Хитай билән һиндистан мунасивити җәнубий деңиз мәсилисидә җиддийләшти

Хитай бүгүн, вйетнам билән бирликтә җәнубий деңизда нефит қидириватқан һиндистанға җиддий агаһландуруш җакарлиди.
Мухбиримиз вәли
2011.09.16
India-eam-krishna-hindistan-tashqi-ishlar-ministiri-305.jpg Һиндистан ташқи ишлар министири соманаһалли маллаиаһ кришна. 2009-Йили 23-май.
en.wikipedia.org

Бүгүн хитай билән һиндистан оттурисида җәнубий деңиздики нефит байлиқлиридин пайдилиниш мәсилисидә җиддий тиркишиш йүз бәрди. Бирләшмә агентлиқиниң бейҗиңдин баян қилишичә, хитай бүгүн йиллардин буян өзи дуняға җакарлап келиватқан “башқа дөләтләрниң ички ишлириға арилашмаслиқ” дегән баш сияситини пүтүнләй унтуған һалда баянат елан қилип, һиндистан билән вйетнамниң вйетнам тәвәсидики деңизда һәмкарлишип нефит вә тәбиий газ байлиқлирини қидириватқан ички ишлириға қопаллиқ билән арилишип, һиндистанға җиддий агаһландуруш җакарлиди. Хитай ташқи ишлар министирлиқи бүгүнки баянатида, һиндистан нефит ширкитиниң җәнубий деңиздики 127‏- вә 128‏-номурлуқ нефитликкә киргәнлики тамамән қанунсизлиқ дәп көрсәтти.

Хитайниң “йәршари вақит гезити” бүгүн бу һәқтә елан қилған мақалисидә, һиндистанниң җәнубий деңизда нефит қезиватқанлиқи, аддийла нефит қезиш мәсилиси әмәс, бәлки у сиясий вә бихәтәрлик мәсилисигә тақилидиған еғир мәсилә, деди. Һәтта һиндистанға тәһдит селип, хитай һәргиз һиндистанниң җәнубий деңизда нефит қезишиға рухсәт қилмайду. Әгәр һиндистан җәнубий деңизда хитайниң рухситисиз нефит қезивәрсә, хитай өзиниң дипломатийә мәнбәлиридин башқа мәнбәлирини ишқа селип, һиндистанни сәгәкләштүрүп қойиду, деди.

“һиндистан” гезитиниң баян қилишичә, һиндистан ташқи ишлар министири киришна бүгүн хануйни зиярәт қилди. Һиндистан ташқи ишлар министири киришна хануйда елан қилған баянатида хитайниң агаһландуруш бәргәнликигә инкас қайтуруп мундақ дәп тәмкин җакарлиди: һиндистанниң вйетнам билән җәнубий деңиздики нефит вә тәбиий газ байлиқлиридин пайдилиниш һәмкарлиқи тамамән қанунлуқ һәмкарлиқ. Һазир һиндистан билән вйетнам бирликтә нефит қидириватқан нефитликләр вйетнам территорийиси ичидики нефитликләр. Һазир һиндистан билән вйетнам бирликтә нефит қидириватқан бу нефитликләр һечқачан хитайниң территорийиси ичидики нефитликләр әмәс. Техиму ениқ қилип ейтқанда, бу нефитликләр бирләшкән дөләтләр тәшкилати 1982‏-йили һәр қайси дөләтләрниң деңиз тәвәлики һәққидә мақуллиған “деңиз қануни” дики бәлгилимиләргә тамамән уйғун келидиған даиридики вйетнам территорийиси ичидә. Һиндистанниң вйетнам билән нефит қидириш һәмкарлиқи хитай билән мунасивәтсиз. Буниңға хитайниң арилишиш һоқуқи йоқ. Техиму ениқ қилип ейтқанда, хитайниң һәр қандақ вақитта өзиниң деңиз тәвәликини өзи халиғанчә кеңәйтивелиш һоқуқи йоқ.

“австралиян” гезитидә баян қилинишичә, америка билән австралийә бүгүн санфрансескода, америка-австралийә иттипақдашлиқи хатирә күни мунасивити билән бир йиғин өткүзди. Йиғинда америка дөләт ишлири министири һеларий килинтон, америка дөләт мудапиә министири леон панетта, австралийә ташқи ишлар министири кевин рут, австралийә дөләт мудапиә министири стефән смисләр сөз қилип, уларниң һәммиси җәнубий деңизни америка-австралийә итипақдашлиқиниң даирисидики район дәп тәбир бәрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.