Түркийидә «мусулманларға хитай искәнҗиси» намлиқ мақалә елан қилинди

Хитай коммунист һакимийитиниң уйғур мусулманлири үстидин йүргүзүватқан диний вә миллий бесим сиясәтлири түркийә ахбаратлириниң диққитини тартмақта.
Ихтиярий мухбиримиз арслан
2012-07-31
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийә «йеңи ақит гезити» дә елан қилинған «мусулманларға хитай искәнҗиси» намлиқ мақалә. 2012-Йили 30-июл, түркийә.
Түркийә «йеңи ақит гезити» дә елан қилинған «мусулманларға хитай искәнҗиси» намлиқ мақалә. 2012-Йили 30-июл, түркийә.
RFA/Arslan

Йеқиндин буян түркийидә чиқидиған йеңи ақит гезити вә дуня бултәни, тайим түрк, хәбәр 7 қатарлиқ тор зиярәтчилири көп санни тәшкил қилидиған, етибарлиқ тор гезитлири хитайниң уйғур мусулманлири үстидин йүргүзүватқан диний вә миллий бесимлирини тәнқид қилип мақалә вә обзорлар елан қилип кәлмәктә.xitay-iskenjisi-maqale-turkiye-akit-geziti-385.jpg

Түркийидә чиқидиған йеңи ақит гезитиниң 2012-йили 7-айниң 30-күнидики санида «мусулманларға хитай искәнҗиси» дегән темида бир мақалә елан қилинди.

Бу мақалә йеңи акт гезитиниң шу күнки баш темиси болуп чоң һәҗимдә йезилип елан қилинған.xitay-iskenjisi-maqale-turkiye-akit-geziti1-385.jpg

Бу мақалидә хитайниң уйғурлар үстидин елип бериватқан диний бесимлирини әйибләп мундақ дейилгән: ишғалчи коммунист хитай һакимийити, шәрқий түркистанда мусулманлар үстидин йүргүзүватқан зулумини һөҗҗәтләштүрди. Хитай һакимийити мусулманларниң һәр қандақ бир ислами паалийәт елип бармаслиқи вә аялларниң ромал артмаслиқи үчүн вәдинамә яздуруп имза қилдурғанлиқи оттуриға чиқти.

Йеңи ақит гезитидә, хитай коммунист һакимийити тәрипидин уйғурларға имза қилдурған, хитайчә вә уйғур тилида йезилған 4 маддилиқ бир һөҗҗәтниң әсли нусхиси бесилған болуп, бу һөҗҗәткә төвәндикидәк вәдинамиләр йезилған, хитай коммунист һакимийитини һимайә қилиш, қанунға риайә қилиш, аилидә қанунсиз диний паалийәт қилмаслиқ, қанунсиз үн-син буюмлири сақлимаслиққа вәдә бериш. Аилә ичидә ропаш аялларниң болмаслиқиға вәдә бериш вә ропаш аялларни өйгә киргүзмәсликкә вәдә бериш. Күндилик турмушта қанунсиз диний паалийәт вә ропаш аялларни көргән һаман дәл вақтида тәшкилгә мәлум қилидиғанлиқиға вәдә бериш дегәнгә охшаш бәлгилимиләрни өз ичигә алған болуп бу вәдинамигә уйғурларни имза қилишқа зорлиған.

Йеңи ақит гезитидә елан қилинған мақалидә бу һәқтә тохтилип, хитайда яғлиқ артқан мусулманларниң сода сарайларға киришиму чәкләнди, дейилгән.

Мақалидә йәнә мундақ дейилгән: мусулманларни йоқ қилишни мәқсәт қилған хитай дөлити охшимиған усулларни қоллинишқа башлиди. Хитай һакимийити уйғур мусулманлириниң роза тутушиға рухсәт қилмайду. Роза тутқан мәмурий кадирларни тизимға елип чүшлүк тамақ йейишкә зорлайду, қаршилиқ көрсәткәнләргә пул җазаси қоюп маашидин кесип қалиду. Тәтил болған болсиму, һәр җүмә күнлири оқутқучи-оқуғучиларни мәктәпкә топлап розилирини бузуш үчүн чүшлүк тамақ бериду вә җүмә намазға беришни тосиду.

Мақалидә йәнә мундақ дейилгән: хитай коммунист һакимийитиниң мусулманларға қарши йүргүзүватқан зулум сиясити буниң биләнла купайә қилмайду, мусулманларниң диний етиқадини аҗизлаштуруш үчүн нурғун усулларни қоллиниватқан хитай, хотән шәһиридә болса инсанни һәйран қалдуридиған усулларни қоллинип кәлмәктә. Хитайниң бу һәқтә чиқарған һөҗҗәтлиригә қариғанда, хотән алтун юлтуз сода ширкити тәрипидин тамға чапланған бир һөҗҗәттә, йүзини ориған, ромал артқан аялларниң талла базири вә сода-сарайларға кириши чәкләнгәнлики, диний түс алған кийимләрниң сетилишиму чәкләнгәнлики йезилған.

Мақалидә йәнә мундақ дейилгән: мусулманларни ассимилятсийә қилишни мәқсәт қилған хитай һакимийити булар купайә қилмиғандәк йәнә, мусулманларниң диний мәркәзләрни ечишиға, қуран курси ечишиға рухсәт қилмайду. Хитай шәрқий түркистан мусулманлирини динсизлаштуруш үчүн диний мәдрисә вә қуран курслири ечишни чәкләйду. Рухсәтсиз ечилған қуран курслириға бесип кирип, оқутқучи вә оқуғучилирини тутуп қамайду. Хитайчә билмәйдиған уйғурларни кочиларда көргәндә тутувелип зорлуқ қилиду. Ромал артқан аялларни көргән һаман бешини ечишқа мәҗбурлайду.

Дуня бу зулумларға сүкүт қилмисун

Мақалидә йәнә, дуня җамаитигә хитаб қилип мундақ дейилгән: хитай зулуми барғансери күчәймәктә. Шәрқий түркистанлиқ аяллар мусулман болғанлиқи үчүн ромал артти дегәнни баһанә қилип дохтурханиға киришкә рухсәт қилмайдиған һөҗҗәт чиқарди. Дохтурханида намаз оқушини чәкләйду, шәрқий түркистанда мусулманларниң һаят бихәтәрлики капаләткә игә әмәс. Шәрқий түркистан мусулманлири тинчлиқ, бихәтәрлик вә әркинлик тәләп қилиду. Улар инсанға охшаш, мусулманға охшаш яшашни халайду, дуня җамаити вә кишилик һоқуқни қоғдиғучиларниң шәрқий түркистанда йүз бериватқан бу зулумға көз юқмаслиқини тәләп қилимиз.

Йеңи ақит гезитидә йеқиндин буян һәр күни дегүдәк уйғур мәсилиси тоғрисида учур вә мақалә елан қилинип кәлмәктә.

Бүгүн йәнә дуня бултәни тор гезитидә, «хитайда йеңидин ассимилятсийә һәрикити», «шәрқий түркистанда пүткүл диний паалийәтләр чәкләнди» дегән темиларда, тайим түрк тор гезитидә болса, «шәрқий түркистанда намаз оқуш, роза тутуш чәкләнди вә ромал артқанларниң сода сарайларға кириши чәкләнди» дегән темиларда мақалиләр елан қилинди.

Йеңи ақит гезитидә елан қилинған мусулманларға хитай искәнҗиси дегән темидики мақалә түркийиниң көплигән тор бекәтлиридә кәң түрдә нәқил қилип тарқитилди вә бәс-муназирә пәйда қилди.

Уйғур мусулманлар рамзан ейини қандақ өткүзүватиду? бу һәқтә пикир-қарашлирини елиш үчүн истанбулда яшаватқан диний алим мөминҗан билән сөһбәт елип бардуқ.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт