Uyghurlar: xitay emeldarlarning parixorluq, chiriklik qilmishi tügimeydu

Parixorluq jinayiti bilen eyibligen ghulja shehirining sabiq partkom sékrétari jaw bawxu'aning du famililik ashnisiningmu parixorluq jinayiti bilen eyiblinishi tor betlerde xitay emeldarlirining parixorluq qilmishi heqqide yene bir qétim inkas qozghidi.
Muxbirimiz méhriban
2012-07-30
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitayning hökümet tor betliride ili oblastliq partkom sékrétari jyaw bawxu'a. 2011-Yili 8-iyun.
Xitayning hökümet tor betliride ili oblastliq partkom sékrétari jyaw bawxu'a. 2011-Yili 8-iyun.
RFA

Xitayning bügünki xewerliride ilgiri 34.65 Milyon yüen qimmitidiki parixorluq jinayiti bilen eyiblinip, 2 yil kéchiktürüp ölüm jazasigha höküm qilin'ghan ghulja shehirining sabiq partkom sékrétari jaw bawxu'aning du famililik ashnisining 29-iyul küni 21 milyon yüenlik parixorluq qilmishi seweblik 15 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghanliqi élan qilindi.

Xitayning ammiwi tor béketliridiki jaw bawxu'a délosining bir terep qilinishigha qarita yézilghan inkaslarda, xitay hökümet da'irilirining jaw bawxu'adek kichik emeldarlarni jazalighan bolsimu, emma parixorluq qilmishi jaw bawxu'adin nechche hesse éghir, xelqning naraziliqi téximu küchlük bolghan wang léchüendek yuqiri derijilik emeldarlarni jazalimasliqi, xitay hökümitining parixorluq hem chiriklik qilmishini tügitish niyitining semimiy emeslikini körsitidighanliqi ilgiri sürüldi.

Xitayning shinlang tor békitide bu heqte yézilghan bir inkasta mundaq bayanlar bar: "Jaw bawxu'a Uyghur aptonom rayonining sabiq partkom sékrétari wang léchüenning yéqinliridin biri. Jaw bawxu'a ilgiri ili oblastliq partkomning da'imiy hey'iti, ghulja shehirining partkom sékrétari bolghan mezgilide, özining qattiq qol siyasiti seweblik xelq arisida tömür musht dep nam alghan idi. Uning parixorluq qilmishimu hemme adem bilidighan ashkara mexpiyetlik idi. Bügünki künde jaw bawxu'a we uning ashnisi qatarliqlar parixorluq jinayiti bilen eyiblinip jazalandi. Emma rayonda xelqning eng qattiq naraziliqini qozghighan wang léchüendek emeldarlarning bir tal qilighimu zerer yetmidi. Wang léchüen yenila özining siyasiy byurodiki wezipiside turuptu. Hökümet xelqning naraziliqini bésish üchün torgha chüshüp qalghan bir qisim kichik béliqlarni jazalash arqiliq köz boyamchiliq qiliwatidu."

Uyghur élidin radi'omiz ziyaritini qobul qilghan bir xanimmu jaw bawxu'aning ilgiri ili rayonida yürgüzgen qattiq basturush siyasiti we parixorluq qilmishliri heqqide toxtilip, hökümet da'irilirining xelq narazi bolghan bu xil parixor emeldarlarni bir terep qilish usuligha nisbeten Uyghurlar arisidiki inkaslarni bildürdi.

Bu xanim sözide, jaw bawxu'aning jazalinishi emeliyette hökümet da'irilirining xelq teripidin sézilip qalghan bir qisim parixor emeldarlarni qurbanliq qilip, yene bir qisim qilmishi téximu éghir bolghan, emma Uyghurlarni basturushta töhpisi chong bolghan wang léchüendek xelqning ghezipini qozghighan emeldarlarni qoghdap qélish ikenlikini tekitlidi.

Bu xanim bayanida yene, Uyghurlarning nöwettiki ehwali heqqide toxtilip, bayliqqa tolghan bu zéminda Uyghurlarning yenila eng töwen halettiki namratliq hem hoquqsizliq ichide yashawatqanliqini, rayondiki xitay köchmenliri we parixor emeldarlarning barliq shara'itlardin behrimen boluwatqanliqini bildürdi.

Chet'ellerdiki siyasiy analizchilardin xongkongda chiqidighan "Shepe" zhurnilining bash muherriri jang wéygo ependi xitay emeldarlirining chiriklik qilmishlirining sewebi heqqide toxtaldi.

Jang wéygo ependi öz qarishini bayan qilip, xitay kommunist hökümiti emeldarlirining chiriklik qilmishigha yol échip bérish yoli bilen, ularning qoli arqiliq kommunist hökümettin narazi bolghan xelqning qarshiliq heriketlirini basturushni meqset qilghanliqi üchün, xitayda emeldarlarning parixorluq, chiriklik qilmishining tügimeydighanliqini bildürdi.

Toluq bet