Béyjing olimpikidin qalidighan tarixiy miras néme?

2008 ‏ - Yilliq béyjing olimpik musabiqisining échilish murasimi 8 ‏ - ayning 8 ‏ - küni kech sa'et 8 din 8 minut ötkende intayin heshemetlik ötküzüldi. Bu murasimning ötküzülüshi üchün kommunist xitay hökümiti buningdin bir nechche yil burunla teyyarliq qilishqa bashlap, mushu bir murasim üchünla 400 milyard yüen pul serp qildi. Buninggha seperwer qilin'ghan adem sani cheksiz.
Muxbirimiz weli xewiri
2008-08-12
Share

 Mulahizichiler hazir bu chong heshemettin qalidighan tarixiy miras néme? dégen téma üstide pikir qilmaqta. Erkin asiya radi'osining obzorchisi chén kuydé ependining bu heqte mulahize yürgüzülgen 'olimpik késili' dégen obzori 'közitish zhurnilida élan qilindi.

'Muzikiliq, parlaq otopiye'

Bu obzorda bayan qilinishiche, béyjingdiki 'changga' shekillik tenterbiye meydanida layihilen'gen olimpik murasimi nahayiti heshemetlik körünidu. Uningdiki rengga - reng chiraqlar közni chaqnitidu, muzikilar kishini mehliya qilidu. Uninggha xizmet qiliwatqan ademlerning köplüki kishini heyran qalduridu. Bundaq chong heshemet üchün qanchilik pul serp qilish, qanchilik adem ishlitish, qanchilik waqit zaya qilish bilen kommunist xitay hökümitining perwayi pelek. Uningda israp bolidighini beribir özining puli emes, xelqning qan - teridin kéliwéridu. Kommunist xitay hökümiti bu arqiliq peqet özining bir 'muzikiliq, parlaq otopiye' sini körgezme qiliwalsila boldi.

'Dewr rohi bolmighan güzel keshte'

Chén kuydé ependining qarishiche, bu murasimning sheklige nahayiti köp küch serp qilin'ghan bolsimu, emma uning ang - pikir jehette héchqandaq qimmiti yoq. Bu murasimning shekli xuddi san - sanaqsiz rengga - reng ewrishim bilen tikilgen bir güzek keshtige oxshisimu, emma uningda dewrge layiq roh yoq.

Bu murasimda 'bir dunya, bir arzu' dégen güzel shu'ar bar, emma uningda bu 'bir arzu' dégen erkinlikmu yaki kommunizmmu? démokratiyimu yaki mustebitlikmu? insanperwerlikmu yaki padishahqa ghalchiliqmu? xususiy igilikmu yaki kolléktip igilikmu we yaki dölet igilikimu? uning mu'eyyen menisi yaki rohi namelum. Démek bu, kommunist xitay hökümiti özining gherizini yushuruwatqan murasim.

'Béyjing olimpikidin kéyin peqet shu heshemetning lampa sunuqliri we qeghez parchiliridin bashqa miras qalmaydu'

Chén kuydé ependining qarishiche, dunyada burun ötküzülgen olimpik musabiqilirining échilish murasimigha intayin az pul serp qilin'ghan bolsimu, emma uning hemmiside erkinlik rohi yangrayti.

Uningdin chiqqan her bir sada kishining yürek tarini chékidu, murasim bilen her bir kishining qelbide teng peyda bolghan bir sada murasimdin kéyinmu uzun yillarghiche kishining ésidin kötürülmeydu. Emma bu qétim béyjingda ötküzülgen olimpik musabiqisining échilish murasimidin kéyin, kishige peqet shu heshemetning lampa sunuqliri we qeghez parchiliridin bashqa miras qalmaydu.

' Misli körülüp baqmighan heshemetlik köpük'

Chén kuydé ependining qarishiche, béyjing olimpik murasimidin ibaret bu güzel keshtining qatlirini achsa, uning ichidin qedimqi zamanda xelq lenet yaghdurghan zalim chén shixu'angdek 'qehriman' we xitay medeniyitidiki metbe'e, kompas, qeghez, béyjing tiyatiri, teyji gumpa we shipaliq komula dégendek 'keshpiyatlar' chiqidu. Emma uningda tarixni mu'eyyen shexsning qehrimanliqi yaratqanliqini, hazirmu her bir shexs özining qehrimanliqi bilen tarix yaritiwatqanliqi we tarixiy medeniyetlerdiki her bir ijadiyetning mu'eyyen dewr rohi étirap qilinmaydu.

Xitayda hemme adem bir gewdidek qilip körsitilip, renggareng chiraq nuri bilen bézelgen bu chong murasim, emeliyette misli körülüp baqmighan heshemetlik köpük, shundaqla, musapining yönilishni körsetmeydighan renggareng buyaqtinla ibaret. Bu murasimda yene, tenheriketchiler bu qétimqi olimpik bayriqini kommunist saqchilirigha tutquzghanliqi, buningda téximu yaman gherez barliqidin dérek béridu.

'Xitayda adem köp ikenlikidin bashqa héchnémini körmidim'

Yaponiyide chiqidighan 'asaxi shinbun géziti'ning muxbirliri tokyo shehirining bashliqi sintaro ishixara ependidin, bezi kishiler béyjingdiki olimpik musabiqisining échilish murasimini körgendin kéyin, uni xitayning yuqiri pen - téxnikisini ipadileydighan murasim dewatqanliqini, sintaro ependiningmu bu murasimni körgendin kéyin shundaq héssiyatqa kelgen yaki kelmigenlikini sorighanda, sintaro ependi 'bu murasimda bir milyard 300 milyon adem barliqini körgezme qilip bashqilarni chöchütmekchi bolghanliqtin bashqa héchnémini körmidim'dégen.

Sintaro ependi muxbirgha yene, "bu murasimda adem déngizi köründi, bu kommunist partiyining 'adem déngizi taktikisi' dégen taktikisi bolsa kérek. Xitay özining bu 'adem déngizi taktikisi'gha 'seteng xanim hélisi' ni qoshup oynidi, bundaq taktikimu yéngi nerse emes," dégen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet