Хитайниң наразилиқи далай ламаниң америка зияритини тосуп қалалмиди

Хитай, америка президенти барак обаманиң далай лама билән көрүшүшгә қаттиқ наразилиқ билдүргән болсиму, әмма ақсарайниң баянатчиси сәйшәнбә күни, америка президенти барак обаманиң, тибәтниң диний даһиси далай лама билән учришиш пиланиниң өзгәрмәйдиғанлиқини билдүрди.
Мухбиримиз әқидә
2010-02-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәт, 6 - өктәбир, далай ламаниң америка парламент бинасида том лантос кишилик һоқуқ мукапатиға еришкәнлик көрүнүшлиридин бири.
Сүрәт, 6 - өктәбир, далай ламаниң америка парламент бинасида том лантос кишилик һоқуқ мукапатиға еришкәнлик көрүнүшлиридин бири.
Photo: RFA

Хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси ма җавшү мухбирларни күтивилиш йиғинида, америка дөләт рәһбәрлириниң һәр қандақ салаһийәт вә һәр қандақ бир шәкилдә далай лама билән мунасивәт бағлишиға, хитай тәрәпниң очуқ вә қәтий һалда наразилиқ билдүридиғанлиқини ейтип мундақ дегән" :өткән йили 11 ‏- айда президент обама хитайни зиярәт қилған вақитта, икки дөләт рәһбәрлири тибәт мәсилиси тоғрисида мәхсус сөһбәт елип барған шуниңдәк җуңго тәрәп рәһбири, һәр қандақ бир дөләт рәһбири яки һөкүмәт хадимлири далай лама билән учрашқанда мәйдани ениқ болуши, америка тибәт бөлгүнчилириниң, америка туприқида җуңгоға қарши бөлгүнчилик паалийәтлири елип беришиға рухсәт қилмаслиқи, болупму америкиниң тибәт мәсилисини сәзгүр бир мәсилә қатарида салмақлиқ билән бир тәрәп қилип, хитай билән америка мунасивитигә зиян елип келишиниң алдини елиши керәк".

Хитай ташқи ишлар баянатчисиниң сөзлиридин кейин, ақсарайниң баянатчиси билл буртун мухбирларниң соаллириға җаваб қайтуруп, президент обаманиң өткән йили хитайни зиярәт қилғанда хитай рәһбәрлиригә өзиниң далай лама билән көрүшидиғанлиқини ениқ шәрһилигәнликини, обаманиң әслидики бу қариниң һәргиз өзгәрмигәнликини билдүргән.

Франсийә агентлиқи баянатчи буртунниң сөзини нәқил кәлтүрүп мундақ дәйду: "далай лама хәлқарада һөрмәткә сазавәр болуп келиватқан диний вә мәдәнийәт даһий, президент обама дәл далай ламаниң шу хил салаһийәтлири йүзисидин униң билән көрүшиду."

Әмма хәвәрдә, обаманиң далай лама билән учришидиған күни һәққидә ениқ мәлумат берилмигән болуп, ақсарайниң баянатчиси буртун пәқәт пат арида мәзкүр учришишниң күн тәртипини елан қилидиғанлиқини билдүргән.

Франсийә агентлиқи йәнә, далай ламаниң вәкиллиридин лоди гәри вә келсаң гялтсенларниң сөзини нәқил кәлтүрүп, далай ламаниң мушу айниң ахирилири америкида елип баридиған 10 күнлүк зияритидә калифорнийә вә флорида шитатлирида нутуқ сөзләйдиғанлиқини, 17 ‏- вә 18 ‏- феврал күнлири америкиниң пайтәхти вашингтонда икки күн зиярәттә болушни пилан қиливатқанлиқини тәкитлигән.

Америка тәрәп, тәйвәнгә қорал сетип бериш пиланини ашкарилиған һаман, хитай ташқи ишлар баянатчиси ма җавшү дәрһал инкас билдүрүп, америкиниң сөздә вә һәрикәттә икки дөләт мунасивитигә зиян йәткүзгәнликини җакарлиди вә хитайниң орган мәтбуатлиридин һесабланған "хәлқ гезити" вә "йәр шари вақит гезити" дә хитай мүтәхәссислириниң, җуңгониң бу қетим өз ғурурини қоғдашта чиң турғанлиқи, далай ламаға охшаш дөләтниң бирликини парчилашқа урунған бөлгүнчиләргә зәрбә бериштә, мәйли қандақ күчлүк дөләт болушидин қәтий нәзәр, униңға қәтий қаршилиқ билдүрүши керәклики тоғрисидики мақалилири наһайити көп елан қилинди.

Гәрчә далай лама тибәт яшлиридин "тибәт мәсилиси" дә тинчлиқ йоли билән паалийәт елип беришни, хитай һөкүмитидин болса өз хәлқигә "алий аптонумийә" беришни тәләп қиливатқан болсиму, изчил түрдә хитайниң бөлгүнчи вә террорчи қалпақлири билән әйиблинип кәлмәктә. Хитай йәнә, нобил тинчлиқ мукапатиға еришкән, диний вә мәдәнийәт даһиси болған далай ламаниң һәр қандақ бир дөләттә елип бериватқан зияритигә изчил түрдә қаршилиқ билдүрүп кәлмәктә.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт