayning 1-öktebir dölet bayrimi mezgilide xitay ölkiliridiki herqaysi sheherlerde, éghir qatnash qistangchiliqi yüz bergendin bashqa, bixeterlik tedbirlirimu alahide kücheytilgen. Bolupmu béyjing shehiride qattiq bixeterlik tedbirliri élinip, erzdarlar hem kishilik hoquq aktipliri nuqtiliq tekshürüsh obyékti qilin'ghan.

Chet'ellerdiki yéngi ira tor békitining bügünki xewiridin melum bolushiche, béyjing da'iriliri texminen 20 ming neper qoralliq saqchi ajritip béyjing shehiride 2-derijilik bixeterlik tedbirliri alghan. Béyjingdiki xénenlik bir erzdar yéngi ira géziti muxbirigha béyjing weziyitini teswirlep, 2012-yilliq dölet bayrimi mezgilining u erz üchün béyjinggha kelgen 3 yildin buyanqi tyen'enmin meydanigha saqchilar eng köp toplan'ghan bir yil ikenlikini bildürgen. Shangxeylik jing famililik ayal erzdar béyjing weziyiti heqqide toxtilip, “Hazir béyjing bekla jiddiyliship ketti, béyjing jenubiy wogzalida adettiki saqchilar, alahide saqchilar, qoralliq saqchilar hemmisila bar, saqchi aptomobilliri qatar tizilip turidu. Ajayip sürlük bu weziyet xuddi hökümet bilen xelq urush qilidighandek haletni köz aldimizgha keltüridu” dégen.

Radi'omiz igiligen uchurlardin melum bolushiche, bu yil 7-ay mezgilidin bashlap béyjingdin qayturup kétilgen Uyghur erzdarlarning beziliri öktebir bayrimi mezgilidimu héchqandaq sot hökümi bolmighan halette, öz yurtlirida qamaqliq halette turghan. Oghlining xun dewasi üchün béyjinggha birqanche qétim bérip, uzun yil erzini dawamlashturghan ghazi aka 7-ay mezgilide béyjingdin mejburiy qayturup kélin'gen. Ghazi aka a'ilisige téléfon qilghinimizda uning perzentliri ghazi akining hélimu solaqliq ikenlikini bildürdi.

Uyghur élining herqaysi jayliridin radi'omiz ziyaritini qobul qilghan Uyghurlar xitayning 18-qurultay harpisi hem 1-öktebir dölet bixeterlik tedbirlirining yenimu kücheytilgenlikini bildürdi.

Xotendin téléfonimizni alghan bir oqughuchi, oqughuchilar bir heptilik dep élishqa qoyup bérilgen bolsimu, emma oqutquchilarning muqimliq xizmiti üchün nöwetchilikke qoyulghanliqini bildürdi. Bu oqughuchi yene öz nahiyisidiki weziyet heqqide toxtilip, ularning nahiyiside sirttin kelgenler hemde saqal qoyghan, uzun könglek kiygenlerning nuqtiliq tekshürüsh obyékti ikenlikini bildürdi.

Uyghur élining herqaysi wilayet, nahiyiliridiki qatnash tügünliride tekshürüsh kücheytilip, bashqa yurtlardin kelgenlerni melum qilish, tughqan yoqlashqa kelgenler 24 sa'et ichide shu jaydiki saqchixanigha bérip özini tizimlitish telep qilin'ghan. Bu heqte toxtalghan bir xanim öz yézisida mexsus mehelle bashliqi tüzümi yolgha qoyulup, ularning sirttin kelgenlerni melum qilish wezipisini öteydighanliqini bildürdi.

Xitayning dölet bayrimi mezgilide Uyghur élining herqaysi wilayet, nahiyiliridiki saqchixanilardimu 24 sa'et nöwetchilik qilish orunlashturulup, qattiq bixeterlik tedbirliri élin'ghan. Kéchilik nöwetchilikte turuwatqanliqini bildürgen bir saqchi dölet bayrimi mezgilide weziyetning téximu chingayghanliqini bildürdi.

Yéqinidin buyan xitay weziyitide yüz bériwatqan bu xil jiddiylik xelq'ara metbu'atlarning diqqitini qozghighan. Metbu'atlar xitay weziyitini közetküchilerning sözini neqil élip, “Xitay hökümitining 2012-yilliq öktebir bayrimi mezgilide bixeterlik tedbirlirini yillardikidin kücheytishi, bu yil 11-ay mezgilide échilish qarar qilin'ghan 18-qurultay harpisida yüz bérish éhtimali bolghan herqandaq bir naraziliq herikitining aldini élish üchün” ikenlikini ilgiri sürmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.